Αντίστροφη μέτρηση για τα ενεργειακά μέτρα – Συνεδριάζουν Eurogroup και ECOFIN

Παρτίδα σκληρού πόκερ, σε σκηνικό… Αγριας Δύσης στις αγορές και τις τιμές ενέργειας, αλλά με τους κανόνες που παίζεται το «παιχνίδι» στην Ευρώπη και με κρυφό χαρτί τον Ντόναλντ Τραμπ θυμίζει η προσπάθεια της κυβέρνησης να εξασφαλίσει περιθώρια πολιτικής και δημοσιονομικής ευελιξίας προκειμένου να μπορέσει να ανακοινώσει νέα και μεγαλύτερα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η αναμέτρηση είναι σκληρή και κάθε νέο «χτύπημα» κλιμακώνει την ένταση για τους παίκτες. Η Αθήνα, όμως, δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις. Προσπαθεί να τις διαμορφώσει.

Ρυθμιστής οι ΗΠΑ

Σημείο καμπής των εξελίξεων αποτελούν ασφαλώς οι ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές. Η «μεγάλη Τρίτη» άλλαξε τις ισορροπίες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Τα στοιχήματα των αναλυτών πλέον για την επόμενη μέρα είναι αν η επιθετική πολιτική Τραμπ θα ενταθεί ή, μετά το εκλογικό αποτέλεσμα, το Κογκρέσο και η πίεση της αντιπολίτευσης -και της εσωκομματικής ακόμα για τη διαδοχή του προέδρου- θα βάλει φρένο στη χρηματοδότηση των πολεμικών επιχειρήσεων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, όμως, έχει ίσως και άλλους άσους στο μανίκι και ίσως ετοιμάζει πολιτική ρελάνς: να επιχειρήσει δηλαδή -με σκοπό να διασώσει το προσωπικό του κύρος- να σταματήσει τουλάχιστον έναν από τους δύο μεγάλους πολέμους που καίνε τον πλανήτη, είτε στο Ιράν όπου έχει μεταφέρει το παιχνίδι της εξωτερικής πολιτικής του εδώ και μισό χρόνο, είτε στην Ουκρανία ως προσωπικός μεσολαβητής προς τον Πούτιν.

Ο,τι από τα δύο και αν συμβεί -και για οποιονδήποτε λόγο- θα συνιστά ανατροπή στα δεδομένα των τιμών (και των ζωών) για δισεκατομμύρια κατοίκους στον πλανήτη – και στην Ελλάδα φυσικά. Αν σταματούσε και τους δύο πολέμους, δε, θα ξημέρωνε νέα εποχή στις αγορές ίσως.

Η ώρα της Ευρώπης

Απέναντι σε όλα αυτά, η Αθήνα κινείται με ορίζοντα δεκαπενθημέρου. Οχι επειδή κάποιος γνωρίζει τι θα συμβεί τότε -ούτε στις επόμενες ημέρες ή ώρες ίσως- αλλά επειδή έχει καταστρώσει ένα σχέδιο παρέμβασης στις τιμές καυσίμων το οποίο αλλάζει κάθε δύο εβδομάδες, ακριβώς για να μπορεί να ζυγίζει κάθε φορά όλες τις εξελίξεις που, πλέον, θα συμβαίνουν σε πολύ πυκνό χρόνο διεθνώς.

Η αντίστροφη μέτρηση για την πιο σκληρή αναμέτρηση των τελευταίων ετών στο μέτωπο της ακρίβειας έχει αρχίσει. Η Αθήνα βάζει στόχο να κερδίσει χώρο για να διευρύνει τα μέτρα στήριξης, βάζοντας στο κάδρο ακόμα και το ρεύμα και το φυσικό αέριο, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Το «παιχνίδι» των αποφάσεων όμως θα παιχτεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες.

Οι αποφάσεις δεν θα ληφθούν εν κενώ:

■ Το πρώτο ραντεβού της κυβέρνησης είναι με τις αγορές. Πολλά θα εξαρτηθούν από την πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου (οι οποίες υποχώρησαν άμεσα κατά 8% στο πρώτο 24ωρο μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου) αλλά και από ενδεχόμενη αποδυνάμωση της ισοτιμίας του δολαρίου, καθώς οι διεθνείς τιμές υπολογίζονται στο αμερικανικό νόμισμα και η πορεία του επηρεάζεται από εκτιμήσεις περί πολιτικού αδιεξόδου και αδυναμία λήψης κρίσιμων αποφάσεων στις ΗΠΑ.

