Απόψεις

Τα δάση και… ένας ακραίος Ιούλιος! Της Ερμιόνης Γιαλύτη*

ερμιόνη γιαλύτη

Γη και ύδωρ… Αυτά ήταν όλα όσα έπρεπε να διαφυλάξουμε και μάλλον αποτύχαμε ως ανθρωπότητα.
Ξεκινώντας με τους ακραίους αριθμούς: ο φετινός Ιούλιος 2019, ήταν ο πιο ζεστός μήνας που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο, σύμφωνα με το πρόγραμμα Copernicus για την κλιματική αλλαγή. Η μηνιαία θερμοκρασία ήταν 0,56 oC μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της περιόδου 1981-2000. Είναι σχεδόν 1,2o C πάνω από το προβιομηχανικό επίπεδο, που αποτελεί τη βάση αναφοράς του ΟΗΕ για το κλίμα.
 
Ο Ιούλιος σηματοδοτήθηκε από έναν πολύ έντονο καύσωνα στη δυτική Ευρώπη, ενώ οι θερμοκρασίες ήταν επίσης υψηλότερες από τις συνήθεις στην Αλάσκα, τη Γροιλανδία, τη Σιβηρία, την κεντρική Ασία και σε ορισμένες περιοχές της Ανταρκτικής. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας εκτιμά πως το 2019 θα περιληφθεί στη λίστα των 5 πιο ζεστών ετών του πλανήτη.
Με τη συνέχιση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τις επιπτώσεις τους, τα ρεκόρ αυτά θα συνεχίσουν να καταρρίπτονται.

Η Γροιλανδία έχασε 10 δισεκατομμύρια τόνους πάγου μέσα σε 24 ώρες από το κύμα καύσωνα. Η επιφάνεια τήξης των πάγων, αυξάνεται καθημερινά και έφτασε το ρεκόρ του 56,5% για το 2019. Συνολικά τον Ιούλιο υπήρξε μαζική απώλεια περίπου 197 δισεκατομμυρίων τόνων πάγου στη Γροιλανδία (για να αντιληφθούμε τον όγκο του πάγου που χάθηκε: το ένα δις τόνοι αντιστοιχεί με περίπου 400.000 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων).  Μελέτες εκτιμούν ότι το λιώσιμο των πάγων στη Γροιλανδία και μόνο, θα αυξήσει κατά 5 έως 33 εκατοστά τη στάθμη της επιφάνειας της θάλασσας παγκοσμίως μέχρι το 2100, ενώ ο ίδιος ζεστός αέρας που δημιούργησε ρεκόρ θερμοκρασιών, είναι που προκάλεσε και τις τεράστιες δασικές πυρκαγιές στη Σιβηρία.

Η Ελλάδα, ως μεσογειακή χώρα, θεωρείται από τις πιο ευπαθείς στην κλιματική αλλαγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εξαιτίας του συνδυασμού αύξησης της θερμοκρασίας και μείωσης των βροχοπτώσεων σε περιοχές που ήδη υποφέρουν από λειψυδρία. 
Τα οικοσυστήματα με τον πιο καθοριστικό ρόλο στον κύκλο του άνθρακα, αφού δρουν ως «καταβόθρες» στις οποίες δεσμεύονται τα μόρια, είναι τα δάση. Λειτουργούν ως αποθήκη CO2 κατά την ανάπτυξή τους και ως πηγή CO2, όταν καίγονται. Η καταστροφή των δασικών οικοσυστημάτων συνιστά τεράστια περιβαλλοντική και οικονομική απώλεια, που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι αναστρέψιμη. 

Τα δασικά οικοσυστήματα σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο αποτελούν κύριο παράγοντα της διαμόρφωσης του κλίματος και ποιότητας ζωής του ανθρώπου. Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε όσο είναι καιρός τον κίνδυνο και να πράξουμε αναλόγως. Με επιτακτική πλέον την εφαρμογή ενιαίας στρατηγικής για τη διατήρηση υγιών, παραγωγικών δασών, η λήψη μέτρων συνίσταται κατ’ ελάχιστον σε:

Ι. Εφαρμογή κανονισμών για την άμεση διευθέτηση των θεμάτων ιδιοκτησίας χρήσεων και διαχείρισης των δασών. Κατάρτιση των δασικών χαρτών και κωδικοποίηση της δασικής νομοθεσίας. Έλεγχος και δράσεις για την προστασία των κατοικιών, τους καθαρισμούς οικοπέδων, τις χωματερές, τη χρήση φωτιάς τους θερινούς μήνες.
ΙΙ. Εκπαίδευση προσωπικού και πολιτών, σε επιμορφωτικά προγράμματα πρόληψης και καταστολής των πυρκαγιών.  Ανάπτυξη του εθελοντισμού.   
ΙΙΙ. Εντατική Πρόληψη: Συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου - Διάνοιξη και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών - Κατασκευή και συντήρηση υδατοδεξαμενών, κρουνών υδροληψίας  και πυροφυλακείων -  Αντιπυρική διαχείριση της βιομάζας - Διάσπαση της οριζόντιας και κάθετης συνέχειας της καύσιμης ύλης.        
ΙV. Χρήση νέων τεχνολογιών και εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού κατάσβεσης και πρόληψης των δασικών πυρκαγιών. 

