Αφιερωματα

Πολιτισμός

Γαστρονομία

Σοκολάτα: Ο απόλυτος "πειρασμός" που ωφελεί την υγεία

Ακούγοντας τη λέξη “σοκολάτα” κάποιοι κάνουν συνειρμούς με την απόλαυση και κάποιοι με την ενοχή.

Η σοκολάτα σε οποιαδήποτε μορφή αποτελεί χωρίς αμφιβολία ένα από τα δημοφιλέστερα τρόφιμα παγκοσμίως προκαλώντας μάλιστα συμπτώματα εθισμού.

Το όνομα του κακαόδεντρου από το οποίο προέρχεται και η σοκολάτα είναι Theobromacacao, από τα αρχαία ελληνικά που σημαίνει τροφή των θεών (Θεός + βρώση) και οι Μάγια ήταν οι πρώτοι που ανακάλυψαν το κακάο. Οι Αζτέκοι μάλιστα το χρησιμοποιούσαν ως μέσο συναλλαγής, τόσο πολύτιμο θεωρούνταν. Στην Ευρώπη, η σοκολάτα έφτασε με την κατάκτηση του Μεξικού από τον HernandoCortez.

Είναι όμως η ενοχοποιημένη τροφή για την οποία έχουν χυθεί τόνοι μελάνι;

Είδη σοκολάτας

Ανάλογα με την σύσταση της σε κακάο, βούτυρο κακάο, ζάχαρη, γάλα, πρόσθετους ξηρούς καρπούς και άλλα υλικά (σταφίδες, λικέρ, ρύζι), η σοκολάτα χωρίζεται σε διάφορα είδη.

Τα κυριότερα είναι:

  • Κουβερτούρα
  • Σοκολάτα υγείας
  • Σοκολάτα γάλακτος
  • Λευκή

Ιδιαίτερη προσοχή δώστε στην τελευταία κατηγορία καθώς η λευκή σοκολάτα δεν είναι σοκολάτα. Κι αυτό γιατί δεν περιέχει κακάο, αλλά μόνο φυτικά βούτυρα τεχνητά γευστικά πρόσθετα που δίνουν γεύση κακάο, γάλα, ζάχαρη και βανίλια.

Θρεπτικό προφίλ

Η σοκολάτα είναι από τα τρόφιμα με το πλουσιότερο διατροφικό περιεχόμενο και με προληπτική δράση έναντι πολλών παθήσεων (καρκίνος, καρδιαγγειακά νοσήματα, εκφυλιστικές ασθένειες).

Πολύτιμα συστατικά όπως υδατάνθρακες, πρωτεΐνη φυτικής προέλευσης, κάλιο, ασβέστιο, νάτριο, χαλκό, βιταμίνη Α, θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, βιταμίνη D, Ε, σίδηρος, μαγνήσιο, φώσφορος και αλκαλοειδή όπως η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη, βρίσκονται στο προϊόν σε σημαντικές ποσότητες ενώ η μαύρη σοκολάτα πλεονεκτεί απέναντι σε όλα τα είδη καθώς δε περιέχει καθόλου χοληστερόλη.

Συστατικά της σοκολάτας
Ανά 100γρ Σοκολάτα υγείας Σοκολάτα γάλακτος
Θερμίδες (kcal) 479,00 513,00
Θερμίδες (kj) 2004,00 2146,00
Πρωτεΐνη (g) 4,20 6,90
Λιπαρά (g) 30,00 30,70
Υδατάνθρακες (g) 63,10 59,20
Διαιτητικές Ίνες (g) 5,90 3,40
Ασβέστιο (mg) 32,00 191,00
Σίδηρος (mg) 3,13 1,39
Μαγνήσιο (mg) 115,00 60,00
Φώσφορος (mg) 132,00 216,00
Κάλιο (mg) 365,00 385,00
Νάτριο (mg) 11,00 82,00
Ψευδάργυρος (mg) 1,62 1,38
Χαλκός (mg) 0,70 0,39
Καροτίνη (Βιταμίνη Α) mg_Re 2,00 55,00
Βιταμίνη Ε (mg) mg _ATE 1,19 1,24
Χοληστερίνη (mg) 0,00 22,00
Καφεΐνη (mg) 62,00 26,00
Θεοβρωμίνη (mg) 486,00 169,0

 

Δράσεις που ωφελούν…

Εκτενώς έχουν μελετηθεί οι δράσεις της σοκολάτας στην ανθρώπινη υγεία και ευεξία. Ας δούμε κάποιες από αυτές:

– Διαθέτει περισσότερες από 300 ουσίες που απελευθερώνουν ενδορφίνες, φυσικές ορμόνες που έχουν ανάλογη δράση με τη μορφίνη ως προς την απαλλαγή από τον πόνο και μας κάνουν να νιώθουμε ψυχική ευφορία και ικανοποίηση.

