Αφιερωματα

Κρήτη

Οι συμπαθητικές χορδές της κρητικής λύρας

Η Κρητική λύρα ανήκει στην κατηγορία των χορδόφωνων μουσικών οργάνων με δοξάρι και έχει τις ρίζες της στην Ανατολή. Στην Kρήτη υπήρχαν δύο τύποι λύρας. Tο αποκαλούμενο σήμερα λυράκι,που έδινε οξύ και διαπεραστικό ήχο και η βροντόλυρα ή χοντρόλυρα, μεγαλύτερη σε μέγεθος, ιδανική για την πολύωρη συνοδεία τραγουδιού. Aπό τους δύο τύπους αυτούς και την επιρροή του βιολιού, προήλθε η σύγχρονη κοινή λύρα.

To 1990 o Ross Daly σχεδίασε ένα νέο τύπο λύρας η οποία ενσωματώνει στοιχεία από την Κρητική λύρα, την πολίτικη και το Ινδικό σαράνγκι. Το αποτέλεσμα ήταν μια λύρα με 3 παιζόμενες  χορδές μήκους 29 εκατοστών (όπως στην κλασική Κρητική λύρα), και 18 συμπαθητικές  χορδές  που συντονίζονται παλλόμενες πάνω σε μικρούς καβαλάρηδες που στα Ινδικά όργανα ονομάζονται «τζαβάρι» (ο αριθμός  των συμπαθητικών αυξήθηκε έκτοτε σε 22).

Το νέο αυτό όργανο έγινε με τον καιρό αρκετά δημοφιλές και ορισμένοι οργανοποιοί άρχισαν να το βλέπουν  πολύ σοβαρά και να δουλεύουν πάνω σε βελτιώσεις του αρχικού σχεδίου.Ο πλέον γνωστός ήταν ο Στέλιος Πετράκης (www.steliospetrakis.com) ο οποίος έχει ειδικευτεί στην κατασκευή αυτής της λύρας σε πολύ υψηλό επίπεδο και έχει αναπτύξει το μοντέλο το οποίο παίζει σήμερα ο Ross Daly.

Πολλοί άνθρωποι που απέκτησαν τη λύρα αυτή ωστόσο, συνάντησαν δυσκολίες στο να κάνουν χρήση όλων των δυνατοτήτων που έχει να προσφέρει αυτό το όργανο, καθώς και στο να βρουν μια  καλλιτεχνική κατεύθυνση πάνω στην οποία να βαδίσουν.

Η τεχνική του δοξαριού ανιχνεύεται στο Βυζάντιο ήδη τον 10ο αιώνα μΧ. με προέλευση την Κεντρική Ασία. Στον ελλαδικό χώρο,το κυριότερο αρχαιοελληνικό χορδόφωνοήταν η λύρα με δοξάρι.

Παλαιότερα παιζόταν σε όλη την Ελλάδα και κάθε λυράρης έφτιαχνε ο ίδιος τη λύρα του. Στις μέρες μας, με την εξάπλωση του λαϊκού βιολιού, περιορίζεται πλέον στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα (Κάσος, Κάρπαθος) και στη Μακεδονία (πρόσφυγες από τη Β. Θράκη). Από την εποχή του μεσοπολέμου στα αστικά κέντρα, στα εργαστήρια των οργανοποιών, η λύρα δέχεται προσθήκες και μορφολογικές αλλαγές σύμφωνα με το πρότυπο του βιολιού, που κατέληξε στην βιολόλυρα και στον νεότερο τύπο της κρητικής λύρας.Το δοξάρι του βιολιού έχει αντικαταστήσει το παλαιό κοντό και κυρτό δοξάρι με τα γερακοκούδουνα που, με κατάλληλες κινήσεις, συνόδευε ρυθμικά και με ένα ίσο ηχοχρώματος τη μελωδία της λύρας.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, εκτός από τα απλά λυράκια και βροντόλυρες, καταγράφεται η έντονη παρουσία λύρας όπου στη θέση του περίτεχνου σκαλίσματος της κεφαλής βρίσκεται κλειδοθέσιο σε σχήμα κοχλία, παρόμοιο με αυτό του βιολιού, που φιλοξενεί συνήθως 4 ξύλινα κλειδιά, τα οποία στηρίζουν επί πλέον συμπαθητικές χορδές ή χορδές ισοκράτες. Ο Κώστας Παπαδάκης (1989) αποδίδει αυτό τον τύπο λύρας στο Χανιώτη οργανοποιό Αμπντούλ Καλημεράκη. Με ίδιου τύπου λύρα εμφανίζεται να παίζει ο Χαρίλαος Πιπεράκης (1894-1978) το 1927(;) και ο Αντρέας Ροδινός το 1929. Στη λύρα του Χαρίλαου Πιπεράκη, η οποία είναι τετράχορδη, έχει προστεθεί και γλώσσα. Σε πολλά λυράκια της ίδιας περιόδου έχει προστεθεί στο άνω τμήμα της κεφαλής μία προέκταση τύπου κλειδοθεσίου βιολιού με πρωτόγονου σχήματος κοχλίες, χωρίς αυτό να φέρει κλειδιά για επί πλέον χορδές.

Πηγή: cretanlyra.gr, 

Κρήτη

Λασίθι

Σεισμός στο Ηράκλειο: Κλειστά τα σχολεία και στο Οροπέδιο Λασιθίου

Ο Γιάννης Στεφανάκης

Ο δήμος Οροπεδίου Λασιθίου, ανακοινώνει την διακοπή των μαθημάτων την Τρίτη 28-9-2021 σε όλες τις σχολικές μονάδες της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπ/σης των Κοινοτήτων του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου (Νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο) καθώς και του ΝΠΔΔ “Παιδικοί Βρεφονηπιακοί Σταθμοί Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου” λόγω εκτάκτων συνθηκών έπειτα από την εκδήλωση ισχυρού σεισμού 5,8 ρίχτερ και έντονων μετασεισμικών δονήσεων με επίκεντρο την περιοχή του όμορου και γειτονικού Δήμου Μινώα Πεδιάδας, στα πλαίσια του σχεδίου “ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ” της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και προκειμένου να διασφαλιστεί η ζωή και η σωματική ακεραιότητα των μαθητών, εκπαιδευτικών και εργαζομένων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σεισμός: Κλειστά μέχρι και την Τετάρτη τα σχολεία στο νομό Ηρακλείου

Σεισμός στο Ηράκλειο: Αντιδρούν οι εκπαιδευτικοί στην ...τηλεκπαίδευση εν μέσω Εγκέλαδου

Ηράκλειο - Σεισμός: Η στιγμή που χτυπά ο εγκέλαδος - Συγκλονιστικές εικόνες (βίντεο)

ESPA BANNER