Απόψεις

Οκτώ ερωτήματα σχετικά με την ελληνική πρόταση για το Ταμείο Ανάκαμψης. Του Χάρη Μαμουλάκη

Χάρης Μαμουλάκης

Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι μια ιστορική ευκαιρία για την ευρωπαϊκή κοινότητα. Αποτελεί μια ρήξη με τις πρακτικές και τα εργαλεία άσκησης πολιτικής που χρησιμοποιούσε η Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι σήμερα και, υπό συνθήκες, το Ταμείο Ανάκαμψης θα μπορούσε να αποτελέσει έναυσμα ώστε να αλλάξει και η ίδια η αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης.

Στις 06.04.2021 η ελληνική κυβέρνηση κατέθεσε το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» για συνοπτική συζήτηση στις Επιτροπές της Βουλής πριν από την τελική υποβολή του στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα σχέδιο πρόχειρο, που θυμίζει συρραφή αιτημάτων ειδικών οικονομικών συμφερόντων και το οποίο δεν έτυχε καμίας επίσημης κοινωνικής διαβούλευσης με κανέναν από τους κοινωνικούς εταίρους κατά την προετοιμασία του.

Η κυβέρνηση σήμερα πανηγυρίζει για την δήθεν επιτυχία της, ωστόσο, το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» κρίνεται με βάση το αν είναι επαρκές για να αξιοποιήσει την παραπάνω ιστορική ευκαιρία. Εξάλλου, η διαπραγματευτική στάση των άλλων Μεσογειακών χωρών, της Ισπανίας και της Ιταλίας, ήταν αυτή που εξασφάλισε την τελική υλοποίηση του Ταμείου και όχι η αβελτηρία της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Για αυτό και οι χώρες αυτές λαμβάνουν σήμερα μεγαλύτερες ενισχύσεις σε σχέση με τον πληθυσμό τους από ότι η Ελλάδα.

Στην δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί έχουν κατατεθεί σωρεία κριτικών για τις ελληνικές προτάσεις. Σε ότι ακολουθεί θα προσπαθήσω να θέσω οκτώ ερωτήματα που προκύπτουν από το σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης τα οποία θεωρώ ότι είναι κομβικά για το αναπτυξιακό μέλλον της χώρας μας.

Ερώτηση Πρώτη. Ποιος ακριβώς είναι ο μηχανισμός εποπτείας και η λειτουργία του στο πλαίσιο της υλοποίησης του «Ελλάδα 2.0»; Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά κείμενα που προσδιόρισαν τον τρόπο εκταμίευσης των πόρων του κάθε χώρα είναι υποχρεωμένη να καταθέσει, εκτός από έργα προς χρηματοδότηση, μια σειρά από μεταρρυθμίσεις που θα υλοποιηθούν ως προϋποθέσεις για την εκταμίευση των πόρων. Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, αποκρύπτει τον μηχανισμό αυτό των conditionalities παρουσιάζοντας τα πάντας ως «δράσεις». Αν, λοιπόν, μια από τις μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» δεν υλοποιηθεί, από μια π.χ. μελλοντική κυβέρνηση, τι θα συμβεί; Ποιος μηχανισμός είναι αυτός που θα καταγράψει την μη συμμόρφωση της χώρας με αυτή και ποιες θα είναι οι συνέπειες;

Ερώτηση Δεύτερη. Γιατί δεν μεριμνά το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» για τις περιφερειακές ανισότητες; Η «φόρμουλα» υπολογισμού των ενισχύσεων και των δανείων που δικαιούταν η κάθε χώρα συνυπολογίζει το ΑΕΠ, την συρρίκνωση του εν μέσω πανδημίας και την ανεργία. Το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι λοιπόν ένα εργαλείο επανεκκίνησης της Ευρωπαϊκής Οικονομίας, είναι όμως και ένα εργαλείο άρσης περιφερειακών ανισοτήτων, όπως εξάλλου ήταν πάντοτε και τα ΕΣΠΑ. Αν αυτά ισχύουν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, γιατί αυτή η φιλοσοφία δεν αποτυπώνεται και σε εθνικό επίπεδο;