– Οι σημαντικές ποσότητες μαγνησίου βοηθούν στην καταπολέμηση της κούρασης, ενώ έχει βρεθεί ότι χαμηλά επίπεδα μαγνησίου στο αίμα αυξάνουν τους πόνους που οφείλονται στο προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο.

–Το κάλιο, το ασβέστιο και το μαγνήσιο συμβάλλουν στην πρόληψη της υπέρτασης και τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

–Ο χαλκός συμβάλλει στο μεταβολισμό του σιδήρου, βοηθάει στη σύνθεση της μελανίνης στο δέρμα, στα μαλλιά και βοηθάει στη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος.

– Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης η οποία μεταφέρει το οξυγόνο μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια του αίματος.

– Είναι επίσης πολύ σημαντική πηγή πολυφαινολών, ουσιών με αντιοξειδωτική δράση που προστατεύουν τον οργανισμό από τις ελεύθερες ρίζες οι οποίες προκαλούν βλάβες στις μεμβράνες των κυττάρων (κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη γήρανση και καρκινικό προφίλ) και αυξάνουν τον κίνδυνο για ανάπτυξη καρδιακής νόσου.

–Μια άλλη μορφή αντιοξειδωτικών, τα φλαβονοειδή συμβάλλουν επίσης στη μείωση της υπέρτασης και βελτιώνουν τη συνολική αγγειακή μας λειτουργία.

– Ένα ακόμα εντυπωσιακό στοιχείο είναι πως το αλκαλοειδές θεοβρωμίνη, η οποία περιέχεται σε μεγάλες ποσότητες κυρίως στη σοκολάτα υγείας, αναστέλλει τη δράση κάποιων παθογόνων οργανισμών στη στοματική κοιλότητα, που προκαλούν τερηδόνα στα δόντια.

Τελικά…

Από όλα τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι, αν και αποδίδει αρκετές θερμίδες, ο οποιοσδήποτε από εμάς μπορεί να εντάξει στη διατροφή του τη σοκολάτα, ακόμα κι εκείνοι που βρίσκονται σε πρόγραμμα απώλειας βάρους. Ένα μικρό κομμάτι (2-3 πλακάκια) μαύρης σοκολάτας μπορεί να βρίσκεται στο καθημερινό μας πρόγραμμα και να μας παρέχει τα οφέλη της χωρίς να επιβαρυνόμαστε με τις… "πικρές" πλευρές της.

 

 

 

Αφιερωματα

18 Μαϊου 1828: Η Μάχη του Φραγκοκάστελλου

Φραγκοκάστελλο

Μάχη στο πλαίσιο του απελευθερωτικού αγώνα στην Κρήτη, που διεξήχθη στις 18 Μαΐου 1828, μεταξύ των δυνάμεων του τουρκαλβανού Μουσταφά Πασά και του ηπειρώτη οπλαρχηγού Χατζημιχάλη Νταλιάνη, γύρω από το ενετικό κάστρο Φραγκοκάστελλο κοντά στα Σφακιά.

Τους τελευταίους μήνες του 1827 έγιναν μεγάλες προσπάθειες να αναζωπυρωθεί η επανάσταση στην Κρήτη, ώστε να είναι δυνατή η προβολή επιχειρημάτων για την ένταξη της μεγαλονήσου στο νέο ελληνικό κράτος, σύμφωνα με τη Συνθήκη του Λονδίνου της 6ης Ιουλίου 1827.Οι προσπάθειες, όμως, απέτυχαν, εξαιτίας τόσο της κυριαρχίας των Οθωμανών στην Κρήτη, όσο κυρίως των αντιζηλιών στο ελληνικό στρατόπεδο, που απέκλειαν συντονισμένες ενέργειες. Έτσι, επιλέχθηκε να αναλάβει την ηγεσία των ελληνικών δυνάμεων στην Κρήτη ο ηπειρώτης οπλαρχηγός Χατζημιχάλης Νταλιάνης, 52 ετών, με πλούσια δράση στον απελευθερωτικό αγώνα του '21.

