Απόψεις

H κυβέρνηση ψήφισε στο Συμβούλιο της ΕΕ αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.Του Νότη Μαριά

νοτης μαριας

Με εντολή Μέρκελ και Γερμανικής Προεδρίας αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης

Η κυβέρνηση υπερψήφισε στο Λουξεμβούργο στο πλαίσιο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ στις 13 Οκτωβρίου 2020 την Απόφαση 2020/1512 του Συμβουλίου της ΕΕ που καλεί τα κράτη της ΕΕ σε μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων με μέτρα παράτασης του επαγγελματικού βίου, όπως η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης.

Η Απόφαση 2020/1512 του Συμβουλίου της ΕΕ δημοσιεύθηκε ήδη στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 19 Οκτωβρίου 2020 (L 344/22)

Και όλα αυτά ενώ ο Γιάννης Βρούτσης δήλωσε στις 29 Νοεμβρίου ότι «δεν πρόκειται να αλλάξει ούτε να μεταβληθεί κανένα όριο ηλικίας συνταξιοδότησης».

Προτείνουμε:

1.Ανακεφαλαιοποίηση Ασφαλιστικών Ταμείων λόγω ζημιάς PSI με 14 δις ευρώ από το περίφημο «μαξιλάρι».

2.Θεσμοθέτηση νέων κοινωνικών πόρων ύψους 1,5 δις ευρώ ετησίως.

3.Αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας Ασφαλιστικών Ταμείων με Ομόλογα Ακινήτων μέσω της Ποσοτικής Χαλάρωσης.

4.Αξιοποίηση των αποθεματικών των Ασφαλιστικών Ταμείων.

Tην ώρα που η χώρα βαδίζει στον αστερισμό του κορονοεμβολίου με την κυβέρνηση να κάνει σπονδές στο εμβόλιο και την αντιπολίτευση να αναζητά μια θέση στην πασαρέλα των τηλεμβολιασμών, η ΕΕ προετοιμάζεται για την επόμενη ημέρα η οποία δεν είναι άλλη από τα μέτρα που θα επιβληθούν στα κράτη μέλη της προκειμένου να συμμαζευθούν τα δημόσια οικονομικά τα οποία έχουν ξεχειλώσει όχι μόνο λόγω της τεράστιας οικονομικής ύφεσης αλλά και λόγω της αύξησης του δημοσίου και ιδιωτικού χρέους.

Στο πλαίσιο αυτό εξυφαίνονται διάφορα σενάρια τα οποία πέραν των άλλων έχουν στο επίκεντρό τους και το ασφαλιστικό σύστημα των κρατών της ΕΕ που συνήθως αποτελεί τον κλασικό αποδιοπομπαίο τράγο στον οποίο οι κυβερνήσεις της ΕΕ και οι Βρυξέλλες επιχειρούν να φορτώσουν κάθε φορά τα κακώς κείμενα. Όπως στο παρελθόν έτσι και τώρα οι όροι συνταξιοδότησης και ιδίως τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης βρίσκονται στο στόχαστρο της Μέρκελ και της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών. Τόσο στην Ελλάδα όσο και στις άλλες χώρες του ευρωπαϊκού νότου οι εργαζόμενοι την τελευταία δεκαετία είδαν να αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης και γενικότερα να αυστηροποιούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Η έναρξη έγινε βέβαια από το «Πειραματόζωον η Ελλάς» όπου ο Ελληνικός λαός με το πρώτο Μνημόνιο είδε κυριολεκτικά να ξεριζώνεται εκ βάθρων το συνταξιοδοτικό και να επιβάλλεται μείωση συντάξεων και αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Ακολούθησαν στην πορεία κυρίως οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου και στη συνέχεια τη σκυτάλη πήραν ακόμη και χώρες του σκληρού πυρήνα όπως η Γαλλία.

Και ενώ θα περίμενε κανείς ότι κάπως έχουν ομαλοποιηθεί τα πράγματα δυστυχώς έχουμε και συνέχεια.

Έτσι την ώρα που ο κορονοϊός αφήνει χιλιάδες θύματα σε όλη της Ευρώπη, η Μέρκελ, η Γερμανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προετοιμάζουν την επόμενη ημέρα η οποία θα συνοδεύεται με σκληρά μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής καθώς η ύφεση αλλά και η υπερχρέωση κρατών και επιχειρήσεων έχουν χτυπήσει κόκκινο.

Βασικό θεσμικό εργαλείο σ΄ αυτή την κατεύθυνση αποτελεί το περίφημο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο που επιβάλει τον πολυμερή συντονισμό και την εποπτεία των οικονομικών πολιτικών και των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕ εφαρμόζει μηχανισμούς συντονισμού οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης και εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών η εφαρμογή των οποίων αποτελούν ορόσημα και προϋποθέσεις για την εκταμίευση κονδυλίων της ΕΕ και ιδίως των κονδυλίων του περίφημου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης σύμφωνα με τον οικείο Κανονισμό του εν λόγω Ταμείου.

Έτσι η Ελλάδα δεν πρόκειται να μπορέσει να εκταμιεύσει τα 32 δις ευρώ του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης εάν δεν εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις που έχουν αποφασιστεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου.

Μεσούσης λοιπόν της πανδημίας το Συμβούλιο της ΕΕ, στο οποίο ως γνωστόν συμμετέχουν οι Υπουργοί των κρατών μελών, έβαλε για άλλη μια φορά στο στόχαστρο το ασφαλιστικό σύστημα.

