Απόψεις

Η συνδυασμένη διαχείριση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας στην Κρήτη. Του Δημήτρη Γ. Χρηστάκη*

δημήτρης χρηστάκης

Η διαχείριση του νερού και της ενέργειας, καθορίζει το σύνολο της οικονομίας και καθορίζεται από την παιδεία του κοινωνικού συνόλου. Ο συνδυασμός της παραγωγής και της διαχείρισης αυτών των κοινωνικών πόρων δίδει την δυνατότητα ελαχιστοποίησης του κόστους και μεγιστοποίηση της αναβάθμισης του περιβάλλοντος και της κοινωνικής συνοχής. Για την επίτευξη αυτού του συνδυασμού εισήχθη η έννοια του υβριδικού συστήματος αντλησιοταμίευσης  και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. Μετά από δεκαετίες προσπαθειών λειτούργησε το πρώτο τέτοιο σύστημα στην Ικαρία και έπεται  ένα δεύτερο στην Κρήτη, στο Αμάρι του Ρεθύμνου. Τα βασικά στοιχεία των υβριδικών σταθμών είναι:

Α. Η αντλησιοταμίευση, μια δοκιμασμένη, εδώ και έναν αιώνα μέθοδος αποθήκευσης ενέργειας αποδίδουσα βέλτιστη ποιότητας ισχύος. Η εφαρμογή της αναπτύσσει υδροβιότοπους, τόπους αναψυχής και περιπάτου. Το έργο που βρίσκεται σε ανάπτυξη στο Αμάρι έχει ήδη αποκτήσει έναν όμορφο υδροβιότοπο, το γνωστό φράγμα των Ποταμών κοντά στο Ρέθυμνο που αποτελεί προορισμό χαλάρωσης και ηρεμίας. Η ολοκλήρωσή του με αιολική ισχύ, μια μικρότερη υδατοδεξαμενή και ένα υδροηλεκτρικό σταθμό θα αποδώσει μια μονάδα εγγυημένης ηλεκτρικής ισχύος.

Β. Τα αιολικά Πάρκα. Τα Αιολικά πάρκα, μετά από 40 χρόνια εντατικής ανάπτυξης, έχουν πια αμελητέα όχληση, δεδομένων αντικειμενικών κριτηρίων όπως αυτά που φαίνονται παρακάτω αλλά και της υπερεικοσαετούς Ευρωπαϊκής εμπειρίας στην λειτουργία τους. Η επιβάρυνση στο περιβάλλον της Κρήτης μιας Αιολικής ισχύος2000MW συνοψίζεται στα εξής:

Β1 Κάλυψη γης μικρότερη από 10.000 στρέμματα και μικρότερη από το 0,08% της συνολικής επιφάνειας του νησιού ή το 1,3% του δομημένου περιβάλλοντος, πλην χωραφιών, κτηνοτροφικών μονάδων  οδικών δικτύων, αυτοκινητόδρομων, λατομείων κλπ.  Β2 Εγκατάσταση ισχύος περίπου ίσης της ισχύος του συνόλου των δικύκλων που κυκλοφορούν στο νησί, μικρότερη από το 1/13 της ισχύος των ιδιωτικών αυτοκινήτων και οπωσδήποτε μικρότερη του 1/25 της ισχύος όλων των αυτοκινήτων.