Ο Νταλιάνης αποβιβάστηκε στις 5 Ιανουαρίου 1828 στη Γραμβούσα με σώμα πεζών και 100 ιππέων. Από τις πρώτες του επαφές διαφάνηκε ότι η σχέση του με τους ντόπιους θα περνούσε από χίλια κύματα. Λασιθιώτες, Ρεθυμνιώτες και Χανιώτες διαφωνούσαν για την περιοχή που θα έπρεπε να αποτελέσει το ορμητήριο του αγώνα. Τελικά, επικράτησε η γνώμη του Νταλιάνη, που επέλεξε τα Σφακιά, αλλά είχε χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Στο μεταξύ, ο Πασάς της Κυδωνίας, Μουσταφά, που είχε διορισθεί από τον Μοχάμετ Αλι της Αιγύπτου γενικός διοικητής της Κρήτης, πληροφορήθηκε την ύπαρξη ξένων ενόπλων στα Σφακιά και προφασιζόμενος ότι θέλει να προστατεύσει τους ντόπιους από τους ληστές έστειλε στην περιοχή ένοπλα σώματα.

Οι πρώτες αψιμαχίες άρχισαν στις 8 Μαΐου 1828, όταν ένα τμήμα των ανδρών του Νταλιάνη, υπό τους Μανουσέλη, Μανουσογιαννάκη και Δεληγιαννάκη, κτύπησε στον Αποκορώνα μια ομάδα ρεθυμνιωτών Τούρκων, που έρχονταν να ενωθούν με τον στρατό του Μουσταφά.

Σκότωσαν 40 και αιχμαλώτισαν πολλούς, ανάμεσά του και τον αγά του Ρεθύμνου. Εξοργισμένος ο Μουσταφά έστειλε επιστολή στον Νταλιάνη και του έδωσε δεκαήμερη διορία για να εγκαταλείψει την Κρήτη. Ο Χατζημιχάλης του απάντησε: «Μουσταφά, ήλθα εις την Κρήτη να πολεμήσω Τούρκους με τα παλληκάρια μου και όπου θέλει ο θεός ας δώσει τη νίκη».

Ο Μουσταφά, μη έχοντας καμία αμφιβολία για τις προθέσεις του Νταλιάνη, αφού τον γνώριζε καλά, άρχισε τις ετοιμασίες για την τελική επίθεση. Παράλληλα, έστειλε επιστολή στους καπεταναίους των Σφακίων, με την οποία τους ανακοίνωνε ότι θα χτυπήσει τους «ενοχλητικούς ξένους» και τους καλούσε να μείνουν ήσυχοι για να απολαύσουν τα προνόμια που θα τους παραχωρούσε. Στο μεταξύ, ο Νταλιάνης είχε καταλάβει το ενετικό κάστρο του Φραγκοκάστελου στις ακτές του Λιβυκού Πελάγους, μεταξύ Λάμπης και Σφακίων, αλλά οι επαφές του με τους ντόπιους εξακολουθούσαν να είναι δύσκολες και η όποια επικοινωνία τους περιοριζόταν στην ανταλλαγή επιστολών.

Οι Σφακιανοί, αφού κατασκεύασαν χαρακώματα σε αρκετά μεγάλη απόσταση από το Φραγκοκάστελλο, πρότειναν στον Χατζημιχάλη να αφήσει στο κάστρο 100 άνδρες και να δώσει τη μάχη από την ορεινή θέση Κολοκάσια, όπου οι επαναστάτες θα είχαν περισσότερες ευκαιρίες να εγκλωβίσουν τον στρατό του Μουσταφά, όταν αυτός θα επιτίθετο στο Φραγκοκάστελο. Ο Νταλιάνης επέμενε να δοθεί η μάχη στην πεδιάδα μπροστά από το κάστρο για να χρησιμοποιήσει και το ιππικό. Οι Σφακιανοί τού αντέτειναν ότι δε ήταν συνηθισμένοι να πολεμούν σε πεδιάδα.

Ο Χατζημιχάλης, θεωρώντας τους δειλούς, τους ανταπάντησε περιφρονητικά: «Λοιπόν φυλάγετέ τους από τα όρη σας για να μην φύγουν και άφετε ημάς εδώ κάτω και κυττάζετε να μας βλέπετε πως πολεμούμε ημείς».