Έτσι στις 13 Οκτωβρίου το Συμβούλιο εξέδωσε την υπ΄ αρίθμ. 2020/1512 Απόφασή του σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών η οποία δημοσιεύθηκε στις 19/10/2020 στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ (L 344/22) δίνοντας τη χαριστική βολή στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των εργαζομένων καθώς απαιτεί πλέον την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Ειδικότερα στις 13 Οκτωβρίου στο πλαίσιο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων η κυβέρνηση μαζί με τις υπόλοιπες κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ υπερψήφισε την παραπάνω Απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ η οποία τέθηκε σε ισχύ από 19/10/2020 με τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και η οποία απευθύνεται στα κράτη-μέλη της ΕΕ για τα περαιτέρω.

Η Απόφαση στο Άρθρο 1 καθορίζει ότι «θεσπίζονται οι κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών («κατευθυντήριες γραμμές») που παρατίθενται στο παράρτημα. Οι κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν μέρος των «ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών». Στη συνέχεια στο Άρθρο 2 καθορίζει ότι «τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές στις πολιτικές τους για την απασχόληση και στα προγράμματα μεταρρυθμίσεων τους, επί των οποίων θα υποβληθεί έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 148 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ».

Η Απόφαση η οποία φέρει την υπογραφή του Προεδρεύοντος του Συμβουλίου Γερμανού Υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων M. ROTH στο Άρθρο 3 καθορίζει ότι «απευθύνεται στα κράτη μέλη» της ΕΕ.

Ταυτόχρονα η Απόφαση αυτή του Συμβουλίου της ΕΕ δεσμεύει όχι μόνο την Ελλάδα και τα άλλα μέλη της ΕΕ αλλά και τα όργανα της ΕΕ ήτοι το Συμβούλιο, την Κομισιόν, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κλπ και αποτελεί τη βάση μαζί με άλλες αποφάσεις του Συμβουλίου στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας που ασκείται στο πλαίσιο του περίφημου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Και ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης κάθε λίγο και λιγάκι βγάζουν ανακοινώσεις για το ασφαλιστικό δυο μήνες και πλέον μετά την παραπάνω απαράδεκτη και αντιλαϊκή απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ δεν έχουν βγάλει κουβέντα. Το ίδιο ισχύει και για τους κάθε λογής εργατολόγους των τηλεοπτικών καναλιών που ενώ διυλίζουν τον κώνωπα για τα συνταξιοδοτικά εντούτοις έχουν καταπιεί την κάμηλο για το συγκεκριμένο θέμα.

Βέβαια μετά τη σημερινή μας αποκάλυψη για άλλη μια φορά κόμματα της αντιπολίτευσης και εργατολόγοι αναμένεται να το κάνουν παντιέρα, αποσιωπώντας κατά την προσφιλή τους τακτική τη σημερινή μας αποκάλυψη και εμφανίζοντας το όλο θέμα ως δήθεν δική τους αποκλειστικότητά. Αυτά βέβαια συμβαίνουν στη χώρα της «φαιδράς πορτοκαλέας» όπου ανθεί το κλόπι -πέιστ.

Στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών της παραπάνω Απόφασης 2020/1512 του Συμβουλίου της ΕΕ σημαντικό ρόλο παίζει και η Κατευθυντήρια γραμμή 8 η οποία πέραν των άλλων προβλέπει ότι «λόγω της αύξησης της μακροζωίας και των δημογραφικών αλλαγών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να κατοχυρώσουν την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων για εργαζόμενους και αυτοαπασχολούμενους, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες σε γυναίκες και άνδρες να αποκτήσουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων μέσω συμπληρωματικών συστημάτων για τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος για τους ηλικιωμένους. Οι μεταρρυθμίσεις των συνταξιοδοτικών συστημάτων θα πρέπει να στηρίζονται από πολιτικές που αποσκοπούν στη μείωση του χάσματος στις συντάξεις μεταξύ των φύλων καθώς και μέτρα παράτασης του επαγγελματικού βίου, όπως η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης, και να πλαισιώνονται από στρατηγικές ενεργού γήρανσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθιερώσουν έναν εποικοδομητικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη και να επιτρέψουν την κατάλληλη σταδιακή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων».

Ας μην ξεχνούμε άλλωστε ότι στην ίδια γραμμή κινείται και η Έκθεση Πισσαρίδη.

Με την παραπάνω λοιπόν απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ, ο κύβος ερρίφθη για την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης και στην Ελλάδα. Και όλα αυτά παρότι ο αρμόδιος Υπουργός Γιάννης Βρούτσης διαρρηγνύει τα ιμάτια του ότι δήθεν δεν πρόκειται να γίνει αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης (naftemporiki.gr 29/11/2020).