Για το χρονικό διάστημα μέχρι το 2020, που αρχίζει η εφαρμογή της νέας κλιματικής συμφωνίας, όλες οι χώρες καλούνται να πράξουν «ό,τι μπορούν» για να μειώσουν τις εκπομπές αερίων ρύπων, να προβούν σε δράσεις όπως είναι η αναδάσωση, η αποκατάσταση των υποβαθμισμένων εδαφών και η βελτίωση ποιότητας των υδάτων και του εδάφους και η προστασία ενδιαιτημάτων. Δύο άρθρα του Πρωτοκόλλου του Κιότο αναφέρονται συγκεκριμένα στον δασικό τομέα για τον υπολογισμό των επιδράσεων της διαχείρισης γης στην εθνική ισορροπία του άνθρακα.
 
Οι δασικές πυρκαγιές που μαίνονται τις τελευταίες μέρες στη Σιβηρία (και όχι μόνο) προκαλούν τεράστια και αμετάκλητη οικολογική καταστροφή. Οι καύσωνες υπήρχαν ανέκαθεν, αλλά η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την κατάσταση και όσο θερμαίνεται ο πλανήτης, πυρκαγιές σαν κι αυτές θα γίνονται συχνότερα τα επόμενα χρόνια.

Παρ’ όλα αυτά, και ενώ απαιτείται η αντίστοιχη εγρήγορση και ετοιμότητα, διαπιστώνεται ότι «το ανθρώπινο είδος δεν είναι καλό στο να αντιμετωπίζει απειλές που δεν τις εκλαμβάνει ως άμεσες».

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η κλιματική αλλαγή ΕΙΝΑΙ μία άμεση απειλή, όπως αποδεικνύεται και οφείλουμε να το συνειδητοποιήσουμε. Αν τίποτα άλλο δεν μας φέρνει κοντά στο σενάριο αυτό, ας κοιτάξουμε απλώς μερικές από τις εικόνες που καθημερινά κατακλύζουν το διαδίκτυο, με τάρανδους και ελάφια, αβοήθητα να ουρλιάζουν και να καίγονται ζωντανά!!!
 

Η κάθε είδους παραπληροφόρηση, έχει προκαλέσει σύγχυση στην κοινή γνώμη και σε μεγάλο βαθμό, έλλειψη δράσης.  Η Φύση είναι αυτή που παίρνει τώρα το πάνω χέρι!
 
Η ξηρασία και οι καύσωνες θα γίνουν πιο έντονοι και μεγαλύτερης διάρκειας όσο συνεχίζουμε να "πετάμε" αέρια του θερμοκηπίου (όπως διοξείδιο του άνθρακα) στην ατμόσφαιρα. Καλοκαίρια όπως το φετινό, θα τα έχουμε συχνότερα στο μέλλον, με  πολύ περισσότερα επεισόδια φωτιάς, ισχυρών βροχοπτώσεων, που θα οδηγούν αντίστοιχα σε πλημμύρες, και συνοδές εδαφικές αστοχίες.  Ίσως δεν μπορούμε να τα αποτρέψουμε εντελώς από το να συμβούν, αλλά σίγουρα μπορούμε να προετοιμαστούμε για τα επόμενα – αναπόφευκτα -  ακραία γεγονότα.

*Η Ερμιόνη Γιαλύτη είναι Γεωλόγος – Msc Γεωτεχνικός
 

Απόψεις

Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και κορωνοϊός! Του Πέτρου Μηλιαράκη

μηλιαρακης πετρος.jpg

Το παρόν κείμενο αφορά μια σύντομη ανάλυση – τοποθέτηση που ο γράφων  θεωρεί σκόπιμο να επικοινωνήσει ευρύτερα. Το ερέθισμα δε για την επικοινωνία αυτή είναι η άποψη ότι η παρούσα κρίση που αφορά στον κορωνοϊό , μπορεί να  αντιστοιχηθεί με  την πτώση της Ρωμαϊκης Αυτοκρατορίας (!) εάν η παρούσα κρίση διαρκέσει ικανό χρονικό  διάστημα και κατά τη  διάρκεια της  κρίσης αυτής προκύψουν ζητήματα εμβάθυνσης των συνεπειών, οπότε η όλη κατάσταση μπορεί να δώσει φαινόμενα όπως εκείνα που αφορούσαν στην πτώση της παλαιάς Ρώμης...

