Απόψεις

Οι εμπόλεμες και μεταπολεμικές ευθύνες της Γερμανίας. Του Πέτρου Μηλιαράκη

μηλιαρακης πετρος.jpg

Η πρόσφατη γνωμοδότηση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της γερμανικής  Βουλής (Bundestag), επανέφερε το θέμα στο προσκήνιο, ανατρέποντας όμως την σταθερή θέση όλων των γερμανικών κυβερνήσεων, ότι: το θέμα των αποζημιώσεων προς την Ελλάδα θεωρείται λήξαν.

Ωστόσο, τόσο η γερμανική σοσιαλδημοκρατία, όσο και η  γερμανική  Αριστερά (Die Linke) διάκεινται (κατ’αρχάς και κατ’αρχήν) ευμενώς για την μέσω διαπραγμάτευσης επίλυση της διαφοράς. Ως εκ τούτου έχει ιδιαίτερο  ενδιαφέρον η θέση της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων της γερμανικής  Βουλής. 

Με τούτη την προδιάθεση η παρούσα βραχεία ανάλυση μπορεί να είναι χρήσιμη στη συνολική προβληματική του τρόπου αντιμετώπισης και διεκδίκησης τόσο του κατοχικού (πολεμικού) δανείου όσο και των πολεμικών επανορθώσεων (αποζημιώσεων) από την ενωμένη (πλέον) Γερμανία. Σε σύντομη  δε αναφορά τα ζητήματα έχουν ως εξής: 

Οι εμπόλεμες ευθύνες
Όταν η Γερμανία κήρυξε το πόλεμο κατά της Ελλάδας, η Σύμβαση της Χάγης της 18ης Οκτωβρίου 1907 αναφερόταν με βάση το άρθρο 3, τόσο στις αξιώσεις αποζημίωσης λόγω των εχθροπραξιών, όσο και στην ευθύνη «δια πάσας τας υπό των συμμετεχόντων της στρατιωτικής δυνάμεως ενεργεθείσας πράξεις».
Παραλλήλως, ειδικότερα για τις εχθροπραξίες, με βάση το άρθρο 22 της προαναφερόμενης Σύμβασης της Χάγης, καθιερωνόταν η Αρχή Δικαίου, και για τη Γερμανία που ήταν άλλωστε η επιτιθέμενη, ότι ο εμπόλεμος: «δεν έχει απεριόριστο δικαίωμα περί την εκλογή των μέσων προς βλάβην του εχθρού».

Επίσης, με βάση το άρθρο 25 της προαναφερόμενης Σύμβασης της Χάγης, ρητώς υπήρχε ο κανόνας της απαγόρευσης της «προσβολής ή βομβαρδισμού ανυπεράσπιστων πόλεων, χωρίων, κατοικιών ή κτηρίων».

Υπ’ όψιν δε ότι η Ελλάδα μέχρι την κήρυξη του πολέμου δεν ήταν εχθρός της Γερμανίας, δεν απείλησε ποτέ τη Γερμανία, ούτε δε κατ’ υπαινιγμό εκδήλωσε την παραμικρή απειλή βίας η πρόθεση διεξαγωγής εχθροπραξιών εναντίον της. Ωστόσο η κήρυξη του πολέμου από τη Γερμανία επιβάλει την εφαρμογή του Δικαίου του Πολέμου.

Το Δίκαιο του Πολέμου
Αντικείμενο του Δικαίου του Πολέμου είναι πάντοτε η θέσπιση περιορισμών στη χρησιμοποιούμενη ισχύ από τους εμπόλεμους. Βεβαίως, επικρατεί και η «θέση» ότι το Δίκαιο του Πολέμου αφορά μια «χωρίς αξία» ρύθμιση, καθόσον η πείρα έχει διδάξει ότι οι κανόνες του Δικαίου του Πολέμου παραβιάζονται συνεχώς από τους εμπόλεμους και ότι ο δικαιϊκός αυτός κλάδος αφορά διατάξεις οι οποίες δεν είναι αντικείμενο σεβασμού. Δηλαδή το Δίκαιο του Πολέμου συγκροτείται από διατάξεις οι οποίες δεν λαμβάνονται καν υπ’ όψιν κατά την περίοδο των εχθροπραξιών.

