Απόψεις

«Μεταρρυθμίσεις» στην Παιδεία: Αντίθετα και αντίστροφα από κάθε λογική. Του Β. Διγαλάκη

παιδεια

Πολύς λόγος γίνεται το τελευταίο διάστημα για τις αλλαγές που προωθεί στην Παιδεία το αρμόδιο Υπουργείο. Και είναι πολλές οι αντιδράσεις, με κατάθεση συγκεκριμένων επιχειρημάτων. Δικαιολογημένα. Και τούτο διότι, πραγματική μεταρρύθμιση δεν συνιστά η αλλαγή του συστήματος εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση, αλλά η ουσιαστική αναβάθμιση όλων των βαθμίδων της Εκπαίδευσης, ξεκινώντας ακόμα από την προσχολική ηλικία.
 
Οι βασικοί άξονες στους οποίους θα πρέπει να στηριχτεί μια ουσιαστική αναμόρφωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος είναι:
 
Η μακροχρόνια Εθνική πολιτική στην Παιδεία, η οποία συνδέεται με την ίδρυση/αναβάθμιση ανεξάρτητων αρχών αξιολόγησης και στρατηγικού σχεδιασμού.
Η επιμόρφωση και η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού προσωπικού, του πυρήνα, δηλαδή, του εκπαιδευτικού συστήματος.
Η ανάπτυξη της δημιουργικότητας, της κριτικής σκέψης και της συνεργασίας των μαθητών.
Η αριστεία μαθητών και φοιτητών, η οποία αφορά όλους και όχι τους λίγους, με στόχο την ατομική υπέρβαση και την αξιοποίηση στο έπακρο των δυνατοτήτων τους.
Η παροχή μεγαλύτερης αυτονομίας στις σχολικές μονάδες και ο σεβασμός στο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.
 
Το έργο των Υπουργών Παιδείας των κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ αντιτίθεται στις παραπάνω κατευθύνσεις. ΣτοχοποιήθηκανηΑριστεία και τα πρότυπα σχολεία,υποβαθμίστηκαν οι ανεξάρτητες αρχές και ξηλώθηκετο προηγούμενοθεσμικόπλαίσιο των ΑΕΙ – Πανεπιστημίων και ΤΕΙ. Η αντιμεταρρύθμισηΓαβρόγλου περιόρισε το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων με την κατάργηση των Συμβουλίων, επανέφερε το «άσυλο» ανομίας στα πανεπιστήμια, αποσυντόνισε τις διοικήσεις τους με τη χωριστή εκλογή πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων και τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων τους, αποθάρρυνε την εξωστρέφεια βάζοντας εμπόδια στα ξενόγλωσσα εκπαιδευτικά προγράμματα και δυσχεραίνοντας τη διαχείριση των ερευνητικών προγραμμάτων. 
 
Ο «Ενιαίος Χάρτης Ανώτατης Εκπαίδευσης» προχωράει χωρίς σοβαρό σχεδιασμό,μηλαμβάνοντας υπόψη τιςανάγκες της Ελληνικής Οικονομίας και της αγοράς εργασίας.Υλοποιείται χωρίς αξιολόγηση, η οποία θα έπρεπε να γίνει από την ανεξάρτητη ΑΔΙΠ, όπως προβλέπει και ο νόμος και όχι από ορισμένες από τον Υπουργό επιτροπές στις οποίες συμμετέχουν οι διοικήσεις των υπό συγχώνευση ιδρυμάτων. Οι πανεπιστημιοποιήσεις τμημάτων ΤΕΙ γίνονται οριζόντια, ενώ θα έπρεπε να περιοριστούν στα υψηλού επιπέδουτμήματα των ΤΕΙ, που αναμφισβήτητα υπάρχουν και να συνοδευθούν από καταργήσεις τμημάτων χωρίς επαγγελματική προοπτική και επανίδρυση της τεχνολογικής εκπαίδευσης.
 
