Απόψεις

Δημογραφικό και Οικονομία. Του Νότη Μαριά*

νότης μαριάς

Είναι κοινός τόπος ότι το δημογραφικό αποτελεί μια σύγχρονη απειλή για τα θεμέλια της Ελληνικής κοινωνίας.

Όπως είχαμε επισημάνει με άρθρο μας στις 16/10/2017 οι καταστροφικές συνέπειες των μνημονίων στη μείωση των γεννήσεων και του ενεργού πληθυσμού καταγράφηκαν  και σε δημοσίευμα του enoikonomia.gr  (1-10-2016).  Σύμφωνα με το δημοσίευμα τρία αρνητικά ρεκόρ καταρρίφθηκαν μέσα στο 2015 όσον αφορά στην φυσική κίνηση (γεννήσεις- θάνατοι) του πληθυσμού. Πρώτον, οι γεννήσεις περιορίστηκαν στο χαμηλότερο επίπεδο από τότε που ξέσπασε η κρίση. Δεύτερον, οι θάνατοι κατέρριψαν ρεκόρ πενταετίας. Και τρίτον, σημειώθηκε το μεγαλύτερο αρνητικό ισοζύγιο της σχέσης γεννήσεων-θανάτων σε καιρό ειρήνης – οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά τουλάχιστον 29.365 άτομα.

Από το 2011 μέχρι και το 2015, ο πληθυσμός της χώρας αποκλειστικά λόγω της μείωσης των γεννήσεων και της αύξησης των θανάτων μειώθηκε κατά περίπου 90.000 άτομα. Δηλαδή, στην εν λόγω 5ετία των μνημονίων, χάθηκε ουσιαστικά μια μεγάλη Ελληνική πόλη.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ οι γεννήσεις το 2015 μειώθηκαν κατά 0,3% σε σχέση με το 2014, ενώ, οι θάνατοι παρουσίασαν αύξηση κατά 6,6%.
Επιπλέον με βάση έρευνα του Ινστιτούτου Βερολίνου της Γερμανίας  το 2017 για τον Πληθυσμό, οι δημογραφικές εκτιμήσεις για την Ελλάδα ήταν δυσοίωνες. Η μελέτη επισημαίνει ότι μεταξύ 2011-2016 η Ελλάδα έχασε σχεδόν το 3% του πληθυσμού της, μεταξύ άλλων λόγω της γέννησης λιγότερων παιδιών εξαιτίας της οικονομικής κρίσης..

Από περίπου 10,8 εκατομμύρια το 2016, ο Ελληνικός πληθυσμός αναμένεται να μειωθεί στα 9,9 εκατομμύρια έως το 2030. Μάλιστα, εξαιτίας, κυρίως, του μικρού αριθμού παιδιών που γεννιούνται στη χώρα μας (περίπου 90.000 ετησίως), η Ελλάδα έχει πλέον έναν από τους πιο γερασμένους πληθυσμούς στην Ευρώπη, καθώς πάνω από το 1/5 των κατοίκων της (το 21%) είναι άνω των 65 ετών. Μόνον η Ιταλία στην Ευρώπη έχει υψηλότερο ποσοστό ηλικιωμένων.
Οι ερευνητές προβλέπουν ότι, με βάση τις έως τώρα δημογραφικές τάσεις, η Ελλάδα είναι πιθανό πως θα έχει τη χειρότερη σε όλη την Ευρώπη αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους έως το 2050.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Ευρώπη είναι δημογραφικά διαιρεμένη. Στον βορρά, στη δύση και στο κέντρο της ηπείρου υπάρχουν σχετικά υψηλοί δείκτες γονιμότητας που διασφαλίζουν την ανάπτυξη των πληθυσμού στο προβλεπτό μέλλον. Αντίθετα, η νότια και η ανατολική Ευρώπη καταγράφουν επιταχυνόμενη γήρανση και απώλειες πληθυσμού. Έως το 2050 η υψηλότερη μέση ηλικία του πληθυσμού, μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, θα υπάρχει σε Ελλάδα και Πορτογαλία».

Επιπλέον η μαζική μετανάστευση των νέων μας σε άλλες χώρες της ΕΕ αλλά και στην Αμερική, τον Καναδά και την Αυστραλία οδηγεί όχι μόνο στο γνωστό brain drain αλλά επιπλέον στερεί την Πατρίδα μας από τουλάχιστον 600.000 νέους και νέες που εάν παρέμεναν στην Ελλάδα θα δημιουργούσαν τις δικές τους οικογένειες και θα συνέβαλαν στην αντιμετώπιση του δημογραφικού.
Η παραπάνω δυσμενής για την Πατρίδα μας εξέλιξη σε σχέση με το δημογραφικό δυστυχώς επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά και από νέες και σχετικά πρόσφατες μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας.
Η κυβέρνηση ΖΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ απέτυχε στην λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του δημογραφικού μέσω της στήριξης της Ελληνικής οικογένειας.
Με σειρά άρθρων μας είχαμε επισημάνει, ότι οι πολύτεκνοι και οι τρίτεκνοι «φυλάνε Θερμοπύλες» και συμβάλλουν καθοριστικά στην προστασία της Ελληνικής οικογένειας και στην καταπολέμηση της υπογεννητικότητας στην Πατρίδα μας.
Το Κίνημά μας «ΕΛΛΑΔΑ – Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ» έχει έγκαιρα αναλύσει το δημογραφικό και έχει προτείνει λύσεις για την αντιμετώπιση του δημογραφικού και για την αύξηση των γεννήσεων ζητώντας επιπρόσθετες παρεμβάσεις οικονομικές και κοινωνικές.