"Λαγός" η Έκθεση Πισσαρίδη

Η Έκθεση Πισσαρίδη η οποία πέραν των άλλων αποτελεί "λαγό" της κυβέρνησης για τις διάφορες δήθεν μεταρρυθμίσεις θέτει θέμα ασφαλιστικού και προτείνει μάλιστα και συγκεκριμένες «μεταρρυθμίσεις» ρίχνοντας ταυτόχρονα φαρμακερά βέλη στο ζήτημα της πρόωρης συνταξιοδότησης αλλά και των ισχυόντων ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Έτσι η Έκθεση στη σελ. 109 μεταξύ άλλων επισημαίνει:

«Ένα θέμα το οποίο χρήζει ιδιαίτερης προσοχής όσον αφορά τις συνταξιοδοτικές δαπάνες είναι η πρόωρη συνταξιοδότηση. Αυτή επιβαρύνει όχι μόνο τις δαπάνες αλλά και την οικονομική δραστηριότητα καθώς αποθαρρύνει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας. Το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής γυναικών άνω των 55 ετών οφείλεται, μεταξύ άλλων παραγόντων, στην επιλογή, μέχρι πρόσφατα για μητέρες ανήλικων παιδιών, να συνταξιοδοτηθούν σε νεαρή ηλικία με λιγότερα από 20 έτη ασφάλισης. Ενώ αυτοί οι κανόνες έχουν αλλάξει σταδιακά από το 2010, είναι ακόμη δυνατό για τις γυναίκες να συνταξιοδοτηθούν νωρίς εάν το 2015 είχαν φτάσει την απαιτούμενη ηλικία συνταξιοδότησης και είχαν (περιορισμένα) έτη ασφάλισης. Με βάση τις αλλαγές που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια, αναμένεται ότι έως το 2022, οι επιλογές πρόωρης συνταξιοδότησης θα έχουν καταργηθεί και θα ισχύει μια γενική ηλικία συνταξιοδότησης των 67 ετών (ή των 62 ετών με εισφορές 40 ετών). Δεδομένων των δυσμενών δημογραφικών εξελίξεων για την Ελλάδα, δεν θα πρέπει να επανεισαχθούν εξαιρέσεις από αυτούς τους καθολικούς κανόνες».

Διαψεύδει ο Γιάννης Βρούτσης τα περί αύξησης ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης

Οι αναφορές της Έκθεσης Πισσαρίδη στο συνταξιοδοτικό ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων καθώς θεωρήθηκαν και μάλιστα σωστά ως προάγγελος λήψης μέτρων για τη μείωση του ύψους των συντάξεων και την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησής.

Μπροστά στις αντιδράσεις αυτές ο αρμόδιος Υπουργός Γιάννης Βρούτσης δήλωσε κατηγορηματικά στις 29 Νοεμβρίου 2020 τα εξής: «Θέλω να σας διαβεβαιώσω απόλυτα ότι, μετά την ασφαλιστική μεταρρύθμιση 4670 του 2020, το Μάρτιο του 2020 ξεκίνησε να εφαρμόζεται, δεν πρόκειται να αλλάξει ούτε να μεταβληθεί κανένα όριο ηλικίας συνταξιοδότησης. Θέλω να καθησυχάσω όλο τον κόσμο, ότι μπορεί με το νόμο αυτό να κινείται στο πλαίσιο του εργασιακού του βίου χωρίς καμία ανησυχία. Τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει» (Capital.gr 29/11/2020).

Τελικά δεν ήξερε ο κ. Βρούτσης ότι το Συμβούλιο της ΕΕ εξέδωσε την παραπάνω απόφαση ήδη από τις 13 Οκτωβρίου και η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 19 Οκτωβρίου όπου το Συμβούλιο ζητά «μέτρα παράτασης του επαγγελματικού βίου, όπως η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης»;

Τελικά γιατί η Ελληνική κυβέρνηση υπερψήφισε την εν λόγω Απόφαση του Συμβουλίου η οποία εντάσσεται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και η εφαρμογή της αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση των κονδυλίων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης σύμφωνα με τον οικείο Κανονισμό;

Τελικά μπροστά στα 32 δις ευρώ του πακέτου του Ταμείου Ανάκαμψης είναι προφανές ότι τα ισχύοντα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα πάνε περίπατο.

Συνεχίζεται η μνημονιακή φτωχοποίηση των συνταξιούχων

Με το πετσόκομμα των συντάξεων που ήταν στην ημερήσια διάταξη της μνημονιακής οκταετίας οι συνταξιούχοι της χώρας μας μεταβλήθηκαν σε στρατιές φτωχών και ανήμπορων ηλικιωμένων οι οποίοι φανταζόταν τα γηρατειά τους τελείως διαφορετικά

Παρά τα ψίχουλα που έδωσε η κυβέρνηση στους συνταξιούχους με αφορμή την κουτσουρεμένη και όχι πλήρη εφαρμογή της απόφασης του ΣτΕ για τα αναδρομικά η φτωχοποίηση των Ελλήνων συνταξιούχων λόγω των μνημονίων είναι ιδιαίτερα έκδηλη πέραν των άλλων και από τα στοιχεία του ίδιου του συστήματος ΗΛΙΟΣ.

Έτσι για τον μήνα Νοέμβριου 2020 τα στοιχεία από το Ενιαίο Σύστημα Ελέγχου και Πληρωμών Συντάξεων ΗΛΙΟΣ αναφέρουν ότι πληρώθηκαν συνολικά 4.400.483 συντάξεις, από τις οποίες οι 2.754.735 ήταν κύριες, οι 1.240.522 επικουρικές και 405.226 μερίσματα. Η μηνιαία δαπάνη που κατέβαλλαν τα ταμεία ανήλθε σε 2.286.508.466,26€ και περιλαμβάνει τις κρατήσεις φόρου, τις κρατήσεις υπέρ υγείας και ΑΚΑΓΕ.

