Επιστήμη

Γιατί οι ζέβρες έχουν ραβδώσεις;

ζέβρα

Αποτελούσε ανέκαθεν ένα μυστήριο γιατί η ζέβρα στην πορεία της εξέλιξης της απέκτησε τις χαρακτηριστικές ραβδώσεις στο σώμα της. Τώρα οι επιστήμονες πιστεύουν πως έχουν μια αρκετά πειστική εξήγηση: για να ζαλίζει τις ενοχλητικές μύγες και τα άλλα έντομα, ώστε να μην κάθονται πάνω της για να της πιουν το αίμα ή να της μεταδώσουν επικίνδυνες αρρώστιες, όπως η αφρικανική τρυπανοσωμίαση ή ασθένεια του ύπνου, που προκαλείται από παράσιτο, το οποίο μεταφέρουν μολυσμένες μύγες τσε-τσε.
Οι Βρετανοί και Αμερικανοί ερευνητές, με επικεφαλής τον Τιμ Κάρι του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Ντέηβις και τον Μάρτιν Χάου του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό PLoS One, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς και τις βρετανικές «Γκάρντιαν» και «Τέλεγκραφ», κατέφυγαν σε ένα ευφάνταστο τέχνασμα: έντυσαν άλογα σαν ζέβρες!
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι αλογόμυγες μπερδεύονται με τις ραβδώσεις σε βαθμό που, αντί να προσγειώνονται ομαλά πάνω στις «ζέβρες» (δηλαδή στα καμουφλαρισμένα άλογα), να τρακάρουν πάνω τους - όταν δεν τις αποφεύγουν τελείως.
Το πείραμα που έγινε στην Αγγλία με αιχμάλωτες ζέβρες και άλογα, έδειξε ότι τα έντομα προσγειώνονται άνετα πάνω σε μονόχρωμα άλογα, αλλά παθαίνουν μια σύγχυση όταν πλησιάζουν κοντά στις διαδοχικές ραβδώσεις, σε απόσταση μικρότερη των δύο μέτρων, ίσως επειδή δεν έχουν καλή όραση, κάτι που τελικά τις αποθαρρύνει από το να κάτσουν πάνω στη ζέβρα.
«Η ζέβρα, από εξελικτική άποψη, έχει αναπτυχθεί σε μέρη του κόσμου όπου οι μύγες μεταφέρουν αρκετά απαίσιες αρρώστιες, συνεπώς μπορεί να υπάρξουν πολύ μεγάλες συνέπειες από το τσίμπημα μιας μύγας. Κάτι που δεν συμβαίνει με τα εξημερωμένα ζώα», δήλωσε ο Χάου.
'Αλλοι επιστήμονες στο παρελθόν έχουν προτείνει εναλλακτικά ότι οι ραβδώσεις αναπτύχθηκαν για να παρέχουν καμουφλάζ στη ζέβρα ως προστασία από τους θηρευτές της, για να βοηθούν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος της ή για λόγους κοινωνικούς. Δεν αποκλείεται όλα αυτά να ισχύουν εν μέρει.
Οι ζέβρες είναι «ξαδέρφια» με τα άλογα και τους γαϊδάρους και σήμερα υπάρχουν στον κόσμο τρία είδη τους που περιφέρονται στις σαβάνες της Αφρικής. Τα μοτίβα με τις ραβδώσεις τους διαφέρουν από ζέβρα σε ζέβρα, με αποτέλεσμα να μην έχουν βρεθεί ποτέ δύο πανομοιότυπες ζέβρες.

Επιστήμη

Κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου για όσους έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στις ορμόνες του στρες

στρες

Οι άνθρωποι που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις ορμόνες του στρες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, σύμφωνα με μία νέα μελέτη Ελλήνων επιστημόνων, οι οποίοι βρήκαν και ένα συγκεκριμένο «προφίλ» πρωτεϊνών που σχετίζεται με αυτήν την ευαισθησία.

Η έρευνα αποσκοπεί στη δημιουργία -για πρώτη φορά- ενός τεστ που θα μπορεί να διακρίνει τους ανθρώπους σε όσους είναι ευαίσθητοι και όσους είναι ανθεκτικοί στις ορμόνες του στρες, συγκεκριμένα στα γλυκοκορτικοειδή (μεταξύ των οποίων η κορτιζόλη), που παράγονται με φυσικό τρόπο στο σώμα. Αυτές οι ορμόνες, που είναι σημαντικές για τον μεταβολισμό και το υγιές ανοσοποιητικό σύστημα, δρουν ως αντιφλεγμονώδη και συχνά χρησιμοποιούνται από τους γιατρούς κατά των αλλεργιών του άσθματος και άλλων παθήσεων που εμπλέκουν την υπεραντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Όμως, δεν αντιδρούν όλοι οι άνθρωποι το ίδιο καλά σε αυτές τις ορμόνες, γι' αυτό χρειάζεται ένα τεστ που να διακρίνει τους υπερευαίσθητους. Οι γιατροί αναζητούν έναν τρόπο για να ελαχιστοποιήσουν τις ανεπιθύμητες παρενέργειες σε όσους ανθρώπους χρειάζονται θεραπεία με γλυκορτικοειδή. Η νέα μελέτη ανοίγει τον δρόμο για να βρεθεί ένα τεστ που θα βασίζεται σε βιοδείκτες υψηλού κινδύνου για διαταραχές σχετιζόμενες με το στρες, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό. Έτσι, θα δημιουργηθούν νέες διαγνωστικές ή θεραπευτικές δυνατότητες.

