Τα πλάσματα του βυθού που ζουν χωρίς τροφή για χρόνια

Το χαριτωμένο ζωάκι της εικόνας είναι ισόποδο, μια γιγάντια βερσιόν της γνωστής «ψείρας του ξύλου» που κουλουριάζεται όταν νιώθει ότι απειλείται. Σε αντίθεση με τα χερσαία είδη που βρίσκουμε συχνά κάτω από γλάστρες ή σάπια ξύλα, τα σχεδόν εξωγήινα ισόποδα που ζουν στον βυθό των ωκεανών φτάνουν ενίοτε σε μήκος το μισό μέτρο.

Για αυτούς τους κατοίκους του Ατλαντικού, του Ειρηνικού και του Ινδικού Ωκεανού, η ζωή περιστρέφεται γύρω από το μεγάλο ζήτημα του πότε θα εμφανιστεί το επόμενο γεύμα.

Στην απεραντοσύνη μιας υποβρύχιας ερήμου, σπάνια θα πέσει από την επιφάνεια κάποιο νεκρό ψάρι, ή ακόμα σπανιότερα, το κουφάρι μιας φάλαινας, σαν μάννα εξ ουρανού. Τα γιγάντια ισόποδα μπορούν να περιμένουν, αφού σε συνθήκες αιχμαλωσίας επιζούν πάνω από πέντε χρόνια χωρίς μπουκιά τροφή. Είναι ας πούμε εξπέρ της διαλειμματικής νηστείας.



Το μυστικό, αποκαλύπτει μελέτη στο έγκριτο Cell, είναι το μεγάλο στομάχι και η αργή, πολύ αργή χώνεψη.

«H μελέτη μας όχι μόνο αποκωδικοποιεί το μυστήριο της παρατεταμένης νηστείας των ισοπόδων των βαθέων θαλασσών, αλλά παρέχει επίσης ένα σημαντικό παράδειγμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ζωή ισορροπεί μεταξύ ανάπτυξης και επιβίωσης σε ακραία περιβάλλοντα» δήλωσε ο Γιάνμπο Γιουάν, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας στην Κινεζική Ακαδημία Επιστημών.



Τα ισόποδα ανήκουν στα καρκινοειδή -την ίδια ομάδα με τους αστακούς, τις γαρίδες και τα καβούρια- και φέρουν 14 αρθρωτά πόδια και εξωσκελετό από επικαλυπτόμενες πλάκες για προστασία. Ζουν σε βάθη έως 2.500 μέτρων και είναι κυρίως πτωματοφάγα. Και, όποτε βρουν ένα καλό πτώμα, καταβροχθίζουν όσο μπορούν, τόσο που δυσκολεύονται να κινηθούν, σύμφωνα με προηγούμενες παρατηρήσεις.



Η νέα μελέτη εξετάζει δύο είδη, το Bathynomus jamesi που ζει σε βάθος περίπου 900 μέτρων, και το Bathynomus doederleini από τα περίπου 300 μέτρα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, στο είδος που ζει βαθύτερα, το στομάχι καταλαμβάνει τα δύο τρίτα της σωματικής κοιλότητας.

Και στα δύο είδη, το στομάχι λειτουργεί σαν αποθήκη όπου η τροφή παραμένει μισοχωνεμένη σε μορφή πολτού και απελευθερώνει ενέργεια με εξαιρετικά αργό ρυθμό. Στην όλη διαδικασία φαίνεται ότι εμπλέκεται το γονίδιο ND1, το οποίο λειτουργεί σαν διακόπτης που μειώνει τον βασικό μεταβολισμό σε συνθήκες ψύχους, όπως αυτές που επικρατούν στον βυθό.

Το εντυπωσιακό είναι ότι το ND1 δείχνει να προέρχεται από ένα βακτήριο, το οποίο κάποτε συμβίωνε με τα ισόποδα και με κάποιο τρόπο ενσωμάτωσε ένα μέρος του DNA του στο γονιδίωμά τους -ένα σπάνιο παράδειγμα της λεγόμενης οριζόντιας μεταφοράς γονιδίων.

Ένα άλλο εύρημα είναι ότι από το στομάχι των γιγάντων απουσιάζουν είδη εντερικών βακτηρίων που σχετίζονται με την πέψη της τροφής. Αντίθετα, η μικροχλωρίδα των ισοπόδων είναι πλούσια σε χλαμύδια, βακτήρια που συνήθως συνδέονται με σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα. Σε μια περίεργη έμπνευση της εξέλιξης, τα χλαμύδια σε αυτή την περίπτωση δείχνουν να αποθηκεύουν λίπος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ρουβάς: Η γιαγιά-Ρουβίτσα που το έσκασε για να τον δει από κοντά