Είναι φανερό ότι τα Αιολικά πάρκα δεν συνεισφέρουν στην όχληση αισθητά και αυτό φάνηκε στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη όπου η πυκνότητα της Αιολικής ισχύος είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που εξετάζεται εδώ χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στις εκεί πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Β3. Το Ελληνικό νομικό πλαίσιο, δυστυχώς, δεν στηρίζεται στην αρχή της αποτίμησης της οχληρότητας με μετρήσιμες και συγκρίσιμες ποσότητες. Η αυθαιρεσία οδήγησε σε ένα πλαίσιο στασιμότητας της ανάπτυξης των αποδεδειγμένα πια καθαρών τεχνολογιών και στην οπισθοδρόμηση της εξέλιξης του ενεργειακού συστήματος της Κρήτης. Η αλλαγή της  κατεύθυνσης με άξονα προς τους υδρογονάνθρακες είναι μια ήττα της οικονομίας μας. Έτσι τα υβριδικά έργα εμποδίζονται, το ένα μετά το άλλο μέσα σε ένα αδιέξοδο νομικό πλαίσιο, μια μη ενημερωμένη κοινωνία και μια συχνά αυθαίρετη και στεγνά κερδοσκοπική εταιρική δραστηριότητα. Είναι πάντα καιρός να ξεχωρίζουμε το τεχνικά εφικτό, περιβαλλοντικά φιλικό, οικονομικά ορθό και κοινωνικά συμφέρον από το ίδιον όφελος όσων απαξιώνουν κοινωνία, περιβάλλον και δικαιοσύνη. Η καύση ορυκτών δεν μολύνει μόνο, καίει και τη μνήμη των ζωντανών οργανισμών που κατέληξαν σε υδρογονάνθρακες, κάρβουνο κλπ. Οι κίνδυνοι τεράστιων διαρροών από την εξόρυξη, των υδρογονανθράκων στη Μεσόγειο είναι διαπιστωμένοι και ορατοί.

Γι αυτούς τους λόγους:
Α. Η απεξάρτηση από μονάδες καύσης ορυκτών και η μεγιστοποίηση, μέχρι και το 100%, της παραγωγής από ανανεώσιμες είναι τεχνικά εφικτή και οικονομικά επιβεβλημένη.
Β. Προτεραιότητα στις εθνικές στρατηγικές επιλογές αποτελεί η μεγιστοποίηση της Ελληνικής προστιθέμενης αξίας στην Ηλεκτρική ενέργεια και πάνω στα οφέλη από αυτήν την προστιθέμενη αξία μπορούν παράλληλα να αναπτύσσονται με ταχύτατους ρυθμούς οι καθαρές μελλοντικές εξαγώγιμες τεχνολογίες.
 
* Ο Δημήτρης Γ. Χρηστάκης είναι Καθηγητής στο Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας και  Σύνθεσης Ενεργειακών Συστημάτων στο Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο
 
 
 

Απόψεις

Το υπαρξιακό δίλημμα του Κινήματος Αλλαγής. Του Λεωνίδα Γρηγοράκου

λεωνίδας γρηγοράκος

Τον χώρο της Κεντροαριστεράς επί πολλά χρόνια ενσάρκωνε και εξέφραζε το ΠΑΣΟΚ. Ήταν και το πλεονέκτημα που του επέτρεπε να αποτελεί για τρεις δεκαετίες κυρίαρχη πολιτική δύναμη. Το αναμφισβήτητο αυτό γεγονός ανατράπηκε εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Και τούτο διότι κλήθηκε να διαχειριστεί τις συνέπειες των αλόγιστων επιλογών της διακυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή.

Ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός υπήρξε επακόλουθο του πρωτοφανούς δημόσιου χρέους και των τεράστιων ελλειμμάτων που άφησε πίσω της η πενταετία της συντηρητικής παράταξης. Για τα όσα συνέβησαν μέχρι τις εκλογές του 2009, το ΠΑΣΟΚ δε φέρει την παραμικρή ευθύνη. Εντούτοις, εισέπραξε την αμφισβήτηση και τη φθορά για πολιτικές που είχε εντόνως επικρίνει και πολεμήσει. Το παράδοξο είναι πως οι φυσικοί και ηθικοί αυτουργοί δεν επωμίστηκαν τις επιπτώσεις των καταστροφικών πεπραγμένων τους.

Έτσι ένα πολυδύναμο κεντροαριστερό κόμμα, το οποίο άλλαξε την όψη της Ελλάδας, βρέθηκε στη δίνη μιας βαθιάς κρίσης και κατ’ επέκταση της απαξίωσης. Η καταβαράθρωσή του προκάλεσε σχεδόν κοσμογονικές αναδιατάξεις. Το κενό που δημιουργήθηκε σε μεγάλο βαθμό το κάλυψε κατ’ αρχάς ο ΣΥΡΙΖΑ. Αξιοποιώντας, σε συνηγορία με το σύνολο των λοιπών κομματικών σχημάτων, την εσκεμμένη ενοχοποίηση της δημοκρατικής παράταξης, διεύρυνε την επιρροή και την εμβέλειά του. Αξιοσημείωτη ήταν η ανταπόκρισή του στα αποκαλούμενα ΠΑΣΟΚικά  προπύργια. Αποκαλυπτικά παραδείγματα, οι Περιφέρειες της Β’ Πειραιά και της Κρήτης. Η αδιαμφισβήτητη αυτή αλήθεια διαμόρφωσε μια νέα πραγματικότητα.

