Απόψεις

Αναζητώντας τον Τσιόδρα της οικονομίας. Του Αργύρη Αργυριάδη*

αργύρης αργυριάδης

Η επιλογή του Σωτήρη Τσιόδρα, ως επικεφαλής της προσπάθειας αντιμετώπισης της υγειονομικής κρίσης που προκλήθηκε από τον κορωνοϊο, πανθομολογουμένως αποδείχθηκε όχι μόνον ορθή αλλά και σωτήρια τόσο για τη χώρα όσο και για την κυβέρνηση. Ο επιλεγείς είναι γνώστης του επιστημονικού αντικειμένουμε παγκόσμιο κύρος και, πρωτίστως, ανθρωπιστής υπό τη διττή έννοια του όρου. Απέδειξε δηλαδή - πολύ πριν την επίσκεψή του στους Ρομά της Λάρισας- τόσο με τα λόγια του όσο και με τα έργα του όχι μόνον ότι ο άνθρωπος  (ασχέτως φυλής, εθνικότητας, θρησκείας κλπ) πρέπει να είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της κοινωνίας, αλλά και ότι η οργανωμένη πολιτεία  οφείλει να θέτει ως πρώτη προτεραιότητα τον άνθρωπο. Υπερασπίστηκε, δηλαδή, έμπρακτα την ικανότητα του ανθρώπου να λαμβάνει ηθικές αποφάσεις που βασίζονται στη λογική, στην ενσυναίσθηση, στο ενδιαφέρον για το συνάνθρωπο αλλά και σε αυτό που ονομάζεται «ανθρωποσύνη», δηλαδή στηνεγγενή φιλοδοξία του ανθρώπου να επιτύχει το γενικότερο καλό της ανθρωπότητας.

Ο Τσιόδρας, όμως, δεν ήρθε ως αυτόκλητος προστάτης όλων ημών. Αποτέλεσε κυβερνητική επιλογή και, ειδικότερα, έτυχε της απόλυτης εμπιστοσύνης του Πρωθυπουργού. Η διαχείριση κάθε κρίσης (είτε υγειονομικής είτε οικονομικής) απαιτεί πρωτίστως πολιτική διαχείριση και πολιτικές αποφάσεις. Πολιτική είναι η απόφαση να δώσεις ζωτικό χώρο στους τεχνοκράτες και στους ειδικούς. Πολιτική είναι η απόφαση να προστατεύσεις πρώτα την ανθρώπινη ζωή και, στη συνέχεια, να αντιμετωπίσεις τις οικονομικές συνέπειες του κορωνοϊού. Τόσο οι πολιτικές ευαισθησίες όσο και η διορατικότητα δοκιμάστηκαν στην πράξη. Οι επιλογές ηγετών διαφόρων κρατών (ΗΠΑ, Μ. Βρετανία, Σουηδία) ήταν διαφορετικές σε σχέση με εκείνη του Έλληνα Πρωθυπουργού. Ο χρόνος απέδειξε τις ορθότερες.

Εξάλλου, ο Πρωθυπουργός, με την επιλογή του επέτυχε πολλαπλώς. Πρώτα πρώτα σε οργανωτικό και επιστημονικό επίπεδο η χώρα συγκαταλέγεται ανάμεσα σε εκείνες που αντιμετώπισαν με τον καλύτερο τρόπο την κρίση αφήνοντας πίσω της τις περισσότερες ισχυρές μεταβιομηχανικές κοινωνίες (ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία, Ιταλία, Ισπανία, Σουηδία κλπ). Και το αποτέλεσμα το πιστώνεται ο ίδιος ο Πρωθυπουργός. Δεύτερον  πέτυχε την αποκομματικοποίηση της διαχείρισης της υγειονομικής κρίσης. Οι γιατροί δεν χωρίστηκαν σε γαλάζιους και σομονιζέ ούτε υπήρξαν ανούσιες κοκορομαχίες ανάμεσα σε νυν, πρώην, και «σκιώδεις» υπουργούς υγείας.

