Απόψεις

Ατομική ευθύνη και κοινωνική συνείδηση. Του Χάρη Μαμουλάκη

anakyklosi.jpeg

Ξεκινώντας από τα αποκαλούμενα «μικρά», δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για  να πραγματοποιήσουμε τις απαραίτητες αλλαγές στα «μεγάλα».  Την αυτονόητη αυτή αλήθεια επεσήμανε και ο Καρλ Μαρξ, υποστηρίζοντας ότι «με την ποσοτική συσσώρευση προκαλούμε ποιοτική μεταβολή».
 
Άλλωστε, το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο που άνθισε τις προηγούμενες δεκαετίες, και πρώτα στις σκανδιναβικές χώρες, εδραζόταν περισσότερο στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, καλλιεργώντας την ατομική ευθύνη, ως αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής. Ενεργοποιώντας την κοινωνική συνείδηση εμφύσησε στους πολίτες την ευαισθησία για τα καίρια ζητήματα της καθημερινότητάς τους. Τους κατέστησε συμμέτοχους εμπεδώνοντας την αντίληψη ότι τίποτα δεν γίνεται χωρίς αυτούς.
 
Στη Σκανδιναβία ο δείκτης ενδιαφέροντος για την προστασία του περιβάλλοντος, για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που αυτό προσφέρει είναι υψηλός. Δεν περιορίζεται μόνο στις καθαρές πόλεις. Αντανακλά μια ευρύτερη κουλτούρα που συνδέεται με την αειφόρο και βιώσιμη ανάπτυξη. Κορυφαίο παράδειγμα, ο τρόπος που διαχειρίζονται τα απόβλητα. Η ανακύκλωση είναι τρόπος ζωής. Οι επιδόσεις τους στην κυκλική οικονομικά είναι ιδιαίτερα αξιόλογες.
 
Η απόκλιση της χώρας μας από το ευρωπαϊκό κεκτημένο αποδεικνύεται σημαντική. Χαρακτηριστική είναι η καθυστέρηση που επιδείξαμε στην αξιοποίηση των απορριμμάτων, αλλά και η αμεριμνησία μας για την προστασία του περιβάλλοντος. Στην πραγματικότητα αυτά πιστοποιούν τόσο την αναπτυξιακή μας υστέρηση, όσο και την παραγωγική και οικονομική. Εξ ου και η εναρμόνισή μας με τις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες είναι ζωτική ανάγκη.
 
Από τις μεγαλύτερες (π.χ. Γερμανία) μέχρι και τις μικρότερες (π.χ. Λιθουανία), μετά την πρόληψη και την ανακύκλωση που ξεκινάει από το σπίτι, τα σκουπίδια οδηγούνται σε σύγχρονα εργοστάσια. Τα εργοστάσια ανακτούν απ’ αυτά ενέργεια: ηλεκτρική, θερμότητα, βιοαέριο. Είναι δε μέσα στις πόλεις, δίπλα σε σχολεία και πάρκα, προσφέροντας «καθαρή» ενέργεια στους κατοίκους. Κι αυτό διότι η σύγχρονη τεχνολογία τους δεν μολύνει την ατμόσφαιρα.
 
Το παράδοξο είναι χώρες που υπολείπονταν της δικής μας έχουν κάνει άλματα τα τελευταία χρόνια. Η Εσθονία, η οποία  πρόσφατα μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εκπλήσσει. Το 2013 ξεκίνησε την πρώτη κρατική μονάδα ενεργειακής αξιοποίησης των απορριμμάτων. Το 2015 επεξεργάστηκαν εκεί 245.000 τόνοι. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία η Ελλάδα οδηγεί για ταφή το 81% των σκουπιδιών της, ενώ η Εσθονία λιγότερο από 5%.
 
Δυστυχώς χάσαμε πολλά χρόνια υποτιμώντας τη σημασία που έχουν τα «μικρά» στη ζωή μας, στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και προπαντός στην ανάπτυξη του τόπου μας. Αργήσαμε να αντιληφθούμε την ανεκτίμητη αξία που έχουν τα απορρίμματα. Θεωρούσαμε ότι ο κύκλος ζωής των προϊόντων κλείνει με την απόρριψη τους στους κάδους και στις χωματερές. Ωστόσο, θάβοντας και καίγοντάς τα δεν επιβαρύναμε μόνο το περιβάλλον. Παράλληλα στερηθήκαμε τη δυνατότητα να αποκομίσουμε οφέλη απ’ αυτά.
 