Η αστοχία των συλλήβδην μετατροπών τμημάτων ΤΕΙ σε πανεπιστημιακά φαίνεται στο διάγραμμα, όπουπαρουσιάζεται το ποσοστό του ερευνητικού προσωπικού των Πανεπιστημίων (μπλε) και των ΤΕΙ (κόκκινο) με σημαντική διεθνή αναγνώριση (περισσότερες από 1.000 αναφορές στις εργασίες τους), όπως έχει μετρηθεί από τη βάση Google Scholar. Τα σημεία που βρίσκονται πιο πάνω στο διάγραμμα είναι ιδρύματα με μεγαλύτερη διεθνή αναγνώριση, ενώ ο οριζόντιος άξονας έχει να κάνει με το μέγεθος των ιδρυμάτων: αριστερά είναι τα μικρότερα ιδρύματα σε αριθμό προσωπικού, δεξιά τα μεγαλύτερα. Το διάγραμμα αυτό δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση, η οποία περιλαμβάνει και πολλά άλλα χαρακτηριστικά και ευνοεί τις θετικές έναντιτωνθεωρητικώνεπιστημών.Είναι, όμως, ενδεικτικό της διαφορετικότητας των δύο κατηγοριών ιδρυμάτων στον τομέα της έρευνας.
 

 Η πολιτική του υπουργείου αποδοκιμάστηκε ήδη στις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις: η ζήτηση των τμημάτων του νέου Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής δεν αυξήθηκε, οι βάσεις παρέμειναν κατά μέσο όρο στα ίδια επίπεδα με τις βάσεις του 2017 των αντίστοιχων τμημάτων των συγχωνευθέντων πρώην ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά.
 
Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,παρότι το Υπουργείο δήλωσε ότι οι πρόσφατες εξαγγελίες στοχεύουν να περιορισθεί «ο ασφυκτικός εναγκαλισμός της Γ’ Λυκείου από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, ο οποίος ματαιώνει σε μεγάλο βαθμό την εκπαιδευτική διαδικασία», ακολουθώντας τη λογική τού«πονάει κεφάλι – κόβει κεφάλι»,ανακοίνωσε ότι οι εγκύκλιες σπουδές ολοκληρώνονται στη Β’ Λυκείου και ανακήρυξε επίσημα τη Γ’ Λυκείου ως «προπαρασκευαστική τάξη για εισαγωγή στα ΑΕΙ» ! Τον 21ο αιώνα, την εποχή της ψηφιακής επανάστασης, της τεχνητής νοημοσύνης και του διαδικτύου, μειώνει τη γενική μόρφωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για όλους τους μαθητές από έξι σε πέντε χρόνια και υποβαθμίζει τα Μαθηματικά και τη συνεπαγόμενη καλλιέργεια της λογικής.
 
Όσον αφορά το σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ, ανακοινώθηκεμιααντιπαιδαγωγική ρύθμιση, ενάντια σε κάθε έννοια αριστείας, που προτρέπειτους μαθητές να ακολουθήσουν τον δρόμο της ήσσονος προσπάθειας και να παραιτηθούν από το δικαίωμα συμμετοχής στις πανελλαδικές εξετάσεις για εισαγωγή σε τμήματα υψηλής ζήτησης, με «αντάλλαγμα» τη χωρίς εξετάσεις εισαγωγή σε  τμήματα αμφίβολης επαγγελματικής προοπτικής. Άραγε, ποιος ο σκοπός της προπαρασκευαστικής Γ’ Λυκείου για τους μαθητές που επιλέγουν την ελεύθερη πρόσβαση;Αντίθετα με τη λογική του Υπουργείου, η πρόσβαση στα ΑΕΙ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εθνική στρατηγική και τη γνώμη των πανεπιστημίων για τα κριτήρια εισαγωγής και τον αριθμό φοιτητών που μπορούν να εκπαιδεύσουν. Η επαγγελματική κατάρτιση, προσανατολισμένη στην 4η βιομηχανική επανάσταση και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας, είναι προτιμότερη από την εισαγωγή σε «δήθεν» πανεπιστημιακά τμήματα.
 