Μετά τον αποτελεσματικό έλεγχο της υγειονομικής κρίσης ξεκινάει η εργώδης προσπάθεια της διαχείρισης της οικονομικής κρίσης που η πρώτη προκάλεσε. Μια πρωτοφανής υγειονομική κρίση μετεξελίσσεται γοργά σε μια άνευ προηγουμένου οικονομική αναταραχή μεγάλης εμβέλειας και διάρκειας. Μέχρι στιγμής η κυβέρνηση απέδειξε γρήγορα αντανακλαστικά. Σειρά νομοθετικών διατάξεων προσπάθησαν να αμβλύνουν έγκαιρα τις οικονομικές επιπτώσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Σημαντικές αστοχίες, όπως η μη αναλογική διανομή των επιδομάτων και λοιπών παροχών, η ατυχής επιλογή δικαιούχων βάσει αποκλειστικά του τυπικού κριτηρίου του ΚΑΔ και όχι της πραγματικής πτώσης του τζίρου ή βάσει εισοδηματικών κριτηρίων, οι γραφειοκρατικές δυσχέρειες κλπ δεν αλλοιώνουν τη μεγάλη εικόνα. Ο πολίτης ένιωσε δίπλα του το κράτος, όπως λίγες φορές στο παρελθόν. Αντιλαμβάνεται ότι ο σύγχρονος Λεβιάθαν δεν είναι ένας δυνάστης που υπονομεύει τη δημιουργικότητά του, αλλά ένας οργανωμένος φορέας που μπορεί να του προσφέρει ασφάλεια και υγειονομική περίθαλψη με τρόπο που δεν θα μπορούσε να είχε μόνος του.

Ωστόσο, το μεγάλο διακύβευμα είναι μπροστά. Η αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης προϋποθέτει τη δημιουργία ενός συνεκτικού σχεδίου που πάλι θα στοχεύει στον άνθρωπο. Θα πρέπει να ενεργοποιεί τις τεράστιες δυνατότητες του κρατικού μηχανισμού σε αρμονική σύζευξη με την ιδιωτική πρωτοβουλία. Ένα σοβαρό πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων πρέπει άμεσα να εκπονηθεί και να υλοποιηθεί. Το ζητούμενο είναι στο τέλος και της οικονομικής κρίσης να είμαστε όλοι μαζί. Τόσο κοινωνικά όσο και οικονομικά. Μαζί σημαίνει τόσο να μη διχαστούμε όπως στο πρόσφατο μνημονιακό παρελθόν όσο και στο να πετύχουμε όλοι να δούμε το λυκαυγές μιας νέας εποχής, όπου το συλλογικό βιοτικό επίπεδο θα ανέλθει σε εκείνο των πιο προηγμένων ευρωπαϊκών κρατών.

Οι επιλογές θα είναι πάλι πολιτικές. Ο  Πρωθυπουργός θα αποφασίσει τίνι τρόπο και εάν όλοι – ως μέλη του κοινωνικού συνόλου – θα πορευτούμε μαζί στο μέλλον και θα κριθεί ξανά για τις επιλογές του. Επίσης, ο ίδιος μπορεί να περιορίσει τις εκζητούμενες οικονομικές πρωτοβουλίες αμιγώς σε επίπεδο κομματικών στελεχών. Μπορεί, όμως, να κάνει και πάλι την υπέρβαση. Να βρει και να αναδείξει ένα νέο Τσιόδρα ως επικεφαλής της αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης. Τον «Τσιόδρατης οικονομίας» ….

 

Αργύρης Αργυριάδης, είναι Δικηγόρος Παρ’ ΑρείωΠάγω – Φορολογικός Σύμβουλος

Διαπιστευμένος Διαμεσολαβητής & Διαχειριστής Αφερεγγυότητας

 

 

 

Απόψεις

Το αντεργατικό νομοσχέδιο και η Δικαιοσύνη ως πυλώνας του κράτους δικαίου. Του Νίκου Σκουλά

Νίκος Σκουλάς

Την περασμένη εβδομάδα, ψηφίστηκε στο Κοινοβούλιο το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας που αναθεωρεί τις θεμελιώδεις διατάξεις του ν.1264/1982 και της συναφούς εργατικής νομοθεσίας. Αυτής που προστατεύει την εργασία, την προσωπικότητα του εργαζομένου και τις συνδικαλιστικές ελευθερίες σε υλοποίηση των διατάξεων του ισχύοντος Συντάγματος.

