Πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα ξεκινούν οι βιολογικές αλλαγές που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ– ακόμη και από τα τέλη της δεκαετίας των 50, δεκαετίες δηλαδή πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας έρευνας της Mayo Clinic, η οποία δημοσιεύθηκε στο Alzheimer’s & Dementia.

Πότε ξεκινούν οι «σιωπηλές» αλλαγές

Η μελέτη χαρτογράφησε για πρώτη φορά με ακρίβεια το πότε αρχίζουν να επιταχύνονται βασικές αλλαγές στον εγκέφαλο και στο αίμα, οι οποίες σχετίζονται με τη νόσο. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 2.000 συμμετέχοντες της μακροχρόνιας Mayo Clinic Study of Aging, εξετάζοντας βιοδείκτες αίματος, απεικονιστικά ευρήματα και γνωστική λειτουργία.

Όπως εξηγεί ο Mingzhao Hu, κύριος συγγραφέας της μελέτης, «η πληθυσμιακή μας μελέτη παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα των προτύπων που σχετίζονται με την ηλικία σε πολλαπλούς βιοδείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ που μετρώνται στο αίμα και με απεικόνιση, καθώς και στη γνωστική λειτουργία. Με την εκτίμηση των ηλικιών στις οποίες οι αλλαγές στους δείκτες υγείας γίνονται πιο εμφανείς, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πολλές από αυτές τις μεταβολές τείνουν να συμβαίνουν από τα τέλη της δεκαετίας των 50 έως τις αρχές της δεκαετίας των 70».

Τα κρίσιμα «παράθυρα» ηλικίας

Σύμφωνα με τα ευρήματα:

Στα τέλη της δεκαετίας των 50 αρχίζει να επιταχύνεται η μείωση της γνωστικής λειτουργίας.

Στις αρχές της δεκαετίας των 60 αυξάνεται σημαντικά η συσσώρευση αμυλοειδούς στον εγκέφαλο.

Από τα τέλη των 60 έως τις αρχές των 70 εντείνονται δείκτες νευροεκφύλισης και παθολογίας της πρωτεΐνης ταυ.

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η περίοδος των αρχών των 60, όπου οι αλλαγές στη μνήμη και το αμυλοειδές γίνονται πιο εμφανείς, καθώς και η περίοδος 68–72 ετών, όπου καταγράφονται έντονες μεταβολές σε αιματολογικούς δείκτες και μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία.

Το μέλλον της διάγνωσης 

Η μελέτη ενισχύει τον ρόλο των αιματολογικών εξετάσεων ως εργαλείου έγκαιρης ανίχνευσης της νόσου. Όπως επισημαίνει ο Jonathan Graff-Radford, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, «καθώς η έρευνα για τη νόσο Αλτσχάιμερ μετατοπίζεται προς την πρόληψη και την πιο έγκαιρη θεραπεία, οι βιοδείκτες αίματος θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στον εντοπισμό εκείνων που είναι πιο κατάλληλοι για αυτές τις θεραπείες. Το να γνωρίζουμε πότε αυτοί οι βιοδείκτες αρχίζουν να αλλάζουν και πότε σχετίζονται με γνωστική εξασθένηση, μας βοηθά να εντοπίσουμε τις ηλικίες στις οποίες ο προληπτικός έλεγχος θα μπορούσε να έχει τη μεγαλύτερη επίδραση».

Οι εξετάσεις αίματος φαίνεται να παρουσιάζουν παρόμοια πρότυπα με την απεικόνιση εγκεφάλου, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμες για την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου και τον εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι το «πότε» είναι εξίσου σημαντικό με το «πώς» στην πρόληψη. «Όταν σκέφτεσαι τον πληθυσμιακό έλεγχο, το κρίσιμο ζήτημα είναι ο χρονισμός. Δεν θέλεις να ξεκινήσεις πολύ νωρίς, πριν αλλάξουν οι βιοδείκτες, και αυτή η εργασία προσφέρει έναν τρόπο να αρχίσουμε να το αντιμετωπίζουμε», σημειώνει ο Δρ. Graff-Radford.

Αν και τα ευρήματα δεν αποτελούν ατομική πρόβλεψη για κάθε άνθρωπο, δίνουν σαφή κατεύθυνση για το μέλλον της έρευνας και της κλινικής πρακτικής. Η κατανόηση της χρονικής εξέλιξης της νόσου μπορεί να μετατοπίσει το βάρος από τη θεραπεία των προχωρημένων σταδίων στην έγκαιρη ανίχνευση και την πρόληψη, πριν ακόμη εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

«Μάτι της Σαχάρας»: Απαντήσεις από τη NASA για το μυστήριο της γεωλογικής δομής

Φλούδα μπανάνας με ξύδι: Το φυσικό "κόλπο" για το σπίτι και τον κήπο

Οθόνες αυτοκινήτων θα ανιχνεύουν με ακρίβεια το αλκοόλ στον οδηγό