Ωστόσο, ένας τέτοιος ισχυρισμός ακυρώνεται με βάση την ιστορία, τον πολιτισμό, αλλά και την κοινή πείρα. Και τούτο γιατί θα πρέπει να θεωρούνται (με βάση την κοινή πείρα) «χωρίς αξία» και οι διατάξεις του Ποινικού Δικαίου, καθόσον αφορούν κανόνες που παραβιάζονται αφορήτως και μάλιστα σε ακραίες εκδοχές λόγω της καθημερινής εγκληματικότητας των ατόμων. Ωστόσο όμως και το Δίκαιο του Πολέμου και το Ποινικό Δίκαιο, στο πλαίσιο της έννομης τάξης διαθέτουν αποτελεσματικότητα και ως εκ τούτου κυρωτικές συνέπειες. Τις συνέπειες δε αυτές επιβάλλει η πολιτισμένη και δημοκρατική εσωτερική και διεθνής έννομη τάξη.

Για την ταυτότητα δε του νομικού λόγου αξιοσημείωτο είναι ότι σε συνθήκες «διεθνούς ειρήνης» (δηλαδή μη γενικευμένων συράξεων) η διεθνής έννομη τάξη έχει ιδρύσει και λειτουργεί αποφασιστικώς (ad hoc) Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο που προβλέπει και τιμωρεί εγκλήματα πολέμου με ειδικότερες αναφορές α) στη γενοκτονία και β) εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ενταύθα ας μου επιτραπούν μερικές αναφορές, γύρω από το Δίκαιο του Πολέμου:

Η Διεθνής Νομική Επιστήμη αλλά και τα πολιτισμένα Κράτη, παραμέλησαν κατ’ αρχήν την προαγωγή του Δικαίου του Πολέμου. Κατ’ εξαίρεση όμως Κυβερνήσεις, Διεθνείς Οργανισμοί και Νομομαθείς ασχολήθηκαν με το αντικείμενο αυτό. Και τούτο γιατί η κυρίως μέριμνα και πρόνοια αφορούσε στους κανόνες πρόληψης του πολέμου(!) και όχι στους κανόνες της διεξαγωγής του πολέμου! (1).

Το Δίκαιο του Πολέμου εστιάζει ειδικώς στα πολεμικά εγκλήματα (war crimes). Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Κανονισμού του Διεθνούς Στρατοδικείου (γνωστού υπό την ονομασία και ως Δικαστηρίου της Νυρεμβέργης), τα εγκλήματα πολέμου αφορούν όχι μόνο εγκλήματα κατά της ειρήνης γενικώς, αλλά και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στις ειδικές τους εκδηλώσεις.

Η Γερμανία σήμερα –και οι ευθύνες της (2)
Η Γερμανία σήμερα, είναι Χώρα που ανήκει στο Συμβούλιο της Ευρώπης  και  ως εκ τούτου έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση του Ευρωπαϊκού Δικαίου που αφορά στη   Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Θεμελιωδών Ελευθεριών. Συνεπώς η Γερμανία έχει προσχωρήσει και υπάγεται σε κανόνες δικαίου του σύγχρονου νομικού και πολιτικού ευρωπαϊκού πολιτισμού. Έχει προσχωρήσει στις πρόνοιες και αξιώσεις της ΕΣΔΑ (3). Οφείλει συνεπώς να πολιτεύεται συμμορφούμενη με τις διατάξεις της ΕΣΔΑ και όχι να παρεκκλίνει από τις υποχρεώσεις που καθορίζονται δεσμευτικώς.

Ήδη η Ευρωπαϊκή Ένωση της οποίας σημαντικότατος εταίρος και Κράτος-Μέλος είναι η Γερμανία, έχει προβεί σε κατευθυντήριες γραμμές για την προώθηση του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση που θεμελιώνεται  πάνω στις Αρχές της Ελευθερίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του Κράτους Δικαίου, έχει ως στόχο την διαφύλαξη και υπεράσπιση των κανόνων του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου. Συνεπώς η ενωμένη Γερμανία δεν μπορεί να πολιτεύεται αγνοώντας τις μεταπολεμικές υποχρεώσεις της, αρνούμενη ουσιαστικώς τις εμπόλεμες ευθύνες της. 

Άλλως, δεν έχει δικαίωμα να επικαλείται τις Αρχές και Αξίες του «ενωσιακού κεκτημένου» ούτε τις Αξιώσεις της ΕΣΔΑ. Πολλώ δε μάλλον δεν μπορεί να επικυρώνει και να κυρώνει το Καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (4). Δηλαδή, αντί πολλών, η Γερμανία δεν μπορεί να είναι υπερασπιστής των σύγχρονων ευρωπαϊκών Αρχών και Αξιών, αλλά ούτε και τιμωρός των σύγχρονων εγκληματιών πολέμου, χωρίς την προηγούμενη και λυσιτελή ανάληψη των δικών της απαράγραπτων ευθυνών.πολλω δε μάλλον οταν κατά το μέρος που αφορά στο κατοχικό δάνειο η Γερμανία πρόβη σε μονομερή στάση πληρωμών, ως προς την Ελλάδα!