Στις 18 Μαΐου 1829 ο Μουσταφά με 8.000 πεζούς κινήθηκε εναντίον του Φραγκοκάστελλου. Ο ίδιος με τη μεσαία φάλαγγα του στρατού του κατευθύνθηκε προς τον δυτικό προμαχώνα, τον οποίο κατέλαβε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, αφού οι υπερασπιστές του είχαν ξοδέψει χωρίς φειδώ τα λίγα πυρομαχικά τους. Σκότωσαν σχεδόν όλους τους υπερασπιστές του και τον υπασπιστή του Νταλιάνη, Κυριακούλη Αργυροκαστρίτη. Στη συνέχεια περικύκλωσαν το φρούριο, αφήνοντας έξω από τον κλοιό τους άλλους δύο προμαχώνες, αφαιρώντας έτσι τη δυνατότητα επικοινωνίας με τους πολιορκούμενους. Οι οχυρωμένοι σε αυτούς άνδρες προσπάθησαν να μπουν στο Φραγκοκάστελλο, αλλά οι περισσότεροι βρήκαν το θάνατο μπροστά στις πύλες του.

Ανάμεσα στους νεκρούς και ο Χατζημιχάλης Νταλιάνης, που πολέμησε ηρωικά. Την κρίσιμη στιγμή, το σπαθί του έσπασε και το άλογό του σκοτώθηκε. Έτσι, οι εχθροί του βρήκαν την ευκαιρία να τον κατακρεουργήσουν. Το κεφάλι του το έφεραν ως τρόπαιο στον Μουσταφά, αλλά αυτός αντί να τους επαινέσει τους επέπληξε, γιατί δεν δεν τον έφεραν μπροστά του ζωντανό. Ο αλβανός Μουσταφά θεωρούσε τον ηπειρώτη Νταλιάνη συμπατριώτη του.

Η ήττα στους προμαχώνες και ο θάνατος του Νταλιάνη δεν πτόησε τους εγκλείστους στο κάστρο, οι οποίοι συνέχισαν να αποκρούουν με επιτυχία τις κατά κύματα επιθέσεις των Τουρκαλβανών. Όμως, η κατάστασή τους χειροτέρευε διαρκώς, εξαιτίας της ελλείψεως τροφών και πυρομαχικών. Από το αδιέξοδο τους έβγαλε ένας Σφακιανός ονόματι Σήφης Διλινδάς, ο οποίος δραπέτευσε από το Φραγκοκάστελλο και πίσω από τις γραμμές των τουρκαλβανών φώναζε προς τους έγκλειστους στο κάστρο να υπομείνουν, γιατί καταφθάνουν πολυάριθμες ενισχύσεις. Το τέχνασμα αυτό έφερε γρήγορα το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αφού ο Μουσταφά έλυσε την πολιορκία στις 24 Μαΐου και άφησε τους πολιορκημένους να εγκαταλείψουν το κάστρο ανενόχλητοι.

Στη λύση της πολιορκίας συνέτειναν και οι φιλίες που αναδείχθηκαν μεταξύ πολιορκητών και πολιορκουμένων. Οι περισσότεροι άνδρες και από τις δύο πλευρές κατάγονταν από την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου και κάποιοι ήταν γνωστοί μεταξύ τους. Άλλωστε, πολλοί άνδρες του Νταλιάνη μιλούσαν αλβανικά και ήταν εύκολο να συνεννοηθούν με τους επιτιθέμενους. Ο ίδιος ο Μουσταφά Πασάς τίμησε τον νεκρό Δαλιάνη. Συγκέντρωσε τα υπάρχοντά του, αναμέσά τους και ένα αντίτυπο της Καινής Διαθήκης και τα απέστειλε στην οικογένειά του.

Η Μάχη του Φραγκοκάστελλου στοίχισε στους Έλληνες 338 νεκρούς, ενώ για τους Τουρκαλβανούς οι απώλειες ανήλθαν σε περίπου 800 άνδρες. Η Κρήτη θα πρέπει να περιμένει έως το 1913 για να ενσωματωθεί στο Ελληνικό Κράτος.

Στη λαϊκή παράδοση, η ήττα στο Φραγκοκάστελο έχει συνδυασθεί με τους Δροσουλίτες. Πρόκειται για ένα οπτικό φαινόμενο, κατά το οποίο στα τέλη Μαΐου η δροσιά που εξατμίζεται με την Ανατολή του ηλίου δημιουργείς σκιές, που μοιάζουν με ανθρώπους. Για τους Κρητικούς, οι Δροσουλίτες είναι οι σκοτωμένοι του Φραγκοκάστελλου, τα φαντάσματα των πολεμιστών, που σηκώνονται από τους τάφους στο κοντινό κοιμητήριο, βαδίζουν προς το κάστρο και μετά χάνονται μέσα στη θάλασσα.

 

Διαβάστε επίσης:

Κρήτη: Ο μύθος πίσω από τους Δροσουλίτες στο Φραγκοκάστελο (βίντεο)

Θρήνος για την 35χρονη Αναστασία (βίντεο)