Ερώτηση Τρίτη. Ποια είναι η αναλογία εισερχόμενων πόρων με νέες θέσεις εργασίας; Το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» προβλέπει ότι σε βάθος 6ετίας θα δημιουργηθούν 180.000 νέες θέσεις εργασίας. Η πρόβλεψη αυτή φαντάζει μεγάλη και μικρή ταυτόχρονα. Μεγάλη, καθώς δεν είναι σαφές από που τεκμηριώνεται, και μικρή όταν συγκριθεί με τα πάνω από 1 εκατομμύρια ανέργους στη χώρα μας. Ακόμα, όμως, και αν αποδεχθούμε τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης αξίζει να αναρωτηθούμε, ποια ήταν η συνεισφορά τον προηγούμενων μεγάλων πακέτων χρηματοδοτικής ενίσχυσης της κοινότητας προς την χώρα μας στην απασχόληση και πόσα χρήματα αντιστοιχούσαν σε κάθε νέα θέση εργασίας; Τα Μεσογειακά Προγράμματα, τα ΚΠΣ, τα ΕΣΠΑ πόσες νέες θέσεις εργασίας δημιούργησαν και τι ποσά αντιστοιχούσαν σε νέες θέσεις;

Ερώτηση Τέταρτη. Η κυβέρνηση πανηγυρίζει σήμερα για τα 30 δισ ευρώ που «έφερε» στη χώρα και μετά μας παρουσιάζει ένα σχέδιο για την κατανομή μόνο των 18 εξ αυτών. Από τις προτάσεις της απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά για την λογική της κατανομής των 12 δισ που είναι δάνεια. Ο λόγος για αυτό, είναι το ότι η κυβέρνηση δεν θέλει να θέσει σε δημόσια διαβούλευση τα κριτήρια της κατανομής των εν λόγω δανείων αλλά, αντίθετα, σκοπεύει να αφήσει την αξιοποίηση τους στην διακριτική ευκαιρία του τραπεζικού τομέα. Με ποια κριτήρια θα δοθούν αυτά τα δάνεια; Ποια οικονομικά υποκείμενα θα επωφεληθούν από αυτά και στη βάση ποιου σχεδιασμού; Ποιοι κλάδοι τις ελληνικής οικονομίας θα προτεραιοποιηθούν ώστε να υπερβεί η ελληνική οικονομία τα διαρθρωτικά της προβλήματα; Ή μήπως εναπόκειται αποκλειστικά και μόνο στον τραπεζικό τομέα να επιλέξει τους προτιμητέους χρεώστες του;

Ερώτηση Πέμπτη. Ποια είναι η μέριμνα του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» για την μεταποίηση; Το Ταμείο Ανάκαμψης χαιρετίστηκε στην Ελλάδα ως μια ευκαιρία για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας σε πράσινη κατεύθυνση και για την υπέρβαση της μονοκαλλιέργειας του τουρισμού. Υπό αυτό το πρίσμα θα ήταν αναμενόμενο να βρούμε στο εσωτερικό της ελληνικής πρότασης μια προτεραιοποίηση των δράσεων για την περιβαλλοντική αναβάθμιση της ελληνικής βιομηχανίας. Αντ’ αυτού, το μόνο που βρίσκουμε στο κατατεθειμένο σε δημόσια διαβούλευση κείμενο είναι 300 εκατ. «πακεταρισμένα» μαζί με τις τεράστιες παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν για την μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ελληνική ναυτιλία. Ενδεικτικό της αδιαφορίας της κυβέρνησης για το ζήτημα της βιομηχανίας είναι ότι ενώ η ίδια είχε καταθέσει δύο εβδομάδες πριν από την κατάθεση του «Ελλάδα 2.0» στην Βουλή το αναθεωρημένο σχέδιο για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, με πλήθος δράσεων στην κατεύθυνση της προώθησης της μεταποίησης από ανακυκλώσιμα υλικά, τίποτα από όλα αυτά δεν βλέπουμε στο σημερινό σχέδιο.