Ο μέσος όρος της κύριας σύνταξης ανήλθε σε 727,97 € μικτά μηνιαίως, της επικουρικής σε 194,35 € και το μέσο εισόδημα από μερίσματα σε 98,84 € διαμορφώνοντας μέσο μηνιαίο εισόδημα 922,32 ευρώ μικτά σε όσους δικαιούνται κύρια και επικουρική σύνταξη.
Βεβαίως τα παραπάνω ποσά αποτελούν τον μέσο όρο και ως εκ τούτου δεν δίνουν την ακριβή εικόνα για χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχους που ζουν με ελάχιστα ποσά. Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνουμε ότι στις 19 Οκτωβρίου 2018 τα στοιχεία από το Σύστημα ΗΛΙΟΣ ανέφεραν ότι από τους 1.977.405 συμπολίτες μας που τότε ελάμβαναν συντάξεις γήρατος, 604.278 συνταξιούχοι ζούσαν κατά μέσο όρο με 370,22 ευρώ το μήνα μικτά ενώ άλλοι 704,383 συνταξιούχοι ζούσαν κατά μέσο όρο με σύνταξη 680,86 ευρώ μικτά το μήνα.

Με δεδομένη λοιπόν τη συνεχιζόμενη φτωχοποίηση των συνταξιούχων ιδίως μάλιστα ενόψει πανδημίας είναι προφανές ότι οι συνταξιούχοι μας δεν αντέχουν άλλη μείωση των συντάξεών τους και κινητοποιούνται με κύριο σύνθημα: ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ.

Πέντε άμεσα μέτρα για το Ασφαλιστικό

Όμως η κυβέρνηση αντί να αναζητά τρόπους και παράθυρα ευκαιρίας για νέες επώδυνες αλλαγές στο Ασφαλιστικό με στόχο τη μείωση των συντάξεων και την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης καλό θα είναι να προχωρήσει σε άμεση ανακεφαλαιοποίηση του Ασφαλιστικού Συστήματος, σε θεσμοθέτηση νέων κοινωνικών πόρων και σε αξιοποίηση των αποθεματικών και της ακίνητης περιουσίας των ασφαλιστικών ταμείων με διαφάνεια.

Ήδη ενόψει των τριών μνημονίων από τις αρχές του 2016 με άρθρα μας και παρεμβάσεις μας είχαμε ζητήσει την άμεση ανακεφαλαιοποίηση του Ασφαλιστικού Συστήματος.

Τις παρεμβάσεις μας αυτές τις συστηματοποιήσαμε με δεκάδες ομιλίες μας και Ερωτήσεις στην Ευρωβουλή.

Οι θέσεις μας αυτές τις οποίες με συνέπεια προωθεί το Κίνημά μας ΕΛΛΑΔΑ- Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ παραμένουν πάντα επίκαιρες και ιδίως τώρα καθώς λόγω της πανδημίας αναμένεται αύξηση της ανεργίας και επιδείνωση των δημοσιονομικών των Ασφαλιστικών Ταμείων.

Όπως είχαμε επισημάνει σε μελέτη μας που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 15/1/2016 αλλά και σε άρθρα μας στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 8/1/2016 και την Κυριακάτική Κόντρα News στις 11/1/2016, η Ανακεφαλαιοποιηση των Ασφαλιστικών Ταμείων ήταν από τότε αδήριτη ανάγκη.

Το έγγραφο που παρουσιάζει ο Νότης Μαριάς
Το έγγραφο που παρουσιάζει ο Νότης Μαριάς

1.Ανακεφαλαιοποίηση των Ασφαλιστικών Ταμείων, εδώ και τώρα!

Η δήθεν κατάρρευση των Ασφαλιστικών Ταμείων αποτέλεσε για όλες τις μνημονιακές κυβερνήσεις το τέλειο άλλοθι προκειμένου να περικοπούν οι συντάξεις κατά 40%. Βέβαια τα προβλήματα των Ασφαλιστικών Ταμείων είναι υπαρκτά. Και βεβαίως, δεν επήλθαν ως μοιραίο και φυσικό φαινόμενο. Έχουν αιτίες και κυρίως έχουν πρωταίτιους. Από την καταλήστευσή τους με το σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου και το σκάνδαλο των δομημένων ομολόγων, μέχρι την ουσιαστική τους διάλυση με το κούρεμα του PSI και τη διαχείριση των αποθεματικών τους με μηδενικές αποδόσεις από την Τράπεζα της Ελλάδος, η απομείωση της περιουσίας των Ασφαλιστικών Ταμείων έχει το «ονοματεπώνυμο» των ανίκανων ηγεσιών που τα διαχειρίστηκαν.

Αντί λοιπόν για την πλήρη απορρύθμιση του κοινωνικού χαρακτήρα του ασφαλιστικού μας συστήματος και την ιδιωτικοποίηση του που περιφέρει ως «λύση» η περίφημη Έκθεση Πισσαρίδη με στόχο να εξασφαλίσει την πολιτική συναίνεση σε ένα ακόμα μνημονιακό «έγκλημα», εμείς προτείνουμε την ανακεφαλαιοποίηση των Ασφαλιστικών Ταμείων μετά το «έγκλημα» του PSI και τη συνακόλουθη κατά τουλάχιστον 12,5 δις ευρώ ζημιά τους. Μια ανακεφαλαιοποίηση που νομιμοποιείται πλήρως σε Ευρωπαϊκό και Εθνικό επίπεδο από τις τρεις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών που πραγματοποιήθηκαν με το πρόσχημα του PSI, αλλά κυρίως νομιμοποιείται από τις ανάγκες της κοινωνίας για ένα βιώσιμο ασφαλιστικό σύστημα. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Ασφαλιστικά μας Ταμεία ζημιώθηκαν επιπλέον κατά περίπου 1,5 με 2 δις ευρώ από την τελευταίας ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Έτσι, 14 περίπου δις ευρώ, από τα 25 δις ευρώ που ενώ είχαν προβλεφθεί από το τρίτο μνημόνιο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών παρέμειναν ανεκμετάλλευτα στο περίφημο «μαξιλάρι», θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην ανακεφαλαιοποίηση των Ασφαλιστικών Ταμείων, που υπέστησαν, κατά τα άνω, ζημιά τουλάχιστον 14 δις ευρώ.