Δυστυχώς, οι «μεταρρυθμίσεις» του Υπουργείου Παιδείας αντιτίθενται σε κάθε λογική ουσιαστικής αναβάθμισης της εκπαίδευσης. Η Παιδεία είναι η μόνη εγγύηση για το μέλλον της Ελλάδας και μετά τις επερχόμενες εκλογές θα πρέπει να ξεκινήσει ο αγώνας για την αναγέννησή της.

Βασίλης Διγαλάκης, Καθηγητής και πρώην Πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης
 

Απόψεις

Γιάνης Βαρουφάκης: Ο ηγέτης της νέας Respublica. Του Πέτρου Μηλιαράκη*

μηλιαρακης πετρος.jpg

Μετά τη δημόσια καταγγελία μου κατά της 1ης Δανειακής Σύμβασης και του σχετικού Μνημονίου Συνεννόησης και την αποχώρησή μου από το ΠΑΣΟΚ (στο οποίο ανήκα από την ίδρυσή του), σταθερός στην αντιμνημονιακή μου τοποθέτηση κατά της πολιτικής της λιτότητας (καθόσον η λιτότητα δεν αντιμετωπίζεται με λιτότητα), πίστεψα ότι μπορούσε να γίνει εποικοδομητική παρέμβαση στην κοινωνία με τη συγκρότηση προοδευτικού κινήματος. 

Αυτή η προσδοκία μου, όμως, αποδείχθηκε ότι δεν μπορούσε να ευοδωθεί μέσω του ΠΡΑΤΤΩ. Για το λόγο αυτό παραιτήθηκα από τη θέση του Γραμματέα. Οργανώσεις που αποσκοπούν στην κατάληψη αξιωμάτων δεν είναι αποδεκτές. Τέτοια «πολιτική ατζέντα» απορρίπτεται. 

Όταν εντάχθηκα στη Γραμματεία του Τμήματος Ευρωπαϊκής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, εργάστηκα με σκοπό τη συγκρότηση μίας ολοκληρωμένης πρότασης, που μέσω του Ευρωπαϊκού Ενωσιακού Δικαίου, σε συνδυασμό και με άρτια τεχνική μελέτη, θα μπορούσε να τεθεί στο «τραπέζι διαπραγμάτευσης» με τους δανειστές για την αναδιάρθρωση του ήδη δυσβάσταχτου χρέους. Διαπιστώνοντας, όμως, ότι ούτε μετά από το εντυπωσιακό δημοψήφισμα του 2015 θα μπορούσε να γίνει αξιοπρεπής διαπραγμάτευση, αλλά αντιθέτως υποταγή, αποχώρησα και από το ΣΥΡΙΖΑ...

Εν όψει όλων αυτών είχα αποφασίσει να απέχω από οποιοδήποτε κομματικό σχηματισμό και οποιαδήποτε οργάνωση, βαθύτατα απογοητευμένος. Ωστόσο, ουδέποτε εγκατέλειψα το δημόσιο λόγο μου (σε σταθερή βάση) στα ΜΜΕ (έντυπο και ηλεκτρονικό), διατυπώνοντας τις απόψεις μου. 

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ 23ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

Η τοπική κοινωνία του Ηρακλείου (και όχι μόνο) γνωρίζει την εκδήλωση του DiEM25 και του Γιάνη Βαρουφάκη στο Ηράκλειο (κινηματογράφος Αστόρια) στις 23 Ιουνίου 2017. Στην εκδήλωση αυτή ήμουν παρών.