Οι ερευνητές του Παιδιατρικού Τμήματος Ενδοκρινολογίας, Μεταβολισμού και Διαβήτη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς επίσης των Τμημάτων Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού και Βιοτεχνολογίας του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, με επικεφαλής τον δρα Νικόλα Νικολαΐδη και την καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Ευαγγελία Χαρμανδάρη, έκαναν τη σχετική ανακοίνωση στο 59ο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας.

Οι πρωτεΐνες στον οργανισμό βοηθούν στην αναγνώριση, μεταφορά και επιτέλεση της δράσης των ορμονών όπως τα γλυκοκορτικοειδή. Συνεπώς, μπορεί να ανιχνευθεί ένα διαφορετικό πρωτεϊνικό «προφίλ» μεταξύ των ευαίσθητων και των ανθεκτικών σε αυτές τις ορμόνες του στρες. Σημειώνεται, ότι το χρόνιο στρες έχει προ καιρού συσχετιστεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Οι Έλληνες ερευνητές, οι οποίοι μελέτησαν 101 υγιείς εθελοντές, στους οποίους χορηγήθηκε το βράδυ μία χαμηλή δόση (0,25 μιλιγκράμ) του γλυκοκορτικοειδούς δεξαμεθαζόνη (που χρησιμοποιείται και στη θεραπεία της Covid-19), κατέταξαν τους συμμετέχοντες σε ευαίσθητους και ανθεκτικούς με βάση τα επίπεδα κορτιζόλης στο αίμα τους το επόμενο πρωί. Η περαιτέρω ανάλυση με Υγρή Χρωματογραφία - Φασματομετρία Μάζας εντόπισε συγκεκριμένες διαφορές στο «προφίλ» των πρωτεϊνών ανάμεσα στις δύο ομάδες. Από τις πρωτεΐνες στην ομάδα των ευαίσθητων, αρκετές σχετίζονταν με θρόμβωση του αίματος, σχηματισμό πλακών βήτα-αμυλοειδούς στη νόσο Αλτσχάιμερ και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Όπως είπε ο δρ Νικολαΐδης, «τα ευρήματα μας δείχνουν για πρώτη φορά πώς η αυξημένη ευαισθησία στα γλυκοκορτικοειδή μπορεί να σχετίζεται με διαταραχές σχετιζόμενες με το στρες, συμπεριλαμβανομένων των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου και του εγκεφάλου, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες θεραπευτικές παρεμβάσεις». Πρόσθεσε, πάντως, ότι «επρόκειτο για μία μικρή μελέτη, συνεπώς πρέπει να γίνουν περαιτέρω μεγαλύτερες μελέτες, ώστε να επιβεβαιώσουν τις παρατηρούμενες διαφορές ανάμεσα στους ανθρώπους που είναι ευαίσθητοι στα γλυκορτικοκειδή και στους ανθεκτικούς σε αυτά». Οι ερευνητές ήδη σχεδιάζουν τέτοιες μεγαλύτερες μελέτες.

Σύμφωνα με τον κ. Νικολαΐδη, «υποθέτουμε ότι αν οι πιο ευαίσθητοι στα γλυκοκορτικοειδή εκτεθούν σε υπερβολικό ή παρατεταμένο στρες, η συνεπαγόμενη αυξημένη ενεργοποίηση στα κύτταρα του αίματός τους μπορεί να τους προδιαθέτει για τον σχηματισμό θρόμβων στην καρδιά και στον εγκέφαλο, οδηγώντας σε εμφράγματα και εγκεφαλικά. Θα μπορούσαμε, πιθανώς, να εντοπίζουμε εκείνους που κινδυνεύουν περισσότερο και χρειάζονται διαχείριση του στρες τους».

 

Διαβάστε επίσης:

Τροχαία: "Μαύρη" εβδομάδα για την Κρήτη με 5 νεκρούς - Σοκ από τις εικόνες στον ΒΟΑΚ

Η NASA θέλει να σώσει τις ενυδρίδες από την εξαφάνιση

Κορωνοϊός - έρευνα: Το ένα τρίτο των διστακτικών τελικά εμβολιάζονται

ESPA BANNER