Με το νομοσχέδιο επέρχεται ανατροπή του οκταώρου εργασίας, όπως το γνωρίζαμε. Επίσης προβλέπεται πιθανότητα δωδεκάωρης και πλέον εργασίας. Ο υπερβάλλων χρόνος εργασίας θα συμψηφίζεται σε μεταγενέστερο χρόνο χαμηλότερης εργασιακής έντασης. Τέλος, τίθενται τόσες προϋποθέσεις για την νομιμότητα της απεργίας που στην πράξη την καθιστούν παράνομη και καταχρηστική. Γενικά, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αποδομούν και θίγουν τα συνταγματικά δικαιώματα στην εργασία και την απεργία καθώς και στην προσωπικότητα των εργαζομένων στον πυρήνα τους.

Οι σχετικές ενστάσεις αντισυνταγματικότητας που προβλήθηκαν στην Βουλή, απορρίφθηκαν με την δύναμη της πολιτικής πλειοψηφίας. Τα ερωτήματα όμως περί συνταγματικότητας των διατάξεων του νομοσχεδίου παραμένουν και θα κριθούν από την Δικαιοσύνη σε αμετάκλητο βαθμό μετά την θέση του σε ισχύ.

Σε κάθε Κράτος Δικαίου, είναι ουσιώδης η κατανομή της πολιτικής ισχύος στους δημόσιους θεσμούς. Τούτο προκειμένου να εξισορροπούνται και να αλληλοελέγχονται οι αρμόδιοι φορείς καθώς και για να αποφεύγεται η κατάχρηση της εξουσίας. Θεμελιώδης για κάθε Δημοκρατία είναι η διάκριση των εξουσιών σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική. Η λειτουργία του πολιτεύματος στην χώρα μας, δείχνει ότι νομοθετική και εκτελεστική εξουσία ταυτίζονται σχεδόν μέσω της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Συνεπώς κρισιμότατος παραμένει ο ρόλος της τρίτης εξουσίας, της Δικαιοσύνης, για την ισοστάθμιση κάθε κατάχρησης και την τήρηση της συνταγματικής και της εν γένει έννομης τάξης.

Είναι βιολογικά αβίωτη η παρατεταμένη εργασία των 12 και 13 ωρών σε οποιονδήποτε τομέα εργασίας. Οδηγεί σε εξάντληση και εργατικά ατυχήματα. Υπάρχει εξ άλλου δυνατότητα απόλυσης του εργαζομένου πριν συμψηφιστεί ο χρόνος εργασίας του με μεταγενέστερη μείωση ωραρίου. Παρόμοια χάθηκαν το 2011 εκατοντάδες χιλιάδες αποζημιώσεις απόλυσης για όσους εργαζόμενους υπέγραψαν τις νέες συμβάσεις εργασίας με την τότε νέα νομοθεσία. Αρκετοί υποχρεώθηκαν να το κάνουν προ της απειλής απόλυσης. Δεν μπορεί η πρόοδος να προκύπτει από την εξάντληση και την εξαθλίωση των πολιτών. Δεν νοείται εργασία χωρίς αμοιβή.

Κύριο μέσο διεκδίκησης των εργαζομένων είναι η απεργία. Όταν σωρεύονται εκ του νόμου τόσες προϋποθέσεις για την άσκησή της, στην πραγματικότητα φαλκιδεύεται και ακυρώνεται στον πυρήνα του, αυτό το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα.

Το οκτάωρο εργασίας είναι η θεμελιώδης κατάκτηση που αποκατέστησε την κοινωνική ειρήνη στην Δύση για δεκαετίες. Το μεταπολεμικό κοινωνικό κράτος συμπλήρωσε την ευημερία από την οποία αναδείχθηκε ένα πρωτοφανές επίπεδο ζωής. Το βίωσε επωφελώς η ώριμη σήμερα γενιά, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία. Με την σειρά του αυτό ακριβώς το υψηλό επίπεδο ζωής, ευεργέτησε αποτελεσματικά τον κύκλο της οικονομίας μέσω της κατανάλωσης.

Είναι ραγδαία η αποδόμηση των εργατικών δικαιωμάτων και της προσωπικότητας του ανθρώπου που επέρχεται με το συζητούμενο νομοσχέδιο και με άλλα παλαιότερα. Οι ρυθμίσεις έρχονται με αφορμή την πανδημία, αλλά βάσιμα θεωρείται ότι ψηφίζονται για να παραμείνουν.

Όμως, η καταβαράθρωση του επιπέδου ζωής επιφέρει την εξαφάνιση της ευημερίας των μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και την εξαθλίωση των κατωτέρων. Η κρίσιμη ομάδα του μεσαίου και κατώτερου κοινωνικού σώματος στηρίζει δομικά το πολίτευμα της Δημοκρατίας. Τούτη είναι αρχαία επισήμανση, ήδη από τα Πολιτικά του Αριστοτέλη.