Στη συνάντηση αυτή ο Γιάνης Βαρουφάκης τοποθετήθηκε με πολύ ξεκάθαρο λόγο. Μου έκανε δε εντύπωσε η αρχή της ομιλίας του, που αναφέρθηκε στην ανάγκη «να αποδράσουμε από τη χρεοδουλοπαροικία». Απ’ ό,τι θυμάμαι, ο λόγος του ήταν σαφής: «πρέπει να αποδράσουμε από το χρέος, όπως ένας φυλακισμένος θέλει να αποδράσει από τη φυλακή». 

Στην εκδήλωση αυτή έγινε αναφορά στην αποστολή του DiEM25, που συνιστά ένα πανευρωπαϊκό, διασυνοριακό κίνημα δημοκρατών. Όντας ο ίδιος βαθειά ευρωπαϊστής, αλλά και έντονα ευρωσκεπτικιστής προς τα «πού» οδεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση, εντόπισα στον πολιτικό λόγο του Γιάνη Βαρουφάκη και του DiEM25 ταύτιση απόψεων. Υπ’ όψιν δε ότι την περίοδο εκείνη εκπροσωπώντας τους συνταξιούχους πολιτικούς μηχανικούς-αρχιτέκτονες και μηχανολόγους Ελλάδας, βρισκόμουν σε έντονη αντιδικία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τον Μάριο Ντράγκι και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Στην αντιδικία μου αυτή εντόπισα την «υπεροχή» της ΕΚΤ έναντι της κοινωνίας των πολιτών της Ένωσης και κατ’ ουσίαν την ασυλία της, ενώπιον του Δικαιοδοτικού Οργάνου του Λουξεμβούργου.

Η ΝΕΑ RESPUBLICA ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ IMPERIUM ΚΑΙ DOMINIUM

Είναι σαφές ότι η Ευρώπη της παρούσας συγκυρίας έχει υποκύψει αποδεχόμενη την υπεροχή της οικονομίας έναντι της πολιτικής. Αυτή η νέα κατάσταση στον ευρωπαϊκό χώρο αναδεικνύει το κρίσιμο ζήτημα της μεταδημοκρατίας, της υποταγής δηλαδή της πολιτικής στην οικονομία. Αναφέρομαι στη μεταμοντέρνα περίοδο όπου το διεθνοποιημένο χρηματοπιστωτικό σύστημα και περιβάλλον η σύγχρονη δηλαδή παγκοσμιοποίηση, δημιουργεί εξωθεσμικά κέντρα και δίκτυα οικονομικής και πολιτικής ισχύος, που πολιτεύονται στο δόγμα: imperium επί προσώπων, dominium επί πραγμάτων. 

Με τούτα τα δεδομένα το DiEM25 στον ευρωπαϊκό χώρο αγωνίζεται για τη δημιουργία μια νέας τάξης Respublica, για την ευημερία των Λαών, την κοινωνική συνοχή, αλλά και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών – μελών.

Ο «ΠΕΡΙ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟΣ»

Το DiEM25 (Democracy in Europe Movement 2025) κατά ένα «περίεργο τρόπο» συναρτάται ευθέως με το μοναδικό ελληνικό πολιτισμό, αντιλέγοντας στη θεωρία της υποταγής (βλ. Πλάτωνος Γοργίας: «περί ρητορικής ανατρεπτικός»). Για τα ελληνικά γράμματα και τον ελληνικό πολιτισμό, ισχύουν τα εξής:

«ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Ειπέ μου λοιπόν –ως εν συμπεράσματι- ποίαν από τας δύο αυτάς φροντίδας με παρακινείς να λάβω περί των Αθηναίων. Εξήγησέ μου: να καταπολεμώ τας κακάς έξεις των, προς τον σκοπόν να γίνουν καλύτεροι….ή τουναντίον να γίνω ένας καλός υπηρέτης των … ως κόλαξ; Διότι ορθόν είναι, καθώς ήρχισες να ομιλής «με παρρησίαν», μέχρι τέλους να λέγης όσα σκέπτεσαι. Μίλησε λοιπόν θαραλέα και χωρίς φόβον».

Ο «περί ρητορικής ανατρεπτικός» αποτελεί και την ηθική βάση του ΜέΡΑ25.

Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΜέΡΑ25 

Στα ελληνικά πολιτικά πράγματα, το παρακλάδι του DiEM25 αφορά το κοινοβουλευτικό κόμμα ΜέΡΑ25. Ο κομματικός αυτός σχηματισμός ήρθε να καλύψει το μεγάλο κενό ενός σύγχρονου πολιτικού λόγου, απαλλαγμένου από αγκυλώσεις, μακράν του καθιερωμένου πέτρινου λόγου και των αποκρουστικών συνθημάτων με νεολογισμούς. Το ΜέΡΑ25 καταθέτει προτάσεις και αναλύει πολιτικές που υπερασπίζονται τα πολιτικά δικαιώματα, τις ατομικές ελευθερίες, το κοινωνικό κράτος δικαίου και αντιτίθεται στις από καθέδρας επιβαλλόμενες πολιτικές της ευρωπαϊκής ελίτ και της βουλιμίας των δανειστών. Αντιτίθεται δε ευθέως στα δόγματα και στις πολιτικές του νεοφιλελευθερισμού.

Ο νεοφιλελευθερισμός πρεσβεύοντας πως δεν υπάρχει εναλλακτική (βλ. "There is noalternative" = TINA), συνομολογεί ότι αυτοδικαίως υφίσταται αδιέξοδο(!) στις πολιτικές του, που αφορούν στο «μονόδρομο της λιτότητας»(!). 

Η λιτότητα, όμως, και ο άνεργος, δεν μπορούν να συμβάλουν στην αποπληρωμή του χρέους ούτε να συντελέσουν στην πρόοδο της κοινωνίας. Προς την κατεύθυνση της υποταγής στην ελίτ των Βρυξελλών στην Ελλάδα λειτουργεί ένα «υποταγμένο πολιτικό σύστημα» που έχει υποθηκεύσει την Ελλάδα. Αναφέρομαι σε «πολιτικούς υποθηκοφύλακες» και όχι σε πολιτικούς που μπορούν να διαπραγματευτούν τα δίκαια της ελληνικής κοινωνίας και της Ελλάδας, ως κράτους που δεν κηδεμονεύεται, αλλά συμμετέχει ισότιμα σε Διεθνείς Οργανισμούς και στο νομικό πρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Ο μεταπολιτευτικός κύκλος θα κλείσει όταν το ΜέΡΑ25, ως παρακλάδι του DiEM25, αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας, παρεμβαίνοντας παραλλήλως στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Η κατεύθυνση αυτή είναι νομοτελειακή. 

Παρά ταύτα χρειάζεται στοχοπροσήλωση και απαρέγκλιτη τήρηση των βασικών αρχών και αξιών, που εισάγουν το ΜέΡΑ25 και το DiEM25 για μία «Διεθνή Προοδευτική» και μία βαθύτατα δημοκρατική διακυβέρνηση του τόπου, χωρίς πατρωνίες. Η κατεύθυνση αυτή αφορά ριζικές αναθεωρήσεις, ακόμη και συνταγματικών διατάξεων, που θα υπερασπίζονται ουσιωδώς τα κοινωνικά δικαιώματα και θα περιφρουρούν αποφασιστικώς τη διάκριση των λειτουργιών, με πρόταγμα την απόλυτη ανεξαρτητοποίηση της Δικαιοσύνης, ως προς τον ορισμό των επιμέρους ηγεσιών των Ανωτάτων Δικαστηρίων. 

Τα προαναφερόμενα αφορούν μία νέα Respublica. Η νέα αυτή Respublica έχει ηγέτη. Και ο ηγέτης αυτός είναι ο Γιάνης Βαρουφάκης. 

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Ελλάδας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC-EU).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Για ένα ευρώ την ημέρα. Του Πέτρου Μηλιαράκη

Το Κυπριακό και θέσεις του κ. Προκόπη Παυλόπουλου. Του Πέτρου Μηλιαράκη