Ο Ενιαίος Σύνδεσμος Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης, αντιλαμβανόμενος τη χρησιμότητα της ανακύκλωσης, την προέταξε ως καίρια προτεραιότητα. Εξ ου και επενδύουμε στην κυκλική οικονομία.  Μετά το Συνέδριο που διοργανώσαμε, το οποίο είχε ξεχωριστή επιτυχία, εστιάζουμε τις προσπάθειες μας, σε συνεργασία με τους δήμους και τους φορείς, στην ευαισθητοποίηση των κατοίκων της Κρήτης για το μείζον αυτό ζήτημα.
 
Φιλοδοξία μας είναι να δημιουργήσουμε ένα ισχυρό περιβαλλοντικό κίνημα αξιών.
Απώτερος σκοπός μας, να πείσουμε όσο γίνεται περισσότερους πως η ανακύκλωση δεν είναι κάτι εξωτικό που συγκινεί κάποιους ευαίσθητους περιβαλλοντικά πολίτες. Ούτε είναι υπόθεση δευτερεύουσας ή τριτεύουσας σημασίας. Αντιθέτως, αποτελεί πράξη ζωτικής σημασίας. Προσδίδει ουσία και πνοή στην ανθρώπινη υπόστασή μας. Ταυτόχρονα, στον Σύνδεσμο, θεμελιώνοντας τη στρατηγική της κυκλικής οικονομίας,  βάζουμε την Κρήτη στον αστερισμό της πράσινης καινοτομίας.

Χάρης Μαμουλάκης, Πρόεδρος ΕΣΔΑΚ, Αντιδήμαρχος Καθαριότητας Δήμου Ηρακλείου

Απόψεις

Η πολιτική ένδεια ως επιχείρημα. Του Νίκου Κουρουπάκη

Νίκος Κουρουπάκης

Πριν από τριάντα χρόνια, ο αείμνηστος φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης είχε δώσει συνέντευξη Τύπου στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Αιχμηρός ο λόγος του, ως συνήθως, καυτηρίασε την παθολογία της ελληνικής πολιτικής: «Η Ελλάδα», είπε, «δεν είναι µια πολιτική κοινωνία, αλλά ένα είδος τεράστιας οικογένειας, που μέσα της επικρατούν υστερικές κραυγές του τύπου: “Τι µου έκανες, εγώ που σου είχα δώσει τόσα” κ.λπ. […] Δεν υπάρχει πολιτική στην Ελλάδα, υπάρχει προσωπολογία,  κουτσομπολιό […]». 

Αμφιβάλλω αν θα έλεγε κάτι διαφορετικό σήμερα – αυτό είναι το διαρκές δράμα µας.  Στον τόπο που γεννήθηκε η πολιτική και η σκέψη, ζούμε, εδώ και δεκαετίες, τον εξευτελισμό της πολιτικής και την αποσάθρωση της σκέψης. Η οξεία οικονομική κρίση από το 2010 και μετά οδήγησε στον περαιτέρω εκφυλισμό του ήδη χαμηλής ποιότητας πολιτικού διαλόγου.

Δεν είναι μόνον η είσοδος της νεοναζιστικής αλητείας στο Κοινοβούλιο, αλλά και η αχαλίνωτη άνοδος της φαιδρότητας, της ασυναρτησίας και του καιροσκοπισμού στις τάξεις των πολιτικών εκπροσώπων µας. Δεν είναι πρωτόγνωρα φαινόμενα, όπως λένε μερικοί από άγνοια, προχειρότητα ή ιδιοτέλεια. 
Είναι όμως πιο έντονα και, οπωσδήποτε, αναντίστοιχα µε το μέγεθος των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. 

