Απόψεις

Εράσμιος Λόγος. Του π. Ηρακλή Φίλιου

ηρακλής φίλιος

Θεωρώ πως ελάχιστοι θα εισέρχονταν στη διαδικασία να συνδέσουν την πρώτη λέξη του τίτλου με την Εκκλησία, τη ζωή της, τα πρόσωπα της. Φαίνεται πως λέξεις όπως εράσμιος, έρωτας, ερωτικότητα, αποτελούν ξένο δάνειο μιας ισχυρής προκλητικής τάσης που επιδιώκει να δραπετεύει από τη μανικότητα της ζωής και την πλήρωση της.

Έρωτας. Μία ακόμη απαγορευμένη λέξη. Απαγορευμένο βίωμα; Οι λέξεις μας τρομάζουν μέσα στην Εκκλησία. Φανταζόμαστε λέξεις ανίερες, αμαρτωλές. Έχουμε συσσωρεύσει τόσους απαγορευμένους καρπούς στο χρονοντούλαπο της και τρομάζουμε ακόμη και στο ψέλλισμα τους. Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς μας καθησυχάζει, καθότι μας λέει πως η αλήθεια δεν βρίσκεται στις λέξεις αλλά στα πράγματα. Οι λέξεις φοβίζουν. Θεωρώ πως συμβαίνει και κάτι ακόμη ενδόμυχα. Φοβίζουν γιατί μέσα στην Εκκλησία το βάρος του βιώματος των λέξεων αυτών είναι αβάσταχτο. Δεν αντέχεται τόση αγάπη, τόση ερωτικότητα από τα πρόσωπα. Κι εφόσον δεν την αντέχουν και δεν την κοινωνούν σε σχέση με τον Θεό και μεταξύ τους, τότε γίνονται άτομα. Δεν υπάρχει περαιτέρω τομή ενώπιον μιας τέτοιας ανθρωπολογικής ύβρεως.

Ο έρωτας τρομοκρατεί. Σαν να πασχίζει να επιβληθείς το σώμα της Εκκλησίας και να το αλλοιώσει. Να αλλοιώσει τί όμως; Την εκστατικότητα που συνεπαίρνει εκείνους που ζουν σε άλλες υψηλές θεωρίες; Την ερωτικότητα του Θεού προς τον άνθρωπο; Μήπως εκείνη του ανθρώπου προς τον Θεό; Όπως και να έχει εξακολουθούμε να ζούμε στον 5ο αιώνα. Τίποτε δεν έχει ξεκαθαριστεί και δεν φαίνεται πως κάτι θα ξεκαθαρίσει. Ο άγιος Διονύσιος Αρεοπαγίτης, ήδη από τον 5ο αιώνα ήρθε αντιμέτωπος με χριστιανούς που φοβόντουσαν τον ‘’έρωτα’’. Στα αρεοπαγιτικά συγγράμματα, γίνεται σαφής: ‘’Ὥστε τοῦτο δή τό τοῦ ἔρωτος ὄνομα μή φοβηθῶμεν, μηδέ τίς ἡμᾶς θορυβείτω λόγος περί τούτου δεδιττόμενος’’. Κι ο όσιος Συμεών Νέος Θεολόγος με τους καταπληκτικούς ύμνους θείων ερώτων, την ίδια αντιμετώπιση είχε. Πολλοί στάθηκαν επιφυλακτικά απέναντι του, όπως και στη θεολογία του, ενώ αυτό στοίχισε και στην υστεροφημία του.