Όμως λύση του δημογραφικού χωρίς ανάπτυξη είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Πολύ δε περισσότερο όταν οι δανειστές απαιτούν την διατήρηση των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων ύψους 3,50% μέχρι και το 2022 και 2,2% από το 2023 μέχρι το 2060 γεγονός που σημαίνει την πλήρη αφαίμαξη της Ελληνικής οικονομίας και τη συνέχιση της μετανάστευσης των νέων μας.

Όμως πέραν της κατάργησης των πρωτογενών πλεονασμάτων προτείνουμε και τη  δημιουργία μιας Ειδικής Σχέσης για την Ελλάδα, εντός της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ρυθμίσεις για την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας προκειμένου να μπορέσει η χώρα να ανασάνει. Αυτό σημαίνει εξαιρέσεις από την ασφυκτική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων ιδίως σε σχέση με τον πρωτογενή τομέα, το πεδίο των κόκκινων δανείων αλλά και τη ναυπηγική βιομηχανία.

Επιπλέον προτείνουμε  να μπορεί στο πλαίσιο της Ευρωζώνης η Κεντρική Τράπεζα μιας χώρας που αντιμετωπίζει προβλήματα, να ανακτά μέρος της εθνικής της κυριαρχίας και να ασκεί αυτοτελή νομισματική πολιτική, μέχρι του ποσοστού συμμετοχής της στο μετοχικό κεφάλαιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η συγκεκριμένη ρύθμιση θα μπορούσε να δώσει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να ασκήσει αυτοτελή νομισματική πολιτική, ύψους ως και 70 δισ. ευρώ, για τη στήριξη της ανάπτυξης, της απασχόλησης και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Νότης Μαριάς είναι Πρόεδρος του Κόμματος ΕΛΛΑΔΑ- Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής

 
 

Απόψεις

Η κριτική σκέψη και η ανάπτυξή της. Του Τάσου Τιτάκη

κριτική σκέψη

Η κριτική σκέψη είναι η ικανότητα να μπορείς να σκέφτεσαι και να μπορείς να κρίνεις.  Δεν είναι έμφυτη αλλά καλλιεργείται. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει οι μαθητές να εκτίθενται σε καταστάσεις που τους υποχρεώνουν να σκέφτονται και να κρίνουν. Ο Dewey που θεωρείται ο πατέρας της κριτικής σκέψης, υποστηρίζει ότι  είναι το αντίθετο της παθητικής πρόσληψης και αναπαραγωγής της πληροφορίας. Είναι ουσιαστικά μια διαδικασία επίλυσης προβλημάτων.

Η κριτική σκέψη αποτελεί ανώτερο είδος σκέψης που χαρακτηρίζεται  από τη χρήση αξιολογικών κριτηρίων για την επίλυση ποικίλων προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων, από διαδικασίες αξιολόγησης, επιλογής, από δυνατότητες αμφισβήτησης, επανεξέτασης του αξιολογικού συστήματος, αυτοδιόρθωσης  και από την εφαρμογή των κανόνων της λογικής  (Ματσαγγούρας ,2002). Στηρίζεται στη Λογική, η οποία χρησιμοποιεί συλλογισμούς και τα επιχειρήματα τους και απαιτεί δεξιότητες ανάλυσης, σύγκρισης και σύνθεσης. Η κριτική σκέψη είναι αλληλένδετη με τη δημιουργικότητα και αναπτύσσει μεταγνωστικές ικανότητες (η  σκέψη για τη σκέψη).

Με την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης επιδιώκεται η ανάπτυξη της προσωπικότητας, η απόκτηση έγκυρης γνώσης και η προετοιμασία του μαθητή για τη ζωή. Είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ελεύθερων και ενεργών πολιτών  και αποτελεί θεμέλιο της δημοκρατικής κοινωνίας.

Είναι γεγονός ότι η κριτική σκέψη απουσιάζει απ’ το εκπαιδευτικό σύστημα όπου κυριαρχεί η στείρα απομνημόνευση. Ενώ στη θεωρία είναι ένας απ’ τους σκοπούς της εκπαίδευσης στην πράξη δεν επιδιώκεται, γιατί η ύλη είναι μεγάλη, οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν μάθει να την αναπτύσσουν  στα παιδιά,  είναι πιο επίπονη διαδικασία για τους εκπαιδευτικούς επειδή απαιτεί προετοιμασία και η Πολιτεία στην πραγματικότητα δεν την επιθυμεί. Καμιά εξουσία δεν θέλει πολίτες που θα σκέφτονται καθαρά και κριτικά και δεν θα καταπίνουν «αμάσητα» οτιδήποτε τους σερβίρεται ως αλήθεια.