2.Θεσμοθέτηση νέων κοινωνικών πόρων για το Ασφαλιστικό Σύστημα

Σε ημερίδα που διοργανώσαμε με την Ομάδα των Ευρωπαίων Αντιφεντεραλιστών στις 19/10/2018 στην Αθήνα για την ΕΕ και το Ελληνικό Ασφαλιστικό Σύστημα προτείναμε την επαναφορά σε ισχύ των κοινωνικών πόρων που ίσχυαν προ του μνημονίου και που με βάση στοιχεία απέδιδαν ήδη του 2002 μισό τρισεκατομμύριο δραχμές ήτοι τουλάχιστον 1,5 δις ευρώ (Η Καθημερινή 13/10/2002). Μόνο με την από 13/5/2014 Εγκύκλιο Βρούτση και σε εκτέλεση του Ν.4254/2014 μειώθηκαν μέσα σε μια νύχτα οι κοινωνικοί πόροι κατά 350 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, δημιουργώντας μαύρη τρύπα και απώλεια εσόδων στα Ταμεία με συνακόλουθη πέραν των άλλων τη διπλή μείωση των επικουρικών συντάξεων και των εφάπαξ αφού τα περισσότερα από τα θιγόμενα Ταμεία στηριζόταν στους κοινωνικούς πόρους για την χορήγηση των σχετικών παροχών. Οι διάφοροι θιασώτες της μείωσης των κοινωνικών πόρων υποστηρίζουν ότι από τους πόρους αυτούς που είχαν νομοθετηθεί υπέρ των εν λόγω Ταμείων επωφελούνταν μόνο οι συγκεκριμένες ομάδες ασφαλισμένων ενώ παράλληλα το κόστος των πόρων μετακυλιόταν στο κοινωνικό σύνολο με αποτέλεσμα να έχουμε επιβαρύνσεις σε τιμές προϊόντων και παρεχομένων υπηρεσιών επηρεάζοντας κατ΄ αυτό τον τρόπο την ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής οικονομίας. Παράβλεψαν βεβαίως το γεγονός ότι οι κοινωνικοί πόροι διασφαλίζουν τη λειτουργία του Ασφαλιστικού Συστήματος απρόσκοπτα σε μια εποχή φτώχειας και ανεργίας ενώ πλέον με την ενοποίηση των Ταμείων οι κοινωνικοί πόροι δρουν υπέρ όλων των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων που πλέον ταυτίζονται με το κοινωνικό σύνολο. Έτσι απαιτείται πλέον η επαναφορά των καταργηθέτων κοινωνικών πόρων ύψους τουλάχιστον 1,5 δις ευρώ ετησίως καθώς και η θεσμοθέτηση νέων σε άλλους τομείς όπως στον τζόγο και στα διόδια.

Οι θέσεις αυτές είναι εξαιρετικά επίκαιρες καθώς λόγω πανδημίας αναμένεται όπως δέχεται και η ίδια η ΕΕ να δημιουργηθεί σημαντικό θέμα για τα δημοσιονομικά των Ασφαλιστικών Ταμείων. Επιπλέον δεν μπορούν πέραν των άλλων να τεθούν ούτε καν οι οποιεσδήποτε κατά τα άλλα αβάσιμες ενστάσεις περί δήθεν παραβίασης των κανόνων της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων καθόσον με απόφαση του Eurogroup και του Ecofin έχει ήδη αποφασιστεί να χαλαρώσουν εντελώς οι απαγορεύσεις περί κρατικών ενισχύσεων. Έτσι ήδη αεροπορικές εταιρίες όπως η Lufthansa αλλά και άλλες πολυεθνικές έχουν γίνει με τις ευλογίες της Κομισιόν αποδέκτες κρατικών ενισχύσεων. Επομένως αφού ακόμη και η Aegean πήρε κρατικές ενισχύσεις τουλάχιστον 160 εκατ. ευρώ γιατί άραγε να μην θεσμοθετηθούν νέοι κοινωνικοί πόροι υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος;

Tέλος θα πρέπει να επισημανθεί ότι στις προτάσεις μας περιλαμβάνεται και η τιτλοποίηση των μελλοντικών εσόδων από την εκμετάλλευση φυσικού αερίου και πετρελαίου (Κυριακάτική Κόντρα News 29/10/2018) που θα προκύψει τα προσεχή χρόνια και τα οποία έσοδα κατά 75% θα προικοδοτήσουν τον Εθνικό Λογαριασμό Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών (ΕΛΚΑΓ) για τη στήριξη του Ασφαλιστικού Συστήματος της χώρας δυνάμει του Ν. 4162/2013.