Ερώτηση Έκτη. Ποια είναι η θέση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0»; Εδώ τα πράγματα είναι εύκολα. Σε 200 σελίδες κείμενο, δεν υπάρχει ούτε μία δράση από την οποία να μπορούν να χρηματοδοτηθούν non-bankable μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ερώτηση Έβδομη. Πως σκοπεύει να προσελκύσει η κυβέρνηση τις Α.Π.Ε. στη χώρα μας; Αναμφίβολα, η αιχμή του δόρατος του Ταμείου Ανάκαμψης είναι η μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών διοξειδίων του άνθρακα. Ένα τέτοιο σχέδιο έχει πολλές τόσο χρηματοδοτικές όσο και θεσμικές προϋποθέσεις. Στην περίπτωση όμως της Ελλάδας, η κυβέρνηση, για να προωθήσει την δημιουργία νέων επενδύσεων ΑΠΕ, επιλέγει την δημιουργία ενός νέου ΕΛΑΠΕ. Αυτό σημαίνει τρία πράγματα. Πρώτον, ότι η κυβέρνηση παραιτείται από την υποχρέωση να διατηρήσει ισορροπημένο τον σημερινό ΕΛΑΠΕ και να πληρώνει τους μικρομεσαίους παραγωγούς που υπάγονται σε αυτόν. Δεύτερον, ότι θα αυξηθεί ο λογαριασμός του ρεύματος για τους καταναλωτές γιατί, προφανώς, θα επιβληθεί νέο τέλος στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος. Και, τρίτον, ότι δημιουργούνται, de facto, συνθήκες άνισου ανταγωνισμού, καθώς οι νέοι επενδυτές θα υπάγονται στο νέο, υγιή, ΕΛΑΠΕ, ενώ ο παλιός θα λειτουργεί περίπου ως «bad bank».

Ερώτηση Όγδοη. Γιατί απουσιάζει η προστασία του περιβάλλοντος από το σχέδιο «Ελλάδα 2.0»; Η ελληνική πρόταση για το Ταμείο Ανάκαμψης, παραβιάζει την γενική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενίσχυση της προστασίας των ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Στο κείμενο της δεν υπάρχει καμία μέριμνα για τις προστατευόμενες περιοχές, καμία μέριμνα για την βιοποικιλότητα και καμία μέριμνα για τις περιοχές Natura. Ακόμα και οι προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη για την ενίσχυση του σώματος επιθεώρησης περιβάλλοντος απουσιάζουν από την ελληνική πρόταση.

Τα παραπάνω φυσικά δεν είναι παρά μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ο «μεγάλος ασθενής» της ελληνικής πρότασης για το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι, φυσικά, το κοινωνικό κράτος. Εκεί, όμως, δεν έχουμε απορίες, μόνο βεβαιότητες. Οι άνεργοι θα σιτιστούν από ΚΕΚ,  οι φοιτητές θα σπουδάσουν με ψηφιοποιήσεις εκπαιδευτικού υλικού ύψους μισού δισ και οι ασθενείς θα ιαθούν από μόνοι τους!

Χάρης Μαμουλάκης είναι αν. Τομεάρχης Ανάπτυξης & Επενδύσεων ΚΟ ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Βουλευτής Ηρακλείου - Πολιτικός Μηχανικός BEng MSc

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η ΝΔ κόντρα σε Ευρώπη, Σύνταγμα, Δημοκρατία και Περιβάλλον. Του Χάρη Μαμουλάκη*

Απόψεις

Το Κυπριακό και θέσεις του κ. Προκόπη Παυλόπουλου. Του Πέτρου Μηλιαράκη

μηλιαρακης πετρος.jpg

Από τις Εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ κυκλοφορεί βιβλίο του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας (τ.ΠτΔ), κ.Προκόπη Παυλόπουλου, που έχει τον τίτλο: «ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ & ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΖΗΤΗΜΑ». Στην έκδοση αυτή περιλαμβάνονται κρίσιμες μελέτες πάνω στα εθνικά θέματα, όπου μεταξύ αυτών και το Κεφάλαιο: «Η επίλυση του Κυπριακού με βάση το Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο» (βλ. σελ. 93 και επ.).