Η αποδόμηση του πυρήνα των συνταγματικών δικαιωμάτων θίγει το στοιχειώδες κοινωνικό συμβόλαιο στο οποίο στηρίζεται η Δημοκρατία.

Για να γίνουμε πιο απτοί, θα επισημάνουμε τα ακόλουθα:

Το Χόλιγουντ είναι κινηματογραφικός προπομπός της παγκοσμιοποιημένης πολιτισμικής επιρροής. Εισφέρει διεθνή πρότυπα ζωής και σκέψης. Επισημαίνει εξελίξεις σε μελλοντική προβολή. Η ταινία “Τζόκερ” του 2019, που έτυχε θυελλώδους υποδοχής σε επίπεδο ακρόασης παγκοσμίως, είναι μία προειδοποίηση. Το σενάριο πραγματεύεται τις εκρηκτικές εξελίξεις από την κατάρρευση του πλέγματος κοινωνικών προγραμμάτων και προστασίας σε περιβάλλον δυτικής μεγαλούπολης. Οι αναπόφευκτες συνέπειες, για τις οποίες προειδοποιεί εμμέσως η κινηματογραφική παραγωγή του “Τζόκερ”, δεν έχουν γίνει αντιληπτές από τους εισηγητές του αντεργατικού νομοσχεδίου. Η κοινωνική ισορροπία δεν είναι θεωρητική κατασκευή. Ούτε αντέχει τόση κατάχρηση και υποβάθμιση.

Με την γνωστοποίηση των διατάξεων του νομοσχεδίου, ο Πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων Ελλάδος κ. Σεβαστίδης Χαράλαμπος, δημοσίευσε μια καθόλου τυχαία νομική τοποθέτηση και ανακοίνωση. Αποφαίνεται για την νομικά πλημμελή και την κοινωνικά άδικη αποδόμηση των εργασιακών σχέσεων τα τελευταία τριάντα χρόνια. Ο ρόλος του δεν είναι ασήμαντος. Κρίνεται ως τεκμηριωμένο προανάκρουσμα κατά της ατυχούς νομοθετικής επιλογής.

Οι αντισυνταγματικές διατάξεις του νομοσχεδίου αντιστρατεύονται επιγραμματικά στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα 4παρ.1, 5παρ.1, 20, 22 και 23 και 25 παρ.3 και 4 του Συντάγματος. Η αρχή της αναλογικότητας, που επιλύει τα θέματα σύγκρουσης συνταγματικών δικαιωμάτων, δεν επιτρέπει την προσβολή των εργασιακών δικαιωμάτων στον πυρήνα τους.

Εναπόκειται στον διάχυτο έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων από τα Δικαστήρια κάθε βαθμού, η κρίση για την ισχύ τους. Διότι, ο έλεγχος της νομιμότητας είναι θεσμική εγγύηση στο Κράτος Δικαίου. Αυτός, ανάγεται βασικά στην κρίση της Δικαιοσύνης, ως θεματοφύλακα της συνταγματικής τάξης.

Μπροστά στις ανατρεπτικές εξελίξεις στο πεδίο του εργατικού δικαίου, κάθε δημόσιος φορέας συνδιαμορφώνει αρμοδίως την κοινωνική πραγματικότητα και την εξελίσσει με την δράση και τις επιλογές του. Αναπόφευκτα, η συνταγματικότητα των διατάξεων θα δοκιμαστεί και από τον τρίτο πυλώνα της Δημοκρατίας, την Δικαιοσύνη στο πεδίο της αρμοδιότητάς της. Ανέκαθεν ήταν μεγάλη η ευθύνη του κρίνοντος δικαστή ως δημόσιου λειτουργού και κοινωνού ταυτόχρονα.

O Νίκος Κ. Σκουλάς είναι Δικηγόρος και Περιφερειακός Σύμβουλος Κρήτης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Γλυκά Νερά: Οργισμένη η μητέρα της Καρολάιν, δεν υποπτεύθηκε στιγμή τον Μπάμπη

Ηράκλειο: Τραγωδία με τον ηλικιωμένο που είχε εξαφανιστεί

Ηράκλειο: Σε λειτουργία η ράμπα πρόσβασης ΑμεΑ στη θάλασσα, στη Δημοτική Ακτή Καρτερού