3.Ομόλογα Ακίνητων των Ασφαλιστικών Ταμείων στην Ποσοτική Χαλάρωση

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα οφείλει να αναζητήσει πρόσθετες «έξυπνες» πηγές χρηματοδότησης του ασφαλιστικού μας συστήματος στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Μετά την ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE) της ΕΚΤ λόγω πανδημίας νομιμοποιείται τελικά το Ευρωσύστημα να στραφεί και στην χρηματοδότηση των Ασφαλιστικών μας Ταμείων. Στο πλαίσιο αυτό επανερχόμενος στην πρότασή μας του 2016 προτείνω ξανά την τιτλοποίηση των μελλοντικών εσόδων από την αξιοποίηση της ανεκμετάλλευτης ακίνητης περιουσίας των Ταμείων ύψους περίπου 2 δις ευρώ σήμερα. Ας σημειωθεί ότι προ των ανατιμήσεων των τιμών των ακινήτων τα τελευταία τρία χρόνια, η περιουσία των Ασφαλιστικών Ταμείων σύμφωνα με μελέτη του Οκτωβρίου του 2013 ανερχόταν στο ποσό των 1,43 δις ευρώ. Η έκδοση υψηλής ποιότητας χρεογράφων με τη μορφή ομολόγων ακινήτων και η αγορά τους από την Τράπεζα της Ελλάδας, ως μέλος του Ευρωσυστήματος στο πλαίσιο της ποσοτικής χαλάρωσης θα παράσχει στα Ασφαλιστικά Ταμεία τις αναγκαίες ανάσες ρευστότητας.
 

4.Αξιοποίηση των αποθεματικών των Ασφαλιστικών Ταμείων

Τα αποθεματικά των Ασφαλιστικών Ταμείων τα οποία ανέρχονται σε αρκετά δις ευρώ θα πρέπει να αξιοποιούνται υπέρ των ίδιων των Ταμείων με διαφάνεια και με κατάλληλη παραγωγική τοποθέτηση και επένδυση. Σύμφωνα με στοιχεία του Οκτωβρίου 2015 η συνολική κινητή και ακίνητη περιουσία των Ασφαλιστικών Ταμείων ήταν 18, 9 δις ευρώ, εκ των οποίων 1,5 περίπου δις ευρώ ήταν η ακίνητη περιουσία και 17,4 δις ευρώ ήταν τα αποθεματικά. Πως αξιοποιήθηκαν αυτά έκτoτε; Στα αποθεματικά των Ασφαλιστικών Ταμείων θα μπορούσε κανείς να προσθέσει και τα 14 δις ευρώ που προτείνουμε να δοθούν ως ανακεφαλαιοποίηση των Ασφαλιστικών Ταμείων για τη ζημιά που υπέστησαν από το PSI, οπότε αντιλαμβάνεται κανείς την σημαντική βοήθεια που θα μπορούσαν να προσφέρουν στο ίδιο το Ασφαλιστικό Σύστημα αλλά και στην εθνική οικονομία. Ταυτόχρονα θα πρέπει η διαχείριση των αποθεματικών να γίνεται με πλήρη διαφάνεια αλλά και με όρους ηθικής και να μην επιτρέπεται η επένδυση των αποθεματικών σε βιομηχανίες όπλων όπως αναλύσαμε σε προγενέστερο άρθρο μας ότι συμβαίνει στην Ισπανία.
 

5.Προσήλωση στον Κοινωνικό Χαρακτήρα του Ασφαλιστικού.

Διαφάνεια – Διάλογος – Λογοδοσία

Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει να στηρίξει το ασφαλιστικό σύστημα το οποίο να βασίζεται στη διαφάνεια, την δημοκρατική λογοδοσία των διοικήσεων, τον ουσιαστικό και άμεσο διάλογο των κοινωνικών φορέων. Ένα Ασφαλιστικό Σύστημα που δεν θα ξεπλένει τις κομπίνες και τα αλισβερίσια. Ένα Σύστημα που θα στηρίζεται στη νομική και οικονομική αυτοτέλεια των Ταμείων. Ένα Ασφαλιστικό Σύστημα που θα υπηρετεί τους πολίτες, τους συνταξιούχους, σημερινούς και μελλοντικούς. Ένα Ασφαλιστικό που θα αξιοποιεί αποτελεσματικά τις εισφορές των εργαζομένων προς όφελος των επερχόμενων γενεών. Ένα Ασφαλιστικό Σύστημα που δεν θα μειώνει τις κύριες και επικουρικές συντάξεις. Ένα Ασφαλιστικό Σύστημα που θα ενισχύει το ρόλο των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση του παρόντος και του μέλλοντος των Ασφαλιστικών μας Ταμείων.

Νότης Μαριάς, Πρόεδρος του Κόμματος ΕΛΛΑΔΑ- Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, Καθηγητής Θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής

 

Απόψεις

Οκτώ ερωτήματα σχετικά με την ελληνική πρόταση για το Ταμείο Ανάκαμψης. Του Χάρη Μαμουλάκη

Χάρης Μαμουλάκης

Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι μια ιστορική ευκαιρία για την ευρωπαϊκή κοινότητα. Αποτελεί μια ρήξη με τις πρακτικές και τα εργαλεία άσκησης πολιτικής που χρησιμοποιούσε η Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι σήμερα και, υπό συνθήκες, το Ταμείο Ανάκαμψης θα μπορούσε να αποτελέσει έναυσμα ώστε να αλλάξει και η ίδια η αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης.