Χωρίς λογικό ειρμό 

Η φαιδρότητα συμβαδίζει µε την ασυναρτησία – την έλλειψη λογικού ειρμού στη σκέψη και την απουσία συνοχής στις πράξεις ενός ανθρώπου. Άλλα λένε, άλλα εννοούν, άλλα κάνουν. 
Ο σοβαρός μεριμνά, συνήθως, για τη λογική του συγκρότηση• ο φαιδρός, είτε από έλλειψη αυτεπίγνωσης, είτε από αυταρέσκεια, αδιαφορεί. 
Η ελληνική πολιτική απέκτησε κβαντικές ιδιότητες: η πολιτική θέση ενός βουλευτή είναι απροσδιόριστη• συγκεκριμενοποιείται µόνο όταν τίθεται υπό παρατήρηση! Ο κοινοβουλευτικός εκφυλισμός ολοκληρώνεται µε τον καιροσκοπισμό – κάνω ό,τι µε συμφέρει, ανάλογα µε τις ευκαιρίες που µου παρουσιάζονται.  
Τα παραδείγματα μετεγγραφών είναι τόσο πολλά που είναι δύσκολο να τα θυμηθείς όλα η λίστα είναι εξαντλητική.  
Τι κοινό έχουν οι περισσότεροι; Προδίδοντας το άγραφο συμβόλαιο εμπιστοσύνης µε τους ψηφοφόρους τους, εγκαταλείπουν το συνδυασμό ή το κόμμα µε το οποίο εκλέχθηκαν, το οποίο συνήθως είναι μικρό, µε περιορισμένες δυνατότητες εκλογικής επιτυχίας, για να ενταχθούν σε ένα μεγάλο, που τους παρέχει περισσότερες πιθανότητες πολιτικής σταδιοδρομίας. Οι καιροσκόποι ευδοκιμούν όσο υπάρχει πολιτική αγορά που τους παρέχει ευκαιρίες. 

Συγκάλυψη 

Βεβαίως, η απαξία που συνοδεύει τον καιροσκοπισμό πρέπει να συγκαλυφθεί, γι’ αυτό οι καιροσκόποι επενδύουν τις επιλογές τους µε διακηρύξεις πίστης σε ιδεώδη – «το καλό της πατρίδας», «μεταρρυθμίσεις» κ.λπ. Χωρίς την ιδεολογική συγκάλυψη, ο καιροσκόπος ξεγυμνώνεται: για να µη γίνουν ορατά τα κίνητρά του, επιδίδεται σε γλωσσικές κατασκευές που τα μεταμφιέζουν.

Υπάρχουν και οι κενολόγοι, που δεν νιώθουν καν την ανάγκη εξηγήσουν την αποστασία τους. 
Φαιδρότητα, ασυναρτησία και καιροσκοπισμός συνήθως πάνε πακέτο. Η ιλαρότητα που σκορπά ο φαιδρός πολιτικός παράγεται από τη διάσταση της πραγματικής από την αναμενόμενη συμπεριφορά (κλασικό στοιχείο στις κωμωδίες) ή από την ασυναρτησία του. Στην κλασική βρετανική κωμωδία «Μάλιστα κ. Υπουργέ», ο υπουργός Χάκερ µας κάνει να γελάμε, εν μέρει γιατί, επιδιώκοντας το πολιτικό συμφέρον του, φάσκει και αντιφάσκει, χωρίς, συχνά, να το αντιλαμβάνεται! 

Η ασυναρτησία είναι προϋπόθεση του πολιτικού καιροσκοπισμού. Στο μέτρο που ο καιροσκόπος ενδιαφέρεται κυρίως για το συμφέρον του, δεν δεσμεύεται από τις απαιτήσεις του ορθού λόγου – δεν νοιάζεται να προσδώσει αφηγηματική συνοχή στη συμπεριφορά του. Σε µια ώριμη δημοκρατία, εξοστρακίζεται. Σε µια ανώριμη επιβραβεύεται. 

Η πολιτική, γράφει ο Καστοριάδης, είναι ο διαυγής (ανα)στοχασμός πάνω στους θεσμούς της κοινωνίας και τις επιλογές που καλούμαστε συλλογικά να κάνουμε.  Απαιτείται λογική σκέψη, αμοιβαία κατανόηση, δημόσια λογοδοσία, και έγνοια για  το κοινό καλό. Η πολιτική µας ζωή δεν χαρακτηρίζεται από αυτά.  

Ο Νίκος Κουρουπάκης είναι Δηµοτικός Σύμβουλος Σητείας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ενισχύσεις της ΕΕ για κορωνοϊό και φυσικές καταστροφές: 484,2 εκ. ευρώ για 20 χώρες

Κορωνοϊός - Πελώνη: Δεν τίθεται θέμα ειδικών προνομίων για τους εμβολιασμένους