■ Δευτέρα και Τρίτη 9 και 10 Νοεμβρίου συνεδριάζουν Eurogroup και ECOFIN όπου οι υπουργοί Οικονομικών θα αποτιμήσουν τις οικονομικές εξελίξεις. Η Αθήνα και ο Κυριάκος Πιερρακάκης εντείνουν τις προσπάθειες για να πετύχει η χώρα ειδική εξαίρεση και ελαστικότερη ερμηνεία των δημοσιονομικών κανόνων ώστε, έχοντας υψηλά πλεονάσματα και έχοντας ήδη εξασφαλίσει ευελιξία με την ενεργειακή ρήτρα διαφυγής, να προβεί σε περισσότερα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς να σταλεί λάθος μήνυμα στις αγορές για παραβίαση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων. Ωστόσο, το κλίμα στις συνεδριάσεις αναμένεται τεταμένο και δεν ευνοεί το ελληνικό αίτημα χαλάρωσης, καθώς τουλάχιστον 11 χώρες θα βρεθούν αντιμέτωπες με επιπλήξεις και πιέσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμμαζέψουν άμεσα το υπερβολικά μεγάλο έλλειμμά τους.

■ Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει να πιέσει στη Σύνοδο των Ηγετών. Το θέμα που θα κυριαρχήσει, όμως, θα είναι η διαμάχη για τα κονδύλια και τους φόρους που θα χρηματοδοτήσουν τον νέο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Και πάλι ο χώρος και ο χρόνος δεν φαντάζουν πρόσφοροι για ελληνικού ενδιαφέροντος ζητήματα.

«Ολα για όλα» τον Δεκέμβριο

Από τις 13 Νοεμβρίου μέχρι την επόμενη Σύνοδο Κορυφής, στις 17 Δεκεμβρίου, θα κριθούν όλα. Οι επιδοτήσεις στα καύσιμα έχουν παραταθεί έως 15 Νοεμβρίου. Οι επόμενες θα ανακοινωθούν στις 30 Νοεμβρίου. Την ίδια ημέρα, όμως, πάνω από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά θα μοιραστούν πάνω από 800 εκατ. ευρώ ως επιστροφή ενοικίου και επίδομα 400 ευρώ για συνταξιούχους. Λίγες ημέρες μετά θα αρχίσουν να τρέχουν και τα (αυξημένα εκτάκτως κατά 30%) επιδόματα θέρμανσης για 1 εκατομμύριο νοικοκυριά. Αγοράζοντας χρόνο έτσι μέχρι τα Χριστούγεννα, η κυβέρνηση θα πρέπει να αποφασίσει αν θα χρειαστεί να επεκτείνει τη στήριξη και στο ρεύμα ή και στο φυσικό αέριο ακόμα.

Η εικόνα των αγορών μέχρι τέλος Οκτωβρίου ήταν ενδεικτική: για πρώτη φορά μετά το 2022 το φυσικό αέριο «χτύπησε» τα 110 ευρώ τη μεγαβατώρα. Σε σχέση με έναν χρόνο πριν, η διεθνής τιμή αυξήθηκε κατά 200%. Αυτομάτως οι τιμές χονδρικής ρεύματος εκτινάχθηκαν στα ύψη, η «ζημιά» στα τιμολόγια ρεύματος νοικοκυριών και επιχειρήσεων δεν πέρασε αυτομάτως ακόμα όλη. Η επόμενη ανακοίνωση τιμολογίων για τον Δεκέμβριο μπορεί συνεπώς να κρύβει νέα αύξηση. Ωστόσο, μια τυχόν εκτόνωση των πολεμικών συγκρούσεων σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει το ακριβώς αντίθετο.

Καθώς οι διεθνείς συνθήκες συνεχώς αλλάζουν, η κυβέρνηση δεν θέλει να μένει εγκλωβισμένη στο αν, πότε και τι θα αποφασίσει η Ευρώπη, ως γενικευμένη αντίδραση στην κρίση ενέργειας ακρίβειας. Η τελική έκβαση θα αποτελεί τη συνισταμένη των εξελίξεων σε όλα τα μέτωπα: από τις τιμές ενέργειας, τις εξελίξεις στην Αμερική και τους πολέμους σε Ιράν – Ουκρανία μέχρι τις αποφάσεις της Ευρώπης.

Τι άλλο λείπει για να ολοκληρώσει ή να διαλύσει το παζλ των αποφάσεων; Ισως η είσοδος ενός βαρύ χειμώνα, η στάση των αγορών ομολόγων που απειλούν ΗΠΑ, Γαλλία και την Ευρωζώνη, ή -τι άλλο ακόμα πια;- μια νέα πηγή έντασης και αβεβαιότητας που τυχόν αλλάξει ξανά τα δεδομένα στην ήδη εύθραυστη διεθνή οικονομία.

Διαβάστε επίσης:

Επίδομα θέρμανσης: Οι κινήσεις που πρέπει να κάνουν διαχειριστές και ένοικοι σε πολυκατοικίες

ΕΦΚΑ – ΔΥΠΑ: Ο χάρτης των πληρωμών από τη Δευτέρα μέχρι τις 13 Νοεμβρίου