Στις 06.04.2021 η ελληνική κυβέρνηση κατέθεσε το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» για συνοπτική συζήτηση στις Επιτροπές της Βουλής πριν από την τελική υποβολή του στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα σχέδιο πρόχειρο, που θυμίζει συρραφή αιτημάτων ειδικών οικονομικών συμφερόντων και το οποίο δεν έτυχε καμίας επίσημης κοινωνικής διαβούλευσης με κανέναν από τους κοινωνικούς εταίρους κατά την προετοιμασία του.

Η κυβέρνηση σήμερα πανηγυρίζει για την δήθεν επιτυχία της, ωστόσο, το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» κρίνεται με βάση το αν είναι επαρκές για να αξιοποιήσει την παραπάνω ιστορική ευκαιρία. Εξάλλου, η διαπραγματευτική στάση των άλλων Μεσογειακών χωρών, της Ισπανίας και της Ιταλίας, ήταν αυτή που εξασφάλισε την τελική υλοποίηση του Ταμείου και όχι η αβελτηρία της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Για αυτό και οι χώρες αυτές λαμβάνουν σήμερα μεγαλύτερες ενισχύσεις σε σχέση με τον πληθυσμό τους από ότι η Ελλάδα.

Στην δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί έχουν κατατεθεί σωρεία κριτικών για τις ελληνικές προτάσεις. Σε ότι ακολουθεί θα προσπαθήσω να θέσω οκτώ ερωτήματα που προκύπτουν από το σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης τα οποία θεωρώ ότι είναι κομβικά για το αναπτυξιακό μέλλον της χώρας μας.

Ερώτηση Πρώτη. Ποιος ακριβώς είναι ο μηχανισμός εποπτείας και η λειτουργία του στο πλαίσιο της υλοποίησης του «Ελλάδα 2.0»; Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά κείμενα που προσδιόρισαν τον τρόπο εκταμίευσης των πόρων του κάθε χώρα είναι υποχρεωμένη να καταθέσει, εκτός από έργα προς χρηματοδότηση, μια σειρά από μεταρρυθμίσεις που θα υλοποιηθούν ως προϋποθέσεις για την εκταμίευση των πόρων. Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, αποκρύπτει τον μηχανισμό αυτό των conditionalities παρουσιάζοντας τα πάντας ως «δράσεις». Αν, λοιπόν, μια από τις μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» δεν υλοποιηθεί, από μια π.χ. μελλοντική κυβέρνηση, τι θα συμβεί; Ποιος μηχανισμός είναι αυτός που θα καταγράψει την μη συμμόρφωση της χώρας με αυτή και ποιες θα είναι οι συνέπειες;

Ερώτηση Δεύτερη. Γιατί δεν μεριμνά το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» για τις περιφερειακές ανισότητες; Η «φόρμουλα» υπολογισμού των ενισχύσεων και των δανείων που δικαιούταν η κάθε χώρα συνυπολογίζει το ΑΕΠ, την συρρίκνωση του εν μέσω πανδημίας και την ανεργία. Το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι λοιπόν ένα εργαλείο επανεκκίνησης της Ευρωπαϊκής Οικονομίας, είναι όμως και ένα εργαλείο άρσης περιφερειακών ανισοτήτων, όπως εξάλλου ήταν πάντοτε και τα ΕΣΠΑ. Αν αυτά ισχύουν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, γιατί αυτή η φιλοσοφία δεν αποτυπώνεται και σε εθνικό επίπεδο;

Ερώτηση Τρίτη. Ποια είναι η αναλογία εισερχόμενων πόρων με νέες θέσεις εργασίας; Το σχέδιο «Ελλάδα 2.0» προβλέπει ότι σε βάθος 6ετίας θα δημιουργηθούν 180.000 νέες θέσεις εργασίας. Η πρόβλεψη αυτή φαντάζει μεγάλη και μικρή ταυτόχρονα. Μεγάλη, καθώς δεν είναι σαφές από που τεκμηριώνεται, και μικρή όταν συγκριθεί με τα πάνω από 1 εκατομμύρια ανέργους στη χώρα μας. Ακόμα, όμως, και αν αποδεχθούμε τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης αξίζει να αναρωτηθούμε, ποια ήταν η συνεισφορά τον προηγούμενων μεγάλων πακέτων χρηματοδοτικής ενίσχυσης της κοινότητας προς την χώρα μας στην απασχόληση και πόσα χρήματα αντιστοιχούσαν σε κάθε νέα θέση εργασίας; Τα Μεσογειακά Προγράμματα, τα ΚΠΣ, τα ΕΣΠΑ πόσες νέες θέσεις εργασίας δημιούργησαν και τι ποσά αντιστοιχούσαν σε νέες θέσεις;

Ερώτηση Τέταρτη. Η κυβέρνηση πανηγυρίζει σήμερα για τα 30 δισ ευρώ που «έφερε» στη χώρα και μετά μας παρουσιάζει ένα σχέδιο για την κατανομή μόνο των 18 εξ αυτών. Από τις προτάσεις της απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά για την λογική της κατανομής των 12 δισ που είναι δάνεια. Ο λόγος για αυτό, είναι το ότι η κυβέρνηση δεν θέλει να θέσει σε δημόσια διαβούλευση τα κριτήρια της κατανομής των εν λόγω δανείων αλλά, αντίθετα, σκοπεύει να αφήσει την αξιοποίηση τους στην διακριτική ευκαιρία του τραπεζικού τομέα. Με ποια κριτήρια θα δοθούν αυτά τα δάνεια; Ποια οικονομικά υποκείμενα θα επωφεληθούν από αυτά και στη βάση ποιου σχεδιασμού; Ποιοι κλάδοι τις ελληνικής οικονομίας θα προτεραιοποιηθούν ώστε να υπερβεί η ελληνική οικονομία τα διαρθρωτικά της προβλήματα; Ή μήπως εναπόκειται αποκλειστικά και μόνο στον τραπεζικό τομέα να επιλέξει τους προτιμητέους χρεώστες του;