Ο Dewey, o Bruner και άλλοι παιδαγωγοί υποστήριξαν ότι η μέθοδος διδασκαλίας που συμβάλλει ιδιαίτερα στη νοητική ανάπτυξη των παιδιών και της ικανότητας επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων είναι εκείνη που προάγει τον προβληματισμό και προωθεί τη διερευνητική μελέτη των προβλημάτων. Οι μαθητές εργάζονται ως μικροί επιστήμονες και ερευνητές, παρατηρούν, συσχετίζουν, επαληθεύουν υποθέσεις και, με επαγωγικούς συλλογισμούς, καταλήγουν σε τεκμηριωμένες προτάσεις. Ο ερευνητικός χαρακτήρας του τρόπου διδασκαλίας εξασφαλίζει την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης.

Βασικές διδακτικές προσεγγίσεις που αναπτύσσουν την κριτική σκέψη και τη μετάβαση απ’ την αποστήθιση στην έρευνα και στο «μαθαίνω πώς να μαθαίνω» είναι η ερευνητική- αποκαλυπτική μέθοδος, τα σχέδια εργασίας (project), η διαθεματική  και η βιωματική προσέγγιση, η ομαδοσυνεργατική μέθοδος και η διδασκαλία με αξιοποίηση των Νέων Τεχνολογιών.

Τεχνικές που είναι κατάλληλες για την ανάπτυξη της κριτικής και δημιουργικής σκέψης είναι  η συζήτηση/διάλογος, το παιχνίδι ρόλων-δραματοποίηση, η προσομοίωση, η μελέτη περίπτωσης, η επίλυση προβλήματος, ο καταιγισμός ιδεών, η διδακτική αξιοποίηση εικόνας, η ενσωμάτωση στοιχείων της σύγχρονης ζωής, η χρήση των Νέων Τεχνολογιών ως δυναμικών εργαλείων μάθησης, η εκπαιδευτική επίσκεψη ,η συνέντευξη (Μαυρίκης 2007).

   Για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης οι μαθητές πρέπει  να λύνουν προβλήματα, να ενθαρρυνθούν να κάνουν ερωτήσεις, να εξετάζουν εναλλακτικές επεξηγήσεις και λύσεις, να συζητούν και να αιτιολογούν όχι μόνο ακαδημαϊκά θέματα αλλά και ηθικά, δημόσια και πολιτικά θέματα, να βρεθούν σε κατάσταση γνωστικής σύγκρουσης (συνθήκες αμφισβήτησης της υπάρχουσας γνώσης), να αντιπαραθέτουν ιδέες . Σημαντικό ρόλο έχει και η χρήση ερωτήσεων:

ερωτήσεις διερευνητικές (π.χ. Θα μου δώσεις ένα παράδειγμα; Γιατί νομίζεις ότι συνέβη αυτό;)

ερωτήσεις  που διερευνούν παραδοχές ή υποθέσεις (π.χ. Πού το ξέρεις; Θα μπορούσε κανείς να το αμφισβητήσει αυτό;)

 ερωτήσεις σχετικές με άλλες απόψεις (π.χ. Τι υποστήριξε ο άλλος; Γιατί; Πώς υποστηρίζουν εκείνοι την άποψή τους;)

ερωτήσεις που διερευνούν τις επιπτώσεις κάθε άποψης (π.χ. Ποια επίπτωση θα είχε αυτή η άποψη αν επικρατούσε; Αν συμβαίνει αυτό, τι άλλο θα πρέπει επίσης να συμβαίνει;)

 ερωτήσεις  που υποστηρίζουν την ομοφωνία (π.χ. Πώς θα μπορούσες να μετακινηθείς από την άποψή σου; Ποιες απ’ τις απόψεις του άλλου θα μπορούσες να δεχτείς;)

ερωτήσεις  ανοιχτές που αφήνουν πλήρη ελευθερία έκφρασης (π.χ. Τι θα έκανες εσύ αν ήσουν στη θέση του ήρωα; Τι θα γινόταν αν…)

 Ο R. Paul, υποστηρίζοντας τη γνώμη του για την αναγκαιότητα της κριτικής σκέψης λέει: « Η κριτική σκέψη είναι απαραίτητο εργαλείο για την επιβίωσή μας. Χρειαζόμαστε  την κοφτερή ματιά της για να κόψουμε όχι μόνο αυτά που καθημερινά προπαγανδίζουν οι υπηρετούντες τα ατομικά τους συμφέροντα, αλλά και αυτά που υποστηρίζουν ομάδες διαπλεκόμενων  συμφερόντων, οι οποίες είναι έτοιμες να θυσιάσουν το γενικό καλό της χώρας στα δικά τους βραχυπρόθεσμα κέρδη».

Τάσος Τιτάκης