Η Κυριακή των Βαΐων μια μόλις μέρα μετά το Σάββατο του Λαζάρου, σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας, γεφυρώνοντας την κατανυκτική περίοδο της Σαρακοστής με τα Άγια Πάθη του Κυρίου. Είναι ημέρα χαράς, καθώς η θριαμβευτική είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα προαναγγέλλει τη νίκη Του επί του θανάτου και τη χαρμόσυνη Ανάσταση.

Την ημέρα αυτή, οι πιστοί θυμούνται το γεγονός που περιγράφει η Καινή Διαθήκη: Ο Χριστός, λίγες ημέρες πριν το Πάσχα, ζήτησε από δύο μαθητές Του να φέρουν ένα δεμένο πουλάρι, επάνω στο οποίο δεν είχε καθίσει ποτέ άνθρωπος, για να μπει στα Ιεροσόλυμα. Ο λαός, βλέποντας τον Κύριο να καβαλά το γαϊδουράκι, Τον υποδέχθηκε με ενθουσιασμό, στρώνοντας στους δρόμους κλαδιά φοινίκων – τα γνωστά βάγια – και φωνάζοντας «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». 

Τον υποδέχονται δηλαδή σαν βασιλιά, "μετά βαΐων και κλάδων". Εκείνος βέβαια δεν ενδιαφέρεται για τις τιμές και την πρόσκαιρη δόξα, αλλά προχωρεί στο σταυρό και την Ανάσταση. Από τα βάγια πήρε και το όνομα η ημέρα, ενώ η θριαμβευτική είσοδος σηματοδοτεί την έναρξη του Θείου Δράματος που θα κορυφωθεί με τη Σταύρωση και την Ανάσταση. Σήμερα, οι εκκλησίες στολίζονται με κλαδιά φοινίκων, δάφνης, ελιάς, ιτιάς ή μυρτιάς, τα οποία μοιράζονται στους πιστούς μετά τη λειτουργία. Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος του μαρτυρίου στην επίγεια ζωή του Κυρίου. Σε λίγες ημέρες θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει το θάνατο και να χαρίσει τη ζωή.

Γιατί τρώμε πάντα ψάρι ανήμερα της Κυριακής των Βαΐων

Η Κυριακή των Βαΐων είναι επίσης η ημέρα που η σαρακοστιανή νηστεία καταλύεται για τελευταία φορά καθώς επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, κρασιού και οίνου. Από την επόμενη μέρα οι πιστοί εισέρχονται στην ακόμα πιο αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας. Ουσιαστικά η επομένη του Σαββάτου Λαζάρου είναι δεσποτική γιορτή που συνδυάζει το πνευματικό νόημα με τη χαρά της παράδοσης και των εθίμων, δημιουργώντας ένα μοναδικό κλίμα προσμονής και κατάνυξης για το Πάσχα.

Η Κυριακή των Βαΐων θυμίζει στους πιστούς τη θριαμβευτική πορεία του Χριστού και τη δύναμη της πίστης, ενώ οι λαϊκές παραδόσεις και οι λειτουργικές πρακτικές της Εκκλησίας προσφέρουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία πνευματικής προετοιμασίας για τη Μεγάλη Εβδομάδα και τη χαρμόσυνη Ανάσταση.

Μεγάλη Εβδομάδα: Το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων ψάλλεται η ακολουθία του Νυμφίου

Αξίζει να σημειωθεί ότι το απόγευμα της Κυριακής των Βαΐων αρχίζει ουσιαστικά η Μεγάλη Εβδομάδα ή Εβδομάδα των Παθών, με αποκορύφωμα την Ανάσταση του Χριστού και το Πάσχα. Καθιερώθηκε να συναριθμείται λατρευτικά στη Μεγάλη Εβδομάδα από το γεγονός ότι στις ορθόδοξες εκκλησίες, κατά τον εσπερινό της Κυριακής αυτής, τελείται η ακολουθία του Νυμφίου, η οποία αποτελεί τον όρθρο της Μεγάλης Δευτέρας. Τα τροπάρια που ψέλνονται είναι το του Νυμφίου «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται» και το «Τὸν Νυμφῶνὰ σου βλέπω»

Τροπάριον τοῦ Νυμφίου. Ἦχος πλ. δ’.

Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός, καὶ μακάριος ὁ δοῦλος, ὃν εὑρήσει γρηγοροῦντα, ἀνάξιος δὲ πάλιν, ὃν εὑρήσει ῥαθυμοῦντα. Βλέπε οὖν ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ κατενεχθής, ἵνα μῄ τῷ θανάτῳ παραδοθῇς, καὶ τῆς βασιλείας ἔξω κλεισθῇς, ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα· Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος εἶ ὁ Θεός, διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς.

Ἐξαποστειλάριον. Ἦχος γ’.

Τὸν νυμφῶνά σου βλέπω, Σωτήρ μου κεκοσμημένον, καὶ ἔνδυμα οὐκ ἔχω, ἵνα εἰσέλθω ἐν αὐτῷ, λάμπρυνόν μου τὴν στολὴν τῆς ψυχῆς, Φωτοδότα, καὶ σῶσόν με.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Κυριακή των Βαΐων: Ελληνικές παραδόσεις και έθιμα "μετά Βαΐων και κλάδων"