Ερώτηση Πέμπτη. Ποια είναι η μέριμνα του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» για την μεταποίηση; Το Ταμείο Ανάκαμψης χαιρετίστηκε στην Ελλάδα ως μια ευκαιρία για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας σε πράσινη κατεύθυνση και για την υπέρβαση της μονοκαλλιέργειας του τουρισμού. Υπό αυτό το πρίσμα θα ήταν αναμενόμενο να βρούμε στο εσωτερικό της ελληνικής πρότασης μια προτεραιοποίηση των δράσεων για την περιβαλλοντική αναβάθμιση της ελληνικής βιομηχανίας. Αντ’ αυτού, το μόνο που βρίσκουμε στο κατατεθειμένο σε δημόσια διαβούλευση κείμενο είναι 300 εκατ. «πακεταρισμένα» μαζί με τις τεράστιες παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν για την μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ελληνική ναυτιλία. Ενδεικτικό της αδιαφορίας της κυβέρνησης για το ζήτημα της βιομηχανίας είναι ότι ενώ η ίδια είχε καταθέσει δύο εβδομάδες πριν από την κατάθεση του «Ελλάδα 2.0» στην Βουλή το αναθεωρημένο σχέδιο για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, με πλήθος δράσεων στην κατεύθυνση της προώθησης της μεταποίησης από ανακυκλώσιμα υλικά, τίποτα από όλα αυτά δεν βλέπουμε στο σημερινό σχέδιο.

Ερώτηση Έκτη. Ποια είναι η θέση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο σχέδιο «Ελλάδα 2.0»; Εδώ τα πράγματα είναι εύκολα. Σε 200 σελίδες κείμενο, δεν υπάρχει ούτε μία δράση από την οποία να μπορούν να χρηματοδοτηθούν non-bankable μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ερώτηση Έβδομη. Πως σκοπεύει να προσελκύσει η κυβέρνηση τις Α.Π.Ε. στη χώρα μας; Αναμφίβολα, η αιχμή του δόρατος του Ταμείου Ανάκαμψης είναι η μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών διοξειδίων του άνθρακα. Ένα τέτοιο σχέδιο έχει πολλές τόσο χρηματοδοτικές όσο και θεσμικές προϋποθέσεις. Στην περίπτωση όμως της Ελλάδας, η κυβέρνηση, για να προωθήσει την δημιουργία νέων επενδύσεων ΑΠΕ, επιλέγει την δημιουργία ενός νέου ΕΛΑΠΕ. Αυτό σημαίνει τρία πράγματα. Πρώτον, ότι η κυβέρνηση παραιτείται από την υποχρέωση να διατηρήσει ισορροπημένο τον σημερινό ΕΛΑΠΕ και να πληρώνει τους μικρομεσαίους παραγωγούς που υπάγονται σε αυτόν. Δεύτερον, ότι θα αυξηθεί ο λογαριασμός του ρεύματος για τους καταναλωτές γιατί, προφανώς, θα επιβληθεί νέο τέλος στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος. Και, τρίτον, ότι δημιουργούνται, de facto, συνθήκες άνισου ανταγωνισμού, καθώς οι νέοι επενδυτές θα υπάγονται στο νέο, υγιή, ΕΛΑΠΕ, ενώ ο παλιός θα λειτουργεί περίπου ως «bad bank».

Ερώτηση Όγδοη. Γιατί απουσιάζει η προστασία του περιβάλλοντος από το σχέδιο «Ελλάδα 2.0»; Η ελληνική πρόταση για το Ταμείο Ανάκαμψης, παραβιάζει την γενική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενίσχυση της προστασίας των ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Στο κείμενο της δεν υπάρχει καμία μέριμνα για τις προστατευόμενες περιοχές, καμία μέριμνα για την βιοποικιλότητα και καμία μέριμνα για τις περιοχές Natura. Ακόμα και οι προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη για την ενίσχυση του σώματος επιθεώρησης περιβάλλοντος απουσιάζουν από την ελληνική πρόταση.

Τα παραπάνω φυσικά δεν είναι παρά μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ο «μεγάλος ασθενής» της ελληνικής πρότασης για το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι, φυσικά, το κοινωνικό κράτος. Εκεί, όμως, δεν έχουμε απορίες, μόνο βεβαιότητες. Οι άνεργοι θα σιτιστούν από ΚΕΚ,  οι φοιτητές θα σπουδάσουν με ψηφιοποιήσεις εκπαιδευτικού υλικού ύψους μισού δισ και οι ασθενείς θα ιαθούν από μόνοι τους!

Χάρης Μαμουλάκης είναι αν. Τομεάρχης Ανάπτυξης & Επενδύσεων ΚΟ ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Βουλευτής Ηρακλείου - Πολιτικός Μηχανικός BEng MSc

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η ΝΔ κόντρα σε Ευρώπη, Σύνταγμα, Δημοκρατία και Περιβάλλον. Του Χάρη Μαμουλάκη*