ΤΟ «ΝΕΟ ΔΟΓΜΑ»
Κατ’ ουσίαν ο κ.Προκόπης Παυλόπουλος εισηγείται το «νέο Δόγμα» πάνω στο οποίο πρέπει να πολιτευτεί η Ελλάδα (και η Κύπρος) και δεν είναι άλλο από την εφαρμογή και υποστήριξη του «Ευρωπαϊκού Κεκτημένου» και των Αρχών και Αξιών τόσο των παραδεδεγμένων κανόνων του Διεθνούς Δικαίου όσο και των προνοιών του Ευρωπαϊκού-Ενωσιακού Δικαίου, με ιδιαίτερη αναφορά στο «Ευρωπαϊκό Κεκτημένο».

Με τούτα τα δεδομένα στο παρόν αυστηρό περίγραμμα υπ’ όψιν τα εξής: 

Ο ΑΝΤΙΑΠΟΙΚΙΑΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΟΓΜΑ: «ΔΙΑΙΡΕΙ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΕΥΕ»
Για τη μακρόχρονη ιστορία της Κύπρου μπορεί να γίνει αναφορά στο 1955, όπου έλαβε χώρα ο ένοπλος Αντιαποικιακός Αγώνας κατά της Βρετανικής Κατοχής. Το σύνθημα ήταν: «Ένωσις». Οι Τουρκοκύπριοι, με την παρότρυνση της «βρετανικής πολιτικής» και πρωτεργάτη τον τότε Πρωθυπουργό Άντονι Ήντεν, αντιτάχθηκαν στον αγώνα των Κυπρίων. Ταυτοχρόνως η «βρετανική πολιτική» συνεργάστηκε με την Τουρκία στη βάση της «προστασίας της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας», με αποτέλεσμα άνευ δικαιώματος η Τουρκία να αποτελέσει «μέρος» της διαδικασίας. Υπ’  όψιν δε,  ότι η «βρετανική πολιτική» αποσκοπούσε στη χωριστή «αυτοδιάθεση» των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Το διαρκές «δόγμα» του «διαίρει και βασίλευε» («divide and conquer») για μια ακόμη φορά εφαρμοζόταν στην πράξη.

Τα προαναφερόμενα που οδήγησαν στις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου, επέβαλαν ώστε το 1963 να υπάρξει η ανάγκη αλλαγής του συστήματος διοίκησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος πρότεινε τροποποιήσεις στο Σύνταγμα σε «Δεκατρία Σημεία». Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος αποσκοπούσε στη συνταγματική αναθεώρηση των πραγμάτων, ταυτοχρόνως σε εξέλιξη ήταν «αγγλοαμερικανικό σχέδιο» για την «Νατοποίηση» της Κύπρου, πράγμα που κατ’ ουσίαν οδήγησε στη «χούντα των Αθηνών» για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα αυτής της διαδικασίας, η οποία κατέληξε στην εισβολή και κατοχή από την Τουρκία του βόρειου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφού πρωτίστως η προδοτική χούντα είχε αποσύρει ισχυρότατες ένοπλες δυνάμεις της Ελλάδας, επιτρέποντας στην Τουρκία, αντί να επιχειρήσει απόβαση, κατ’ ουσίαν να προβεί σε αποβίβαση... 

Η …«ΣΥΝΤΑΓΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ»
Από το καλοκαίρι του 1974 που έλαβε χώρα η παράνομη εισβολή και κατοχή εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Τουρκοκυπριακή πλευρά διαρκώς παρεμποδίζει την εξεύρεση δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού. Υπ’ όψιν δε ότι και το «σχέδιο Ανάν» ήταν μία ανεφάρμοστη «κατασκευή» και ορθώς δεν έγινε δεκτό από Ελληνοκυπριακής πλευράς. Ωστόσο, το «τείχος ντροπής» παραμένει να διαχωρίζει τα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ οι πρόσφατες «διακηρύξεις της Άγκυρας» για τη «δημιουργία δύο κρατών» προσβάλει ευθέως το σύγχρονο νομικό και πολιτικό πολιτισμό, αλλά και ανενδοιάστως και αυτή τούτη την Ευρωπαϊκή Συμπολιτεία, καθόσον αφορά ωμή επέμβαση στο ενιαίο και αδιαίρετο της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ κ.ΠΡΟΚΟΠΗ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ
Στο πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού ο τ.ΠτΔ, όπως παραπέμπεται παραπάνω, υποστηρίζει Ομοσπονδία με πλήρη κυριαρχία, στη «γραμμή» του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, όπου Κύπρος και Ελλάδα επιδιώκουν ειλικρινώς – και μάλιστα το ταχύτερο δυνατόν – τη δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού. Ειδικότερα δε ο τ.ΠτΔ ορθώς υποστηρίζει ότι: 
α) «Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πλήρες μέλος τόσο της Διεθνούς Κοινότητας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και του σκληρού πυρήνα της, της Ευρωζώνης» και συνεπώς: 
β) «η λύση – του Κυπριακού – πρέπει να σέβεται, στο ακέραιο και στο σύνολό τους, από την μία πλευρά το Διεθνές Δίκαιο, και από την άλλη, το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και το εξ αυτού απορρέον Κεκτημένο. Ας σημειωθεί δε ότι, κατά τις διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 5 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου είναι και αυτό τούτο το Διεθνές Δίκαιο, ιδίως δε οι αρχές του Καταστατικού Χάρτη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.» 

Περαιτέρω, για τις επιπτώσεις στη λύση του Κυπριακού, ο τ.ΠτΔ επικαλείται «την κυριαρχία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης», όπως αυτή ρυθμίζεται «ευθέως και πρωτίστως από τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 2 εδ. 2 και 3 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης». 
Ορθώς, επίσης, υποστηρίζει ότι κ.Προκόπης Παυλόπουλος ότι οι προαναφερόμενες πρόνοιες του Ενωσιακού Δικαίου: «οδηγούν ευθέως στο συμπέρασμα πως η λύση του Κυπριακού θα πρέπει να διασφαλίζει στην Κυπριακή Δημοκρατία το χαρακτήρα του Ομοσπονδιακού Κράτους», «με μία και ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, συνακόλουθα δε με μία και ενιαία ιθαγένεια των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας», ώστε να υπάρχει «η δυνατότητα πλήρους άσκησης, εκ μέρους των οργάνων της Κυπριακής Δημοκρατίας, της εσωτερικής και εξωτερικής της κυριαρχίας.»

Δηλαδή τα τέσσερα αναγκαία χαρακτηριστικά για την επίλυση του Κυπριακού πρέπει να είναι: α) ένα Ομοσπονδιακό Κράτος, β) μία και ενιαία διεθνής νομική προσωπικότητα του κράτους αυτού, γ) μία και ενιαία ιθαγένεια των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας και δ) η αδιαπραγμάτευτη δυνατότητα πλήρους άσκησης εκ μέρους των Οργάνων της Κυπριακής Δημοκρατίας της εσωτερικής και εξωτερικής κυριαρχίας της συγκεκριμένης κρατικής οντότητας.

Σε κάθε περίπτωση δε είναι αδιανόητο σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Κύπρος, να υπάρχουν στρατεύματα κατοχής και Εγγυήτριες Δυνάμεις! 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ:
«Είναι  αδιανόητο σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υπάρχουν στρατεύματα κατοχής και Εγγυήτριες Δυνάμεις!»

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC – EU).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Aναστασιάδης: Eνάντια στην λύση των δύο κρατών στην Κύπρο οι Ευρωπαίοι

Προκαλεί ο Ερσίν Τατάρ: Το ψευδοκράτος είναι «ενωμένο με την Τουρκία»

Κυπριακό - Δένδιας: Δεν βρέθηκε κοινό έδαφος λόγω της στάσης των Τούρκων και των Τουρκοκυπρίων