Επιπλέον, το αποτέλεσμα της κάλπης του Ιουλίου του 2019 μετέβαλε άρδην το σκηνικό που προέκυψε. Στον κεντροαριστερό χώρο εισέβαλε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αποσπώντας σημαντικό τμήμα του. Στην ουσία, οι μονομάχοι του νέου δικομματισμού λεηλάτησαν την εκλογική και κοινωνική βάση του. Αμφότεροι κέρδισαν την εμπιστοσύνη εκλογέων, οι  οποίοι πριν στήριζαν το ΠΑΣΟΚ. Οι εναπομείνασες δυνάμεις του δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν τη φορά των πραγμάτων. Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν δεν απέδωσαν καρπούς.

Επίσης, και τώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ είναι στην αντιπολίτευση οι κομματικοί συσχετισμοί παραμένουν εξαιρετικά δυσμενείς για το Κίνημα Αλλαγής. Η δημοσκοπική του καθίζηση είναι πασιφανής. Η δυστοκία του να εξελιχθεί σε δυναμικό τρίτο πόλο αποδεικνύει ότι δεν έχει τις απαραίτητες προϋποθέσεις ανάκαμψης. Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι πολιτικά ρεύματα γεννιούνται και αναπτύσσονται όταν οι ηγεσίες τους κατορθώνουν να τα ενσαρκώσουν, να τα εκφράσουν και να τα διευρύνουν. Μόνο, αν οι επικεφαλής τους διαθέτουν το αναγκαίο βάθος, γνώσεις και εμπειρίες, και κυρίως ηγετικές ικανότητες μπορούν να τα καταστήσουν ισχυρά και ανθεκτικά.

Το δίλημμα, λοιπόν, για το ΚΙΝΑΛ είναι καίριο: Ή θα μένουμε απαθείς, παρακολουθώντας τη διαρκή υποχώρησή του. Ή θα αναζητήσουμε ρηξικέλευθες πολιτικές πρωτοβουλίες. Τη συρρίκνωση του δεν αναστέλλει η οποιαδήποτε εξωπολιτική στήριξη. Κανένα κομματικό σχήμα δεν επιβίωσε, έχοντας ακόμη και την αμέριστη υποστήριξη επιχειρηματικών ομίλων. Η τωρινή αρχηγός, η Φώφη Γεννηματά, υπολείπεται των αναγκών και των απαιτήσεων. Οι αντιφάσεις, οι παλινωδίες της, η αδυναμία της να προβάλει αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση, το επιβεβαιώνουν.

Η ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς συνιστά υπόθεση όλων των προοδευτικών δυνάμεων, ενταγμένων και ανένταχτων. Ως εκ τούτου, ο διάλογος δεν πρέπει να ενοχοποιείται. Το ουσιαστικότερο, δεν γίνεται να είναι αντικείμενο συζητήσεων κορυφής.  Κι αυτό γιατί ζητούμενο καθίσταται η θεμελίωση μιας νέας προοδευτικής και σοσιαλδημοκρατικής πρότασης που θα υπερβαίνει προσωπικούς υπολογισμούς και παγιωμένα κομματικά σχήματα.

Αν δεν υπάρξουν συγκεκριμένες ενέργειες, οι οποίες θα ισοδυναμούν με την επανίδρυση ενός σύγχρονου κεντροαριστερού φορέα, το βέβαιο είναι ότι Τσίπρας και Μητσοτάκης θα διαμοιραστούν τον κοινωνικό και εκλογικό κορμό του άλλοτε ΠΑΣΟΚ.

Λεωνίδας Γρηγοράκος - Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.