Η αγάπη δεν απουσιάζει. Οι Πατέρες ταυτίζουν τις δύο έννοιες. Κατά Μάξιμο Ομολογητή, ‘’τό θεῖον οἱ θεολόγοι ποτέ μεν ἔρωτα ποτέ δε ἀγάπην, ποτέ δε ἐραστόν και αγαπητόν καλοῦσι’’. Βέβαια, επιλέχθηκε η λέξη έρωτας από τους Πατέρες. Ο καθηγητής Ν. Ματσούκας εξηγεί πως ο όρος έρωτας αναφέρεται στην ‘’αισθητική πλευρά του μυστηρίου της σωτηρίας και τελείωσης, αποκαλύπτοντας την ομορφιά και η φωτοδοτική μεταμόρφωση και εκλάμπρυνση’’. Έτσι, το αριστοτελικό ακίνητο κινούν έρχεται να αντικατασταθεί από την εκστατικότητα του έρωτα που έχει ο Θεός , έρωτα ορμητικότητας, κοινωνικότητας. Εξάλλου, για τον Αγάθωνα του πλατωνικού Συμποσίου ο έρωτας αδειάζει τον άνθρωπο από την αλλοτριότητα, τον οποίο και ανυψώνει στο θείο κάλλος.

Ο Διονύσιος Αρεοπαγίτης, στο ‘’Περί Θείων Ονομάτων’’, όπου αναφέρεται μεταξύ άλλων στον έρωτα, δίνει έναν ορισμό: ‘’Τόν ἔρωτα εἴτε θεῖον εἴτε ἀγγελικόν εἴτε νοερόν εἴτε φυσικόν εἴποιμεν, ἑνωτικήν τινά καί συγκρατικήν δύναμιν ἐννοήσωμεν’’. Είτε είναι θείος έρωτας, είτε είναι φυσικός έρωτας, ο έρωτας είναι δύναμη που ενώνει και συγκρατεί. Είναι αλήθεια πως η λέξη αυτή δαιμονοποιήθηκε. Η νεοπλατωνική αντίληψη δεν συμβιβαζόταν με τον έρωτα του τέλειου Θεού προς τον άνθρωπο, αφού ο έρωτας ως όρος δηλωτικός της έλλειψης δεν μπορεί να αφορά τον τέλειο Θεό. Ο έρωτας εξορίστηκε.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας, Διονύσιος Αρεοπαγίτης, Μάξιμος Ομολογητής, Συμεών Νέος Θεολόγος, Ιωάννης Κλίμακος έβαλαν τα πράγματα στη θέση τους. Και για να περιγράψουν τον έρωτα, δανείστηκαν εικόνες από τη σχέση των ανθρώπων. Ο Ιωάννης της Κλίμακος γράφει: ‘’Ο πραγματικός εραστής φέρνει πάντοτε στον νου του το πρόσωπο του αγαπημένου του και το εναγκαλίζεται μυστικά με ηδονή. Αυτός ποτέ, ούτε και στον ύπνο του δεν μπορεί να ησυχάσει, αλλά και εκεί βλέπει το ποθητό πρόσωπο και συνομιλεί μαζί του. Έτσι συμβαίνει στον σωματικό έρωτα. Έτσι συμβαίνει και σ’ αυτούς που αν και έχουν σώμα είναι ασώματοι (και ασκούν τον πνευματικό έρωτα)’’. Και ο Συμεών Νέος Θεολόγος στους Ύμνους του γράφει για τον πόθο του προς τον Χριστό πως περπατάει και πουθενά δεν βρίσκει τον εραστή της ψυχής.

Ο Νίτσε στο ‘’Πέρα από το καλό και το κακό’’ σημειώνει πως ο χριστιανισμός έδωσε στον έρωτα να πιει δηλητήριο και ο έρωτας, αν και δεν πέθανε από αυτό, όμως εκφυλίστηκε σε ελάττωμα. Δεν έχει άδικο, αφού οι άγιοι Αυγουστίνος και Ιερώνυμος στάθηκαν επικριτικά απέναντι στον έρωτα και τη σεξουαλικότητα. Και φυσικά, η δυτική θεολογική αντίληψη. Όχι, όμως η αντίληψη των Πατέρων της Εκκλησίας. Πράγματι, το ευσεβιστικό στοιχείο εντός της Εκκλησίας δεν αρκέστηκε στην ενοχοποίηση του έρωτα αλλά και στην αφαίμαξη της ερωτικότητας. Γλιστρώντας από την ερωτικότητα του Θεού προς τον άνθρωπο, ‘’ὁ γάρ ἀγαθοεργός ἔρως ἐκίνησε τό θεῖον εἰς πρόνοιαν, εἰς σύστασιν ἡμῶν’’ κατά Μάξιμο Ομολογητή, εγκλώβισε τα πρόσωπα στην ηδονή της αυτοερωτικότητας που ξεπρόβαλλε ως μύχιος πόθος εκείνης της υποκρισίας που θέλει να μιλάει για θείο έρωτα αλλά να αγνοεί την εργασία υιοθεσίας αυτής της ερωτικότητας.