Τούτων όλων δοθέντων δεν είναι σίγουρο εάν και κατά πόσον «η υπόθεση» θα αντιμετωπισθεί σε συμφωνία διακρατικού επιπέδου ή θα καταλήξει σ’ έναν οιονεί «εξωδικαστικό συμβιβασμό», ή άλλως εάν «η υπόθεση» θα οδηγηθεί στο Διεθνές Δικαιοδοτικό Όργανο της Χάγης. Εκείνο όμως που  προέχει είναι ότι η Ελλάδα οφείλει και πρέπει μέχρις εσχάτων να  υποστηρίξει τα δίκαιά της,όχι μόνο ως προς τις επανορθώσεις, αλλά και ως  προς τη «στάση πληρωμών» την οποία μονομερώς η Γερμανία αποφάσισε,  αναφορικώς με το «κατοχικό δάνειο».

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
(1) Βλ. Προς την κατεύθυνση αυτή η Ελληνική έννομη τάξη έχει συνταγματικές δεσμεύσεις. (Πρβλ. Π.Μηλιαράκης, Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο και Ελληνικό Σύνταγμα, Public International Law and Hellenic Constitution, 2008, σελ. 39 και επ. καθώς και 79 και επ.)
(2) Βλ. R.M.M. Wallace-O.Martin Ortega, International Law, 2009 σελ. 194 και επ., M. Nixon, International Law,1990 ,σελ. 140 και επ. I.Brownlie, Principles of Public International Law, 1979, σελ. 431 και επ., M. Sorensen, Public International Law .1968, σελ. 531 καιεπ. G.Amador,L.B.Sohn, R.Baxter,Recent Codification of the Law of State Responsibility for Injuries to Aliens, 1974 καθώς και Ε.Ρούκουνας, Διεθνές Δίκαιο, ΙΙΙ, 1983, σελ. 113 και επ., Κ.Ευσταθιάδης, Διεθνές Δίκαιον, ΙΙΙ, 1963, σελ. 69.
(3) Παρ’ ημίν η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει τη συντομογραφία ΕΣΔΑ.
(4) Κυρώθηκε στην Ελλάδα με το Ν.3003/2002 (ΦΕΚ 75/τ.Α/8.4.2002). Επίσης βλ. και Ν.3948/2011 (ΦΕΚ 71/τ.Α/5.4.2011) που αφορά: Προσαρμογή των διατάξεων του εσωτερικού δικαίου προς τις διατάξεις του Καταστατικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
————————-
* ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου ( ECHR και GC-EU). 

Κόσμος

Η Γερμανία ποινικοποιεί το upskirting

upskirting

Η Γερμανία ποινικοποίησε το upskirting, δηλαδή την κρυφή λήψη φωτογραφίας ή βίντεο κάτω από τα ρούχα ενός ανθρώπου, μια πράξη που θα τιμωρείται με πρόστιμα ή με ποινή φυλάκισης έως και δύο έτη.

Το upskirting προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία σε πολλές χώρες μετά την έλευση των κινητών με κάμερα.

Σε πολλές περιπτώσεις φωτογραφίες ή βίντεο ανεβαίνουν σε πορνογραφικές ιστοσελίδες, σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή σε άλλες πλατφόρμες.

Τον περασμένο χρόνο η Αγγλία και η Ουαλία ποινικοποίησαν το upskirting, ενώ η Γαλλία το 2018.

"Η φωτογράφιση κάτω από την φούστα ή μέσα από την μπλούζα μιας γυναίκας είναι μια αναίσχυντη παραβίαση της ιδιωτικότητάς της, η οποία εφεξής θα τιμωρείται", δήλωσε η υπουργός Δικαιοσύνης Κριστίν Λάμπρεχτ.

Οι εκκλήσεις για την ποινικοποίηση της ενέργειας αυτής πυροδοτήθηκαν από μια εκστρατεία δύο Γερμανίδων τον περασμένο χρόνο, μια εκ των οποίων δήλωσε ότι όταν ήταν έφηβη είχε πέσει θύμα αυτής της πρακτικής δύο φορές.

Οι γυναίκες αυτές, η φοιτήτρια Κινηματογράφου Χάνα Ζάιντελ και η δημοσιογράφος Ίντα Ζάσενμπεργκ, εμπνεύστηκαν από την βρετανίδα ακτιβίστρια Τζίνα Μάρτιν, η οποία ηγήθηκε μιας παρόμοιας εκστρατείας που οδήγησε στην ποινικοποίηση της πράξης αυτής στη Βρετανία.