Ασφαλώς η παγκοσμιοποίηση σήμερα αφορά,με ευρύτερη έννοια , πράγματι,  μια αυτοκρατορία. Οι αυτοκρατορίες δε σύμφωνα με την παγκόσμια ιστορία καταρρέουν.Ωστόσο τέτοιο ζήτημα δεν μπορεί να τίθεται ακόμη κι εάν διαρκέσει επι μακρόν η κρίση  ή εάν η κρίση αυτή  βαθύνει σε επιπτώσεις. Ο γράφων θεωρεί ότι το συγκεκριμένο κείμενο, στο οποίο αμέσως αναφέρεται,έχει μία υπερβολή, την οποία όμως οφείλει να επικοινωνήσει!

Στο έγκριτο Foreign Affairs

Ο Branko Milanovic στο έγκριτο Foreign Affairs, θέτει το «ζήτημα»  ότι ο πραγματικός κίνδυνος της πανδημίας είναι η κοινωνική κατάρρευση που απειλείται!

Στη συγκεκριμένη όμως αυτή τοποθέτηση γίνεται αναφορά για ένα «παρόμοιο φαινόμενο» που καταγράφει η παγκόσμια ιστορία και αφορά στην αποσύνθεση  (sic) της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας,η οποία μετασχηματίστηκε σε αυτάρκεις « οιονεί επικράτειες» (ο «όρος» είναι του γράφοντος) , ανάμεσα στον τέταρτο και έκτο αιώνα...Επισημαίνει δε ο αρθρογράφος οτι στην οικονομία που προέκυψε τότε, το εμπόριο χρησιμοποιήθηκε απλώς για την ανταλλαγή πλεονασματικών αγαθών που παράγονταν, και όχι για την προώθηση «εξειδικευμένης παραγωγής» για έναν άγνωστο αγοραστή.

Ο συγκεκριμένος δε αρθρογράφος, για να θεμελιώσει τις απόψεις του,παραπέμπει και στο σύγγραμμα του  W. Walbank με θέμα: «Η Πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στη Δύση» (The Decline of the Roman Empire in the West).

Από την παραπάνω τοποθέτηση προκύπτει αδιστάκτως ότι εάν η παρούσα κρίση συνεχιστεί, τότε η σημερινή παγκοσμιοποιημένη οικονομία θα αντιστοιχηθεί κατ´αναλογία με εκείνη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την πτώση της.
Βεβαίως μια τέτοια εκτίμηση φαντάζει όχι μόνο εφιαλτική, αλλά τηρουμένων των πραγματικών δεδομένων και αναλογιών και τελείως ανέφικτη! 
Εάν όμως η κρίση  συνεχιστεί, και όσο περισσότερο διαρκεί ως έχει σήμερα , και εάν όλο και  περισσότερο παρεμβάλλονται εμπόδια στην ελεύθερη μετακίνηση ανθρώπων,καθώς και στη ροή αγαθών και κεφαλαίων, τόσο περισσότερο η κατάσταση των πραγμάτων θα καταλήξει να φαίνεται πολύ κοντά να είναι φυσιολογική ως μονιμότητα, σύμφωνα με τον αρθρογράφο...
Είναι κοινός τόπος οτι τον Μάρτιο του 2020 ολόκληρος ο κόσμος έχει επηρεαστεί από «ένα κακό» το οποίο δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί αποτελεσματικά και για την διάρκεια του οποίου ουδείς μπορεί να κάνει σοβαρές προβλέψεις. Συνεπώς, σύμφωνα με τον αρθρογράφο  του Foreign Affairs , οι οικονομικές επιπτώσεις της νέας πανδημίας του κορωναϊού  δεν πρέπει να θεωρηθούν ως ένα συνηθισμένο πρόβλημα που μπορεί να λύσει ή να ανακουφίσει η μακροοικονομία. Αντιθέτως , ο κόσμος θα μπορούσε να γίνει μάρτυρας μιας θεμελιώδους αλλαγής... 
          
Κκαι η πρόταση για αποτροπή της κοινωνικής  κατάρρευσης

Το συγκεκριμένο όμως δημοσίευμα του εγκρίτου Foreign Affairs καταλήγει ότι ο κύριος και κατ´ουσίαν μοναδικός στόχος σήμερα της οικονομικής πολιτικής πρέπει να είναι αποτρεπτικός της επερχόμενης βαθύτερης κοινωνικής και οικονομικής κρίσης με το να ασκηθούν πολιτικές πρόληψης της κοινωνικής κατάρρευσης.

Οι προηγμένες κοινωνίες δεν πρέπει να επιτρέψουν φαινόμενα κοινωνικής κατάρρευσης ,καταλήγει ο αναλυτής...

——————————————-

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Χώρας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC – EU).