Ο έρωτας έχει παρεξηγηθεί στην Εκκλησία. Στην καλύτερη των περιπτώσεων αναφέρεται όταν περιγράφει τον έρωτα του ανθρώπου προς τον Θεό και συγκεκριμένα του μοναχού προς τον Θεό. Πουθενά αλλού λόγος. Πρέπει να διατηρηθεί, φαίνεται, η αγνότητα και η καθαρότητα μέσα στην Εκκλησία. Και ο Μάξιμος, ο Διονύσιος, ο Συμεών; Λησμονήθηκαν; Εξορίστηκαν όπως ο Χριστός; Κι εμείς; Εκκλησία καθαρών και ηθικιστικά τακτοποιημένων ανθρώπων; Ατσαλάκωτων και ξένων προς κάθε αμαρτωλή ερωτικότητα; Ακόμη κι ένας καφές, έλεγε ο άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ, θέλει ερωτικότητα για να πετύχει. Όταν οι Πατέρες τολμούσαν στην εποχή τους, σήμερα το ευσεβιστικό και ηθικιστικό στοιχείο που έχει γεμίσει την Εκκλησία με υποκρισία, δολιότητα, κακότητα, αναζητά να σταυρώσει ξανά τον Χριστό, τον ‘’δικό μου έρωτα’’ του αγίου Ιγνατίου Θεοφόρου.

Την ίδια στιγμή που πρόσωπα εντός της Εκκλησίας αναδεικνύονται ως τα κατεξοχήν ανέραστα πρόσωπα, ένας ‘’άθεος’’ φιλόσοφος εκφράζεται με εμφανή την ερωτική του αναζήτηση. ‘’Θέλω πολύ να Σε γνωρίσω Εσένα τον άγνωστο Θεό. Εσένα ακριβώς που διεισδύεις στα τρίσβαθα της ψυχής μου. Η ζωή μου μοιάζει με μια καταιγίδα που περιτριγυρίζει τον κόσμο. Ω, Εσύ ο απόλυτα  ακατάληπτος, ο ασύλληπτος, ο συγγενής μου. Εσένα επιθυμώ να γνωρίσω, Εσένα τον Ίδιο να υπηρετήσω’’ (Νίτσε).

Πρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος, Βαλκανιολόγος, Θεολόγος, Κληρικός Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων

Απόψεις

Μπίζνες über alles της Γερμανικής Ευρώπης με τον Ερντογάν παρά το sofagate. Του Νότη Μαριά

νότης μαριάς

Η απαράδεκτη και προκλητική συμπεριφορά του Ερντογάν, ο οποίος σε μια ένδειξη έπαρσης άφησε κυριολεκτικά όρθια χωρίς καρέκλα την Πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την πρόσφατη συνάντησή του με την ηγεσία της ΕΕ, κατέδειξε την πλήρη περιφρόνησή του προς τις γυναίκες. Συμπεριφορά που συνδυάζεται με την αποχώρηση της Τουρκίας από την διεθνή Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, μια Σύμβαση που καταπολεμά τη βία κατά των γυναικών.

Καθώς όμως το «sofagate» κυριαρχεί στα ευρωπαϊκά και παγκόσμια ΜΜΕ, οι ευρωπαίοι πολίτες δεν είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για την ουσία της συνάντησης του Σαρλ Μισέλ και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον Ερντογάν.

Μια συνάντηση που παρά τα όσα ειπώθηκαν από τα διάφορά παπαγαλάκια των Βρυξελλών τελικά κατέληξε στο να βγάλει κερδισμένη την Τουρκία, καθώς η Άγκυρα πέτυχε να παραμείνουν αλώβητα τα μέχρι σήμερα οικονομικά της κέρδη απότις συναλλαγές της με την ΕΕ, ενώ στο μέλλον υπό όρους μπορεί και να αυξηθούν ιδίως με νέα κονδύλια για το δήθεν προσφυγικό καθώς και μέσω του εκσυγχρονισμού της Τελωνειακής Ένωσης.

Έτσι παρά τις συνεχείς τουρκικές παραβιάσεις των ελληνικών και κυπριακών κυριαρχικών δικαιωμάτων, για άλλη μια φορά η Άγκυρα ανταμείφθηκε αδρά από τηΓερμανική Ευρώπη με πακτωλό κονδυλίων.

Έτσι 12 ευρωπαϊκές κάνουλες αδειάζουν ποταμούς χρήματος στην Τουρκία.

1.Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ III).

Με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 10 ης Δεκεμβρίου 2020 για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027 την οποία υπερψήφισαν Μητσοτάκης και Αναστασιάδης (www.amna.gr/eu 11/12/2020 & www.naftemporiki.gr 11/12/2020) η Τουρκία θα λάβει τουλάχιστον 3,5 δις ευρώ στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ III). Έτσι για το 2021 ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το έτος αυτό και η συνακόλουθη ετήσια χρηματοδότηση της Τουρκίας από την ΕΕ υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ στις 14/12/2021 με τις ψήφους Αθήνας και Λευκωσίας και ήδη από 17/3/2021 τέθηκε σε εφαρμογή καθώς την ως άνω ημερομηνία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

2.Ευρωπαϊκά κονδύλια για το μεταναστευτικό

Επίσης με την ίδια Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 10 ης Δεκεμβρίου 2020 η Τουρκία θα λάβει τουλάχιστον και άλλα 3 δις ευρώ επιχορηγήσεις για το μεταναστευτικό. Ήδη όπως προαναφέραμε τα κονδύλια για το μεταναστευτικό για το έτος 2021 τέθηκαν σε ισχύ με την ψήφο Ελλάδας και Κύπρου στις 14/12/2020.

3.Συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά προγράμματα όπως στο Erasmus + στο «Ορίζων 2020» κλπ.

Και σαν να μην έφταναν αυτά ο Μπορέλ στην Έκθεσή του ζητά την διευκόλυνση της
«συμμετοχής της Τουρκίας στην επόμενη γενιά προγραμμάτων της ΕΕ, όπως το Erasmus+, το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» κ.λπ. στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου».

4.Χαμηλότοκα δάνεια τουλάχιστον 3,5 δις ευρώ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων προς την Τουρκία.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) έχει ήδη δανειοδοτήσει την Τουρκία την τελευταία δεκαετία με 19 δις ευρώ (Reuters.com 21/1/2020). Έτσι εκτιμάται ότι ο Ερντογάν και η παρέα του θα αρπάξουν και νέα χαμηλότοκα δάνεια από την ΕΤΕπ ύψους τουλάχιστον 3,5 δις ευρώ.

5.Συμμετοχή της Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Invest EU

Όπως έχουμε ήδη αναλύσει με απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ για το Ταμείο Invest EU που εκδόθηκε στις 17 Μαρτίου 2021 και την οποία υπερψήφισαν Ελλάδα και Κύπρος, η Τουρκία δύναται να συμμετάσχει στο σχήμα των εγγυήσεων του Ταμείου Invest EU που θα έχει στη διάθεσή του εγγυήσεις ύψους 26,2 δις ευρώ οι οποίες με μόχλευση μπορούν να κινητοποιήσουν επενδύσεις 370 δις ευρώ στο διάστημα 2021-2027. Έτσι το Invest EU αναμένεται να στηρίξει σημαντικές ξένες
επενδύσεις στην Τουρκία καθώς προβλέπει ένα πολλαπλασιαστή επένδυσης της τάξης των 11,4 ευρώ για κάθε 1 ευρώ χορηγούμενης εγγύησης.

6.Συμμετοχή τουρκικών εταιρειών σε διαγωνισμούς του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης

Όπως επίσης έχουμε αναλύσει σε προγενέστερη αρθρογραφία μας καθώς από 18 Φεβρουαρίου 2021 έχει τεθεί σε εφαρμογή το περίφημο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο έχει προικοδοτηθεί με 672,5 δις ευρώ για επενδύσεις, η ηγεσία της ΕΕ με τη σύμφωνη γνώμη Αθήνας και Λευκωσίας δίνει πλέον σε τουρκικές επιχειρήσεις το δικαίωμα να λαμβάνουν μέρος στους διαγωνισμούς για την εκτέλεση των έργων του πακέτου των παραπάνω 672,5 δις ευρώ.

7.Τελωνειακή Ένωση-Εμπόριο

Η Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας θα συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά καλύπτοντας το εμπόριο βιομηχανικών αγαθών και ορισμένων μεταποιημένων γεωργικών προϊόντων. Οι υπηρεσίες και οι επενδύσεις δεν καλύπτονται από την εν λόγω Συμφωνία. Εκτός από την Τελωνειακή Ένωση, το 1996 έχει συναφθεί χωριστή συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών για τα προϊόντα άνθρακα, σιδήρου και χάλυβα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) και της Τουρκίας. Επισημαίνεται ότι για το 2018 το συνολικό εμπόριο αγαθών, γεωργικών προϊόντων και υπηρεσιών ΕΕ-Τουρκίας ανήλθε σε 167.139 εκατ. ευρώ (136.023 +7.017+24.099= 167.139), ήτοι 167 δις ευρώ.
Όπως επισημαίνεται στην Έκθεση Μπορέλ «οι διμερείς συναλλαγές αγαθών ΕΕ- Τουρκίας ανήλθαν σε σχεδόν 132,5 δισ. ευρώ το 2020. Περίπου το 41% όλων των τουρκικών εξαγωγών αγαθών διοχετεύονται στην ΕΕ». Για την ΕΕ η Τουρκία είναι πλέον ο 6 ος εμπορικός εταίρος, ενώ για την Τουρκία η ΕΕ είναι η πρώτη περιοχή εξαγωγής τουρκικών προϊόντων.

8.Συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών για τα γεωργικά προϊόντα.

Επιπλέον η ΕΕ έχει συνάψει με την Τουρκία το 1998 συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών για τα γεωργικά προϊόντα η οποία θα συνεχίζει να εφαρμόζεται. Στο πεδίο του εμπορίου γεωργικών προϊόντων η ΕΕ παρουσιάζει εμπορικό έλλειμμα 1.029 εκατ. ευρώ το 2018 και 784 εκατ. ευρώ το 2019. Το συνολικό εμπόριο γεωργικών προϊόντων ΕΕ-Τουρκίας ήταν 7.017 εκατ. ευρώ το 2018 και 7.610 εκατ. ευρώ το 2019.

9.Εμπόριο Υπηρεσιών ΕΕ-Τουρκίας

Επίσης θα συνεχισθεί κανονικά το εμπόριο υπηρεσιών ΕΕ- Τουρκίας όπου περιλαμβάνεται και ο τουρισμός. Στο εμπόριο υπηρεσιών η ΕΕ παρουσιάζει εμπορικό έλλειμμα 1.249 εκατ. ευρώ το 2017 και 1.649 εκατ. ευρώ το 2018.

10.Ευρωπαϊκές Επενδύσεις –έκθεση ευρωπαϊκών τραπεζών στην Τουρκία

Οι επενδύσεις της ΕΕ στην Τουρκία το έτος 2018 ανερχόταν σε 58,5 δις ευρώ ενώ το Σεπτέμβριο 2020 η έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών ανερχόταν σε 122,7 δις δολάρια. Από αυτά τη μερίδα του λέοντος έχουν οι ισπανικές Τράπεζες με 62 δις δολάρια και ακολουθούν οι γαλλικές τράπεζες με 29 δις δολάρια, οι βρετανικές τράπεζες με 12 δις δολάρια, οι γερμανικές τράπεζες με 11 δις δολάρια και οι ιταλικές τράπεζες με 8,7 δις ευρώ (Die Welt 17/9/2020). Μάλιστα το τρίτο τρίμηνο του 2018 πέντε ευρωπαϊκές τράπεζες κατείχαν το 25% της τουρκικής τραπεζικής αγοράς με την ισπανική τράπεζα BBVA να παραμένει ο μεγαλομέτοχος της δεύτερης σε μέγεθος τουρκικής τράπεζας, της Turkiye Garanti Bankasi με ποσοστό 50%. Η ιταλική τράπεζα Unicredit κατέχει το 41% της Yapi Kredi και η γαλλική τράπεζα BNP έχει βάλει όλα τα «αυγά της» στο καλάθι της τουρκικής τράπεζας TEB όπου κατέχει ποσοστό 72%. 

11.Τουρκικά προνόμια στο εμπόριο ΕΕ-Χωρών Μεσογείου

Σημαντικές διευκολύνσεις προς την Τουρκία προβλέπονται στο πλαίσιο της νέας υπό ψήφιση Συμφωνίας για το προτιμησιακό εμπόριο ΕΕ-Χωρών Μεσογείου το οποίο μόνο το 2019 ανήλθε στα 677 δις ευρώ. Με τις νέες διατάξεις που σχεδιάζεται να τεθούν σε ισχύ εντός του 2021 πολλά από τα εμπορεύματα που θα κατασκευάζονται εν όλω ή εν μέρει στην Τουρκία θα εξάγονται στην ΕΕ χωρίς δασμούς ή άλλους περιορισμούς. Επιπλέον μέσω της λεγόμενης «διαδικασίας σώρευσης» δημιουργείται μια μεταβλητή γεωμετρία πολλαπλών σχέσεων μεταξύ των συμβαλλομένων κρατών και για διευκόλυνση μάλιστα της Τουρκίας που κάνει συμπαραγωγές με Μαρόκο, Αλγερία και Τυνησία
στο σχετικό άρθρο 2 της Συμφωνίας προβλέπεται ότι «η επεξεργασία ή μεταποίηση εμπορευμάτων που έχει πραγματοποιηθεί στο Μαρόκο, στην Αλγερία ή στην Τυνησία θεωρείται ότι έχει πραγματοποιηθεί στην Τουρκία, όταν τα προϊόντα που προκύπτουν υφίστανται μεταγενέστερη επεξεργασία ή μεταποίηση στην Τουρκία».

12.Μεταβατικοί κανόνες για την Τουρκία για να μην χάνεται χρόνος

Εν αναμονή της σύναψης και της έναρξης ισχύος της τροποποίησης της περιφερειακής σύμβασης για τους παραπάνω πανευρωμεσογειακούς προτιμησιακούς κανόνες καταγωγής εμπορευμάτων, με την ψήφο Ελλάδας και Κύπρου υιοθετήθηκαν στις 7 Δεκεμβρίου 2020 δύο Αποφάσεις του Συμβουλίου της ΕΕ που καθορίζουν τους οικείους μεταβατικούς κανόνες που θα ισχύσουν προσωρινά μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας.

Πως λοιπόν μετά απ΄ όλα αυτά να μην πανηγυρίζει ο Ερντογάν ο οποίος πλέον ανενόχλητος όχι μόνο εξακολουθεί να παραβιάζει την κυριαρχία της Κύπρου και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Πατρίδας μας αλλά συνεχίζει και την παράνομη δράση του σε Συρία, Ιράκ, Λιβύη και Καύκασο, ενώ ταυτόχρονα έχει καθίσει «πρώτο τραπέζι πίστα» για να ξεκοκαλίσει τα ευρωπαϊκά κονδύλια αναφωνώντας στους ευρωπαίους εταίρους του το γνωστό «εις υγείαν των κορόιδων».

Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Πρόεδρος του Κόμματος ΕΛΛΑΔΑ- Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, πρώην Ευρωβουλευτής

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Μαριάς: To παντεσπάνι του Ταμείου Ανάκαμψης προορίζεται για τις βιομηχανίες του πλούσιου Βορρά

Μαριάς: Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν τόλμησε να πει κουβέντα για